FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   STRONA GŁÓWNA      ROZTOCZE      Roztocze.Rowerowa Łówcza-Łukawica-Wola Wielka-Wielki Dział-Łówcza.
 
Cerkiew w Woli Wielkiej.

ROZTOCZE - wycieczka rowerowa Łówcza - Huta Złomy - Dębina - Łukawica - Wola Wielka - Wielki Dział - Kobyle Bagno - Łówcza.

                                                    Wycieczka z dnia 21 maja 2021 r. 

Głównym celem wycieczki jest odwiedzenie malowniczego Zespołu Cerkiewnego w Woli Wielkiej.
 
     Cerkiew w Woli Wielkiej.
 

Tym razem zapraszam na rowerową wycieczkę po Roztoczu Wschodnim zwanym również Roztoczem Południowym. Początek wycieczki w wiosce Łówcza będącej miejscem mojego zakwaterowania. Wioska leży wzdłuż potoku Łówczanka (zwanego również Łotoczą) i rozciąga się na ok. 4 km długości a w jej skład wchodzą przysiółki: Wola, Samulaki, Koziejówka, Łówcza Stara, Łówcza Nowa, Garby i Koniec. Więcej o wiosce Łówcza oraz jej atrakcjach w mojej fotorelacji:  >Roztocze - Wycieczka rowerowa Narol-Łówcza- Dębiny-Narol 

Załączam mapkę wycieczki w dwóch częściach  z podanym orientacyjnym kilometrażem i ważniejszymi obiektami.   Całkowita trasa mojej wycieczki to ok. 25,3 km.
 
 
 

 
 
Wycieczkę zaczynamy i kończymy na rozstaju dróg w Łówczy Nowej przy charakterystycznym dla tego regionu krzyżu z kamienia bruśnieńskiego.
 
0,0 km trasy - Rozstaje dróg w Łówczy Nowej przy kamiennym krzyżu bruśnieńskim. W czasie naszej wycieczki spotkamy podobnych krzyży oraz kapliczek jeszcze kilka.
 

 
 
Z pod kapliczki można rozpocząć wycieczkę jadąc drogą asfaltową w kierunku wschodnim mając po lewej stronie charakterystyczne zabudowania dawnego PGR-u natomiast po prawej stronie kilka posesji Nowej Łówczy. Ta droga po ok.800 metrach doprowadza do drogi asfaltowej Łówcza Stara-Huta Złomy.
 
Ja jednak z uwagi na ładniejsze widoki proponuję do tego samego miejsca dojechać polną drogą prowadzącą na północ - po ok. 600 metrach doprowadzi ona do drogi Łówcza Stara-Huta Złomy do ostatniego zabudowania w przysiółku Koniec.

 
Droga polna z widokiem na Łówczę Starą  (przysiółek Koniec).
 
 
0,6 km trasy -  skrzyżowanie drogi polnej z drogą asfaltową Łówcza Stara-Huta Złomy. Na wprost drogą polną można dojechać obok wzgórza "Kapelusz" do Narola (ok.5,5 km). My skręcamy na prawo i zgodnie z oznakowaniem rowerowego szlaku gminnego nr 4 (kolor niebieski) jedziemy w kierunku Huty Złomy.
 
1,7 km trasy - skrzyżowanie dróg. W prawo odchodzi droga  do Łówczy Nowej którą można dojechać po ok. 800 metrach do krzyża gdzie zaczynaliśmy wycieczkę. My dalej prosto. Tuż za skrzyżowaniem po lewej stronie drogi kolejny kamienny krzyż bruśnieński.
 
 
Od tego miejsca czeka nas ok. 1,2 km ostry zjazd w kierunku widocznych zabudowań Huty Złomy. Warto jednak się zatrzymać i spojrzeć na rozległą panoramę z widocznymi wzniesieniami Wielkiego Działu - drugiego pod względem wysokości wzniesienia na Roztoczu Polskim (390,4 m n.p.m.).
 
 
... widok w kierunku Wielkiego Działu. 
 
 
... przed nami Huta Złomy. 
 
Zjazd jest długi i ostry - bez kręcenia osiąga się szybkość ok. 50 km/godz. Huta Złomy jest wsią o bogatej przeszłości rzemieślniczej - początkowo istniał tu zakład hutnictwa szkła działający w obrębie Brusna Starego. W latach 1717-1718 powstała manufaktura szkła kryształowego słynąca z wyrobu pucharów, naczyń stołowych i żyrandoli.
 
3,4 km trasy -  skrzyżowanie dróg w Hucie Złomy. Tuż przed skrzyżowaniem po lewej stronie mijamy kaplicę pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Hucie-Złomy, natomiast za skrzyżowaniem po prawej stronie miejsca obsługi rowerów (MOR) ze stojakami na rowery i ławami Wschodniego Szlaku Rowerowego Green Velo.
 
 
   Kaplica w Hucie-Złomy.        Punkt MOR Green Velo.
 
My skręcamy na lewo w kierunku miejscowości Dębiny i Narol. Teraz będzie nam towarzyszył zarówno dotychczasowy szlak rowerowy gminny nr 4 (niebieski) jak i Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo biegnący przez najbardziej atrakcyjne miejscowości Roztocza z licznymi zabytkami w postaci drewnianych cerkwi, pałaców, dworów, starych cmentarzy, rezerwatów przyrody itp.
 
Ciekawostka o szlaku Green Velo: Cała długość szlaku Polski Wschodniej to aż 2070 km, w tym szlak główny liczy 1885 km, reszta to trasy boczne. Szlak przebiega przez pięć województw wschodniej Polski tj.  warmińsko-mazurskie, podlaskie, lubelskie, podkarpackie i świętokrzyskie.
 
4,5 km trasy - w prawo od drogi asfaltowej odchodzi wzdłuż granicy lasu droga. Kto zada sobie trud i wjedzie po luźnym kamienistym tłuczniu około 300 metrów zobaczy piękne uroczysko zaznaczone na mapie turystycznej jako źródła Tanwi.
 
Wiata turystyczna przy źródłach.
 
Jest tam mała wiata turystyczna ze stołem i ławami oraz tablica informacyjne z której wynika że w tym miejscu znajdują się jedne z trzech źródlisk rzeki Tanew. Wydajność tych, to 10-30 litrów na sekundę.
 
    
 
Pośród lasu, w głębokim parowie biją krystalicznie czyste źródła. Niestety teren położony w niecce parowu jest dosyć podmokły i dojście do samych źródel jest związane z zamoczeniem obuwia.  Miejsce warte odwiedzenia z uwagi na dorodny starodrzew, a szczególnie jodły pospolite.
 
 
Jedno z trzech źródlisk Tanwi. 
 
 
Jedno z trzech źródlisk Tanwi. 
 
 
 
 
Wracamy do drogi asfaltowej i dalej kontynuujemy jazdę w kierunku miejscowości Dębiny. Tych 300+300 metrów nie wliczałem do kilometrażu wycieczki. Jedziemy dalej pilnując znaków niebieskich rowerowego szlaku gminnego oraz pomarańczowych szlaku Green Velo.
 
4,7 km trasy - w lewo odchodzi droga asfaltowa w kierunku Trzech Kopców. Przy skrzyżowaniu drogowskazy turystyczne oraz punkt wypoczynkowy z wiatą, stołem i ławami.  Po ewentualnym krótkim postoju dalej jedziemy prosto drogą główną.
 
 
 
 
 
Dębiny - punkt wypoczynkowy. 
 
Jesteśmy w wiosce Dębiny położonej w połowie drogi pomiędzy Narolem a Łówczą. Wioska leży wzdłuż drogi łączącej Narol z Hutą Złomy.
 
5,4 km trasy - po lewej stronie drogi mijamy kościółek pw. Najświętszego Serca Maryi.
 
 
 
5,8 km trasy - skrzyżowanie dróg. Na wprost do Narola ze znakami niebieskimi rowerowego szlaku gminnego nr 4 oraz pomarańczowymi szlaku Green Velo. My skręcamy na prawo zgodnie z oznaczeniami pomarańczowego gminnego szlaku rowerowego nr 3. Nie najlepszy asfalt doprowadzi nas do miejscowości Jacków Ogród.
 
 
... droga szlaku nr 3 Dębiny-Jacków Ogród. 
 
 
7,2 km trasy - Jacków Ogród, po prawej stronie kolejny krzyż bruśnieński.
7,3 km trasy - tuż po przejechaniu mostem nad Tanwią skrzyżowanie dróg. W prawo droga i szlak pomarańczowy nr 3 biegną do Woli Wielkiej w której znajduje się drewniany kompleks cerkiewny warty obejrzenia (ok. 2 km).
Ja dojadę tam drogą okrężną dopiero za ok. 8,5 km przez Pizuny (sanktuarium) oraz Łukawicę (źródlisko Tanwi) - kto chce skrócić może skręcić w prawo (trasa towerowa gminna pomarańczowa nr 3). Ja skręcam na lewo w kierunku Łukawicy - trasa bez oznakowanego szlaku rowerowego.
 
7,5 km trasy - po lewej stronie drogi mijamy kaplicę i krzyż bruśnieński w Jackowie Ogród. Jedziemy dalej prosto.
 
 
 
8,4 km trasy - charakterystyczny punkt na trasie tej wycieczki. Po lewej stronie drogi w miejscowości Brzezinki kaplica pw. Świętego Brata Alberta Chmielowskiego. Tuż za nią skręcamy na lewo z drogi asfaltowej na drogę polną a po następnych 370 metrach dojeżdżamy do starej wiaty w lesie. 
 
  Kaplica w Brzezinkach.      
 
Od niej jedziemy drogą leśną bez żadnego szlaku. Doprowadzi ona do
 
 
 
 
 
 
 
 
 
9,2 km trasy - po prawej stronie drogi leśnej kamienny krzyż bruśnieński, a 50 metrów dalej staw leśny. O dziwo znajduje się przy nim tablica informacyjna której treść przytaczam w całości:
 
"Przystanek trzeci. Stoimy przed krzyżem wapiennym, jednym z wielu występujących na Roztoczu. Autorzy tych dzieł wywodzą się z Ludowego Ośrodka Kamieniarskiego, funkcjonującego od połowy XVI w. do 1944 r. w Bruśnie Starym.
 
       
 
Kamień wapienny miał szerokie zastosowanie w.in. rzeźbiono z niego krzyże, nagrobki, wypalano wapno, a ociosany używany był do wznoszenia budynków.
Mieszkańcy, którzy zajmowali się tym rzemiosłem zwani byli "górnikami" i "artystami". 
 
Kamieniarzem z tego Ośrodka, znanym niemal na całym świecie, był Grzegorz Kuźniewicz, który po wyjeździe do Ameryki Północnej wyrzeźbił m.in. statuę jednego z prezydentów USA. Nagrobki z Brusna są rozsiane na cmentarzach od Kolbuszowej po Lwów i od Zamościa po Przemyśl"
 
 
 
... malowniczy staw w środku lasu. 
 
9,4 km trasy - przejeżdżamy przepustem nad rzeczką Łukawica. Podmokły teren sprzyja bujnej roślinności tworząc urokliwy zakątek, a rosochate wierzby stanowią  rzeźby stworzone przez naturę.
 
 
 
 
 
                
 
 
 
 
9,8 km trasy - dojeżdżamy do drogi utwardzonej i skręcamy na lewo w kierunku miejscowości Pizuny będącej najmniejszą wioską w gminie Narol. Wioska znana jest jako miejsce urodzenia błogosławionej Siostry Bernardyny  (Marii Jabłońskiej).
 
10,3 km trasy - rozwidlenie dróg w wiosce Pizuny. Tu spotykamy zielny szlak pieszy im. św. Brata Alberta. Zgodnie z drogowskazem turystycznym kierujemy się w prawą odnogę szlaku w kierunku  kaplicy (dom modlitwy)  pw. Błogosławionej Bernardyny Jabłońskiej.
 
 
 
 
 
10,4 km trasy - kaplica (dom modlitwy)  pw. Błogosławionej Bernardyny Jabłońskiej. To właśnie tu  Pizunach, urodziła się  5 sierpnia 1878 roku błogosławiona Maria Jabłońska przyjmująca później imię zakonne Bernardyna. W wieku 18 lat po spotkaniu Brata Alberta Chmielowskiego wstąpiła do zakonu Albertynek. Mając 24 lata została generalną przełożoną Albertynek. 
 
 
 
 
Całe swoje życie poświęciła pomocy najuboższym. Zmarła 23 września 1940 roku, a w 1997 roku papież Jan Paweł II ogłosił ją błogosławioną.
 
My wracamy tą samą drogą do km 9,8 - teraz będzie to 10,4 km trasy. Tym razem nie skręcamy, a jedziemy dalej prosto drogą utwardzoną wzdłuż której ustawione są kapliczki kalwaryjne. Tą drogą po ok. 1,8 km dojedziemy do drogi asfaltowej Narol-Łukawica-Nowa Wola.
 
 
 
12,2 km trasy - skrzyżowanie dróg. Dojechaliśmy do drogi asfaltowej - skręcamy na prawo w kierunku Łukawicy. Po obu stronach drogi sosnowy las. Po ok. 350 metrach mijamy pierwsze zabudowania Łukawicy.
 
 
 
Wieś sołecka Łukawica należy do powiatu lubaczowskiego, gminy Narol. Zamieszkała przez ok. 330 mieszkańców. Ww wsi w okolicy kościoła parafialnego znajdują się ciekawe obiekty archeologiczne w postaci cmentarzy w formie kurhanów. Ludność zamieszkała na tym terenie chowała swoich zmarłych paląc ciała na stosie sypiąc w miejscu spalenia nasyp zwany kurhanem.
 
13,2 km trasy - po prawej stronie drogi głównej Narol-Wola Wielka w Łukawicy znajdują się najwydajniejsze źródła na Roztoczu Wschodnim tworzące duże rozlewisko.
 
... źródlisko Tanwi w Łukawicy.
 
 
 
 
 
Co prawda źródła dają początek strumieniowi o nazwie Łukawica, ale w większości publikacji podawane jest że są to źródła największej na Roztoczu rzeki - Tanew. Dla większości turystów jest to całkiem obojętne - ważne że tworzą piękny zakątek tego rejonu. 
 
 
... rozlewisko źródeł Tanwi w Łukawicy.
 
W pobliżu rozlewiska, bezpośrednio przy drodze głównej zobaczyć można zabytkową kaplicę pw. Matki Bożej Śnieżnej oraz biały kamienny krzyż bruśnieński pod pomnikową lipą. W zagłębieniu, przy samych źródłach stoi zabytkowa kapliczka z XIX wieku.
 
 
... zabytkowa kaplica Matki Bożej Śnieżnej w Łukawicy. 
 
 
... zabytkowy krzyż z 1882 roku w Łukawicy. 
 
Przy źródłach znajduje się mała zadaszona wiata ze stołem i ławami więc można chwilę odpocząć i w spokoju podziwiać otoczenie. My dalej ruszamy drogą główną w kierunku głównego celu wycieczki tj. Woli Wielkiej z kompleksem zabytkowej drewnianej cerkwi. Dalej jedziemy szlakiem rowerowym gminnym nr 3 (żółtym).
 
... droga główna pomiędzy Łukawicą a Wolą Wielką (szlak rowerowy żółty)
 
15,3 km trasy - od naszej drogi z gminnym szlakiem rowerowym nr 3 (żółty) odchodzi w prawo droga polna. Przy niej w odległości ok. 100 metrów od drogi głównej stoi murowana kapliczka z obrazem i figurką Matki Bożej.
 
 
 
 
 
 
 
Kapliczka zwiastuje, że dojeżdżamy do Woli Wielkiej. Na horyzoncie, po lewej stronie drogi ukazuje się murowany kościół filialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Woli Wielkiej (15,6 km trasy).
 
 
... kościół filialny w Woli Wielkiej.
 
 
15,7 km trasy - skrzyżowanie dróg w centrum Woli Wielkiej. Droga w lewo prowadzi przez Hutę Lubycką do Lubyczy Królewskiej, zaś droga na prawo do Werchraty. Przy rozwidleniu dróg, na niewielkim pagórku  zespół cerkiewny w Woli Wielkiej.
 
 
 
 
Cerkiew pw. Opieki Bogurodzicy została wybudowana w 1755 roku. Swój pierwotny wygląd zmieniła w roku 1844 kiedy to w czasie remontu do prezbiterium dostawiono zakrystię, a we wnętrzu wykonano chór.
 
Dalsze zmiany zostały dokonane w 1893 roku: została wykonana polichromia przez Joana Monastyrskiego, ośmiopołaciowa kopuła, przedłużono zakrystię, powiększono otwory drzwiowe i wymieniono okna. W 1902 roku został zainstalowany ikonostas.
 
 
                
 
Całość zespołu cerkiewnego w Woli Wielkiej ogrodzona jest murem z luźno ułożonych kamieni. Z upływem lat mur opanowały mchy i inna roślinność tworząc bardzo oryginalne i malownicze ogrodzenie.  
 
 
 
 
 
... cmentarz przycerkiewny w Woli Wielkiej. 
 
 
... cmentarz przycerkiewny w Woli Wielkiej. 
 
 
Dzwonnca przy cerkiewna w Woli Wielkiej.
Oprócz cerkwi w skład zespołu wchodzi dwukondygnacyjna drewniana dzwonnica konstrukcji słupowo-ramowej z dachem namiotowym krytym blachą.
 
Wokół cerkwi cmentarz cerkiewny  z kamiennymi nagrobkami bruśnieńskimi.
 
 
         

Po II wojnie światowej cerkiew została opuszczona, a w użytkowanie przejął ją kościół rzymskokatolicki. W roku 1994. po wybudowaniu w Woli Wielkiej murowanego kościoła cerkiew jest nieużytkowana. Obecnie trwa jej remont.
 
Po obejrzeniu zespołu cerkiewnego skręcamy w prawo  w uliczkę za cerkwią. Od tej pory należy pilnować się szlaku pieszego koloru niebieskiego i równolegle biegnącego rowerowego  szlaku "Śladami nadsańskich umocnień Lini Mołotowa". Oba szlaki prowadzą leśnymi drogami w kierunku Wielkiego Działu.
 
 

 
17,0 - 17,7 km trasy - w lesie za Wolą Wielką można zaobserwować pozostałości po kopalniach kamienia w postaci nieczynnych wyrobisk.
 
 
 
 
 
 
 
17,5 - 20,5 km trasy - natomiast na stokach Wielkiego Działu będącego drugim pod względem wielkości wzniesieniem na Roztoczu Polskim (390,4 m np.m.) możemy wypatrzeć ukrytych w zaroślach 14 obiektów w postaci schronów tzw. Linii Mołotowa.
 
 
 
 
 
 
 
 
Powstały ona w latach 1940-1941 i miały na celu bronienie granicy pomiędzy Związkiem Radzieckim, a III Rzeszą utworzonej po podpisaniu paktu Ribbentrop-Mołotow.
 
20,5 km trasy - wyjeżdżamy z lasu wzdłuż którego biegnie polna droga. Skręcamy na prawo. Mijamy niedokończoną betonową budowlę i kamienny krzyż. Wkrótce kto nie zagubił się w labiryncie leśnych dróżek powinien dojechać do osady Stara Huta.
 
 
 
 
 
 
 
21,0 km trasy - po lewej stronie drogi, w lesie dawne cmentarzysko, zaś po następnych 100 metrach pierwsza zagroda w Starej Hucie.
Osada z  tradycjami sięgającymi XVII wieku - działała tu huta szkła z Brusna Starego. W latach 1717-1718 działała samodzielna manufaktura szkła kryształowego wyrabiająca kielichy, naczynia stołowe oraz żyrandole. W XVIII wieku manufakturę przeniesiono do obecnej osady Huta Kryształowa.


 
 
21,5 km trasy - koniec zabudowy Starej Huty. Z lewej strony dochodzi droga z Nowego Brusna ze Wschodnim Szlakiem Rowerowym Green Velo. Skręcamy w drogę na prawo i dosłownie 100 metrów jedziemy razem ze szlakiem Green Velo.
 
 

 
21,6 km trasy - skrzyżowanie dróg. Szlak Green Velo biegnie prosto (po ok. 1,6 km do wsi Huta Złomy). My skręcamy w leśną drogę ze szlakiem niebieskim i szlakiem umocnień linii Mołotowa. W tym miejscu droga leśna wprowadza nas na teren  Rezerwatu Źródła Tanwi.
 
Jest to rezerwat leśny położony w Południowo Roztoczańskim Parku Krajobrazowym utworzony w 1998 roku i mającym za cel ochronę naturalnych zespołów torfowiskowych z licznymi roślinami będącymi pod ścisłą ochroną. Jest to również obszar źródliskowy rzeki Tanew, która ma kilka źródeł - dzisiaj odwiedziliśmy trzy z nich.
 
22,0 km trasy - po prawej stronie drogi mijamy jedno z wejść na ścieżkę przyrodniczo-dydaktyczną "Kobyle Jezioro" która została wytyczona w rezerwacie "Źródła Tanwi". 
 
 
 
 
 
 
22,0 km trasy - wyjeżdżamy z lasu. Jesteśmy w Złomach Ruskich. Przy drodze następny ze spotkanych dzisiaj kamiennych krzyży z kamienia bruśnieńskiego. Obok tego krzyża w las prowadzi główne wejście na ścieżkę przyrodniczą "Kobyle Jezioro". Kto się zmęczył może wjechać tą ścieżką i po ok. 250 metrach  odpocząć w miejscu wypoczynkowym. Tu również najlepiej zostawić rower i dalej ścieżką wędrować pieszo.
 
 
Początek ścieżki przyrodniczej"Kobyle Jezioro" w Złomach Ruskich.
 
 
 
... miejsce wypoczynkowe przy ścieżce "Kobyle Jezioro". 
 
 
 
 
Ja kończę trasę okrężną i powracam ze Złomów Ruskich skrótem, drogą bez szlaków do Łówczy Nowej na kwaterę.
25,3 km trasy - koniec trasy Łówczy Nowej w miejscu gdzie był jej początek.
 
 
Powrót do strony głównej:  STRONA GŁÓWNA 
 
Powrót do podstrony:   ROZTOCZE 
 
 
http://www.sobieski.lubaczow.com.pl/szlak_narolski/huta_stara
http://roztoczewita.pl/lukawica/
https://www.polskawliczbach.pl/wies_Lukawica_narol_podkarpackie
https://sad.podkarpackie.travel/punkty-szlaku/trasa-vi-lubaczowska/zespol-cerkiewny-dawna-greckokatolicka-cerkiew-filialna-pw-opieki-nmp-