FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   STRONA GŁÓWNA      ROZTOCZE      ROZTOCZE. Wycieczka rowerowa Horyniec Zdrój - Radruż - Sieniawka - Krzywe - Horyniec Zdrój.
 

Radruż - dzwonnica cerkwi św.Mikołaja Cudotwórcy.ROZTOCZE - wycieczka rowerowa Horyniec Zdrój - Radruż - Huta Kryształowa - cerkowisko Sieniawka - cerkowisko Krzywe - Horyniec Zdrój.

                                                    Wycieczka z dnia 28 maja 2021 r. 

Głównym celem wycieczki jest odwiedzenie Zespołu Cerkiewnego w Radrużu będącego filią Muzeum Kresów w Lubaczowie.
 
   Radruż - cerkiew św.Mikołaja Cudotwórcy.

Zwiedzając Roztocze zapędziłem się na jego pogranicze do miejscowości Horyniec Zdrój lezącej w województwie podkarpackim, powiecie lubaczowskim, na pograniczu Roztocza Wschodniego i Płaskowyżu Tarnogrodzkiego.

Zachęcony internetowymi opisami miejscowości leżących przy granicy polsko-ukraińskiej postanowiłem zrealizować wycieczkę rowerową odwiedzając kilka z nich. W tej wycieczce mającej długość ok. 18 km odwiedzimy perłę pośród licznych w tej okolicy cerkwi a jest nią  Zespół Cerkiewny w Radrużu oraz dwa cerkowiska - pozostałości po cerkwiach w miejscowości Krzywe oraz  nieistniejącej obecnie miejscowości Sieniawka. 

Wycieczka rozpoczyna i kończy się w miejscowości w uzdrowiskowej Horyniec Zdrój będącej siedzibą gminy.
 
Park Zdrojowy w Horyńcu - widok w kierunku parkingu przy Alei Przyjaźni. 
 
Najstarsza wzmianka o Horyńcu pochodzi z 1444 roku kiedy to właścicielem stał się szlachcic Piotr Pieczukurow z Wilcz.
 
Park Zdrojowy w Horyńcu.W późniejszym okresie osada miała wielu innych właścicieli, między innymi Lutosławskich, Gorelowskich, Sobieskich, Telefusów herbu Łabędź, Stadnickich herbu Szreniawa.
 
      Park Zdrojowy w Horyńcu.
 
 W okresie kiedy Horyniec stał się własnością rodziny Ponińskich miejscowość stała się uzdrowiskiem i ośrodkiem kultury – powstał cmentarz, teatr i biblioteka.
Na przestrzeni lat Horyniec odwiedzali król Jan III Sobieski, Marysieńka Sobieska.
 
W zadbanym parku zdrojowym kuracjusze korzystają z nowoczesnej infrastruktury w postaci: pijalni wody leczniczej, amfiteatru, kawiarni, siłowni na wolnym powietrzu, licznych alejek spacerowych. Dla dzieci istnieje plac zabaw.
 
       Park Zdrojowy w Horyńcu - widok w kierunku parkingu przy Alei Przyjaźni.         Park Zdrojowy w Horyńcu.
 
Park Zdrojowy w Horyńcu - widok w kierunku parkingu przy Alei Przyjaźni - plac zabaw dla dzieci. 
 
Po krótkim spacerze po parku zdrojowym pora wsiadać na rower i ruszać Aleją Przyjaźni i ul. Dąbrowskiego w kierunku pierwszego celu naszej wycieczki tj. Zespołu Cerkiewnego w Radrużu. Trasę wycieczki obrazuje niżej zamieszczona mapka - część I wycieczki. Kto zrealizuje ten wariant pokona ok. 24,2 km.
 
Trasa zasadnicza - Część I
 
0,0 km trasy - parking przy Parku Zdrojowym. Z jedziemy na prawo Aleją Przyjaźni, po ok. 80 metrach mijamy po lewej drogę nr 867 tj. ul. Wojska Polskiego.
 
0,26 km trasy - skrzyżowanie ulic. W prawo odchodzi ul. Jana III Sobieskiego prowadząca  do zalewu wędkarskiego na rzeczce Radrużce. My jedziemy lekko w lewo w ulicę Dąbrowskiego prowadzącą w kierunku Radruża. Prowadzi nas szlak GV,Gren Velo - (Wschodni Szlak Rowerowy) oraz lokalny szlak rowerowy nr 2 i nr 4.
 
Skrzyżowanie ulic. W lewo do Radruża, w prawo nad zalew wędkarski. 
 
Jedziemy niezłym asfaltem lokalnej drogi z małym natężeniem ruchu. Na trasie nie ma większych przewyższeń. Po prawej stronie, porośnięte lasem wzniesienie Kruszyna (283 m n,p,m.). Po jego minięciu po prawej stronie drogi jedyny na tym odcinku drogi kamienny bruśnieński krzyż.
 
Bruśnieński krzyż przy drodze Horyniec Zdrój-Radruż. 
 
W najwyższym miejscu odcinka trasy pomiędzy Horyńcem a Radrużem po lewej stronie jazdy rozległa panorama w kierunku Południowo Roztoczańskiego Parku Krajobrazowego.
 
Widok z drogi Horyniec Zdrój-Radruż w kierunku pólnocno-wschodnim.
 

3,1 km trasy – dojeżdżamy do miejscowości Radruż.

 

Droga przed Radrużem.

W lewo odchodzi droga dawnego traktu do Potylicza. Kto zada sobie trud wjechania w tą drogę to na 600 metrach obejrzy dwa ciekawe stare obiekty, a będą to: po ok.    metrach po lewej stronie na wysokim cokole z I poł. XIX wieku umieszczony jest fragment starego krzyża przydrożnego pochodzącego z 1672 roku, o czym informuje data w dolnej części cokołu.

Krzyż przez miejscowych nazywany jest krzyżem Sobieskiego i upamiętnia jego zwycięstwo nad wojskami tatarskimi odniesione przez Jana Sobieskiego 7 października 1672 roku właśnie w okolicy Radruża.

Zaś  po przejechaniu dalszych 200 metrów również po lewej stronie  zobaczyć można zarastające krzakami ruiny dawnej kapliczki.

3,5 km trasy – skrzyżowanie prostopadłe. Na lewo kieruje duża tablica informacyjna w kierunku Zespołu Cerkiewnego w Radrużu - tam właśnie skręcamy. Zjeżdżamy wąwozem lekko w dół.
 
Skrzyżowanie prostopadłe. W lewo 200 metrów do cerkwi w Radrużu. 
 
3,7 km trasy - droga lekko skręca na prawo a na niewielkim wzgórzu ukazuje się cerkiew św. Paraskewy i zabytkowa drewniana dzwonnicą o konstrukcji słupowo-ramowej. 
 
Radruż - cerkiew i dzwonnica
 
 
Radruż - cerkiew i dzwonnica 
 
Miejscowość Radruż położona jest w bezpośrednim sąsiedztwie granicy z Ukrainą, nad rzeczką Radrużką – na granicy dwóch krain geograficznych tj. Roztocza Wschodniego zwanego też Rawskim i Kotliny Sandomierskiej a konkretniej Płaskowyżu Tarnogrodzkiego.
 
Po raz pierwszy Radruż pojawił się w źródłach pisanych w roku 1444 jako „Nadruszcz”, zaś w okresie późniejszym tj. w połowie XVI wieku wieś występuje w dokumentach jako „Zadruż” lub „Radrus”, zaś w latach 1977-1981 jako „Rozdroże”. 

Wolnostojąca drewniana dzwonnica z końca XVI wieku w Radrużu.

Miejscowość leżąca przy ważnym szlaku handlowym Lubaczów-Potylicz była oasadą dpsyć znaczącą, mającą trzy karczmy, młyn, kowala, cieślę. Na początku XVII wieku rozwinęło się tu wydobycie i obróbka rudy darniowej oraz produkcja szkła, zaś w XVIII wieku powstał kamieniołom oraz piec do wypalania wapna. Po II wojnie światowej większość wraz z zespołem cerkiewnym znalazła się po stronie polskiej.

Cały kompleks cerkiewny w Radrużu to:

  • drewniana cerkiew pw.Świętego Paraskewy z XVI wieku

  • wolnostojąca drewniana dzwonnica z końca XVI wieku z piękną nadwieszoną izbicą obitą deskami oraz czteropołaciowym dachem namiotowym krytym gontami. Na uwagę zasługują misterne okienka powodujące lepszą słyszalność dzwonów.



            
  • kamienny mur obronny z bramami oraz kostnica z przełomu XVIII/XIX wieku

  • dwa cmentarze cerkiewne na których znajdują się nagrobki z XVIII – XX wieku


   Cmentarz przycerkiewny w Radrużu z nagrobkami z XVI-XX wieku.


           Kamienny mur z głownym wejściem na plac cerkiewny.          Kamienny mur i południowo-wschodnie wejście na plac cerkiewny.
 
Od roku 2013 Zespół Cerkiewny w Radrużu znjduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO, a do roku 2017 ma statut Pomnika Historii na mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej – całość włączona do podkarpackiego Szlaku Architektury Drewnianej.
 
Na pierwszym planie murowany dom diaka. 
 
Cerkiew św. Paraskewy w Radrużu należy do najstarszych zachowanych obiektów drewnianego budownictwa cerkiewnego w Polsce. Za fundatora tej obronnej cerkwi mogącej dać ochronę mieszkańcom podczas najazdów tatarskich uważa się posła na sejm i starostę lubaczewskiego Jana Płaza.
 
Konstrukcja nad nawą główną.
Zwiedzając wnętrze cerkwi św. Paraskewy w Radrużu widać doskonale jej trójdzielną konstrukcję zbudowaną na rzucie trzech kwadratów - od głównego wejścia znajduje się tzw. babiniec, w środku dwukondygnacyjna szersza główna nawa zwieńczona czworoboczną kopułą zrębową a całość zamyka prezbiterium. Na ścianach zachowała się polichromia z 1648 roku malowana bezpośrednio na drewnie.
 
Polichromia na drewnie z 1648 roku.
 
Bardzo cennym zabytkiem w cerkwi św.Paraskewy w Radrużu jest ikonostas który - jeden z nielicznych zachowanych z powiatu lubaczowskiego.
 
Tym bardziej cennym, że większość tego typu zabytków w innych cerkwiach uległa zniszczeniu bądź w czasie działań wojennych lub podczas zmiany funkcji cerkwi do nowych przeznaczeń np. na magazyny, instytucje czy zmianę obrządku religijnego.
 
Był od lat 60 XX wieku przechowywany w Składnicy Zabytków Ruchomych w Łańcucie. Po latach powrócił na swoje miejsce do cerkwi w Radrużu.
 
      
 
 
Ikonostas w cerkwi św. Paraskewy w Radrużu. 
 
Zespół Cerkiewny w Radrużu dostępny dla zwiedzających. Oprowadza przewodnik - wstęp płatny: w 2021 roku bilet normalny 14 zł, ulgowy 7 zł. 
 
My ruszamy dalej. Wracamy do skrzyżowania które opuściliśmy ok. 200 metrów wcześniej skręcając na nim w lewo. Kontynuujemy jazdę szlakiem GV,Gren Velo - (Wschodni Szlak Rowerowy). Tą samą trasą przebiega szlak nr 2 oraz nr 4 wytyczone przez włodarzy gminy Horyniec Zdrój.
 
3,9 km trasy - w lewo odchodzi droga prowadząca do drugiej drewnianej cerkwi w Radrużu - jest to cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy.
 
Dróżka do dawnej cerkwi św.Mikołaja Cudotwórcy w Radrużu.
 
Po ok. 150 metrach mijamy mostek nad potokiem Radrużka płynącym w niewielkiej dolince, a po następnych ok. 150 metrach wyłania się niewielkie wzniesienie na którym stoi dawna cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy.
 
Rzeczka Radrużka.

4,2 km trasy - dawna drewniana cerkiew greckokatolicka św. Mikołaja Cudotwórcy w Radrużu z 1931 roku. Obecnie użytkowana jako kaplica rzymskokatolicka.
 
Dawna cerkiew św.Mikołaja Cudotwórcy w Radrużu.Obecna świątynia została wybudowana w miejscu poprzedniej cerkwi.
 
W końcu lat siedemdziesiątych przeprowadzono remont generalny a następnych latach istniał w niej punkt katechetyczny oraz kaplica rzymsko-katolickiej parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Horyńcu Zdroju.
 
            Dawna cerkiew św.Mikołaja Cudotwórcy w Radrużu - widok od wschodniej strony.
 
 Podobnie jak oglądana wcześniej cerkiew również ta świątynia ma układ trójdzielny z charakterystyczną ośmiopołaciową kopułą nad nawą główną.
 
Dawna cerkiew św.Mikołaja Cudotwórcy w Radrużu - widok od południowej strony.
 
 
Dawna cerkiew św.Mikołaja Cudotwórcy w Radrużu - widok od zachodniej strony.
 
 
Dawna cerkiew św.Mikołaja Cudotwórcy w Radrużu - widok od zachodniej  strony. 
 
Wracamy do drogi asfaltowej i podążamy nią w kierunku południowo-wschodnim - w dalszym ciągu trzymając się znaków szlaków rowerowych:  GV,Gren Velo - (Wschodni Szlak Rowerowy) oraz  szlaku gminnego nr 2 i nr 4.
 
Po swojej prawej stronie mamy pola, zaś po lewej  widać zalesienia za pobliską granicą z Ukrainą.
 
      
 
5,0 km trasy - przepust nad małym strumieniem  Radrużka. Wkrótce widać po prawej dawne zabudowania PGR.
 
 
5,7 km trasy - po minięciu zabudowań dawnego PGR w prawo odchodzi  droga do niego oraz piaszczysta dróżka biegnąca w kierunku lasu. Wzdłuż niej poprowadzony jest gminny szlak rowerowy nr 2. Można nim powrócić po ok. 4,3 km do Horyńca Zdroju. My jednak jedziemy dalej asfaltem prosto uważając na znaki szlaku GV,Gren Velo - (Wschodni Szlak Rowerowy) oraz  szlaku gminnego nr 4.
 
6,3 km trasy - skręcamy lekko w prawo. Na tym kilometrze kończy się droga asfaltowa a zaczyna droga nieutwardzona przy której po prawej stronie kilka zabudowań przysiółka Kolonia Radruż. Przed nami granica lasu.
 
Przysiółek Nowiny.
 
6,6 km trasy - granica lasu.
 
 
7,1 km trasy - granica lasu, wjeżdżamy na małą polanę.

7,2 km trasy - koniec polanki. Zaczyna się bardzo dobra droga utwardzona z zakazem ruchu dla wszelkich pojazdów za wyjątkiem rowerów.
 
 
 
 
 
 
 
 
9,2 km trasy - rozgałęzienie dróg. Dojeżdżamy do drogi asfaltowej - w prawo do Wólki Horynieckiej (szlak gminny łącznikowy nr 4a), zaś w lewo do pobliskiej Huty Kryształowej (szlak GV,Gren Velo - (Wschodni Szlak Rowerowy) oraz  szlak rowerowy gminny nr 4).
 
 
W tym miejscu trasa wycieczki zasadniczej (cz.I) prowadzi na prawo - zgodnie ze szlakiem łącznikowym gminnym nr 4a.
 
Prowadzi on do Wólki Horynieckiej gdzie łączy się ze szlakiem gminnym nr 4 prowadzącym do Horyńca Zdroju. Szlak nr 4a jest po prostu dużym skrótem powrotu do Horyńca Zdroju. 
 
Część I mojej wycieczki z podanym kilometrażem taki właśnie wariant proponuje. 
 
Wybierając ten wariant odwiedza się Wólkę Horyniecką oraz cerkowisko w miejscowości Krzywe - a cała wycieczka zamyka się po przejechaniu 24,2 km.
 
Kto chce przejechać więcej kilometrów może w tym miejscu skręcić w lewo zgodnie ze szlakiem GV,Gren Velo - (Wschodni Szlak Rowerowy) oraz  szlakiem rowerowym gminnym (nr 4). Tak wybrany wariant pozwoli odwiedzić Hutę Kryształową oraz cerkowisko w nieistniejącej już wsi Sieniawka. Dla lepszego rozeznania poniżej załączam fragment mapy turystycznej z naniesioną trasą obu wariantów - zaznaczone są na nim numery gminnych szlaków rowerowych. 
 
Mapka z naniesioną trasą część I oraz części II wycieczki rowerowej. 
 
Za przejechaniem dodatkowych 15 km części II przemawia fakt jazdy jazdy w 95% leśnymi drogami asfaltowymi, w tym spora część wyłączona dla pojazdów mechanicznych. Głównym jednak argumentem jest możliwość zobaczenia wielu atrakcji turystycznych nie za często odwiedzanych przez turystów. W związku z tym namawiam wszystkich do przejechania trasy części II - opisana poniżej w ramce. Kto się na jazdę dodatkową nie skusi dalszy ciąg relacji części I po opisie części II.
 
W białej ramce opis i zdjęcia części II wycieczki z kilometrażem zaczynającym się od 0,0 km do 15,0 km. Zaczynamy jazdę z km 9,2 części I. Trasa części II poniżej.
 
Trasa wycieczki rowerowej część II.
Na 9,2 km części I wycieczki skręcamy na lewo i dobrą drogą asfaltową ruszamy w kierunku Huty Kryształowej zgodnie ze szlakiem GV,Gren Velo - (Wschodni Szlak Rowerowy) oraz  szlakiem rowerowym gminnym (nr 4).
            
 
1,5 km trasy - Skończył się las zaczynają pola Huty Kryształowej. Mijamy mostek na potoku Sołotwa będącej prawym dopływem rzeki Lubaczówki. Jego źródła znajdują się na Ukrainie i w początkowym swoim biegu nosi nazwę Smolinka.
 
 
 
 
Wjeżdżamy do Huty Kryształowej poprzez "bramę" utworzoną z dwóch potężnych lip. W tej miejscowości będzie takich okazów przyrodniczych więcej - pozostałości parku dworskiego Andruszewskich, prawie 2 km Aleja Lipowa prowadząca kiedyś do dworku Andruszewskich, pozostałości alei kasztanowej. Na zdjęciu poniżej widoczny po lewej fragment Alei Lipowej do której wkrótce dojedziemy.
 
 
2,0 km trasy - pierwsze zabudowania Huty Kryształowej - w lewo odchodzi droga w kierunku dobrze widocznego szpaleru drzew tzw. Alei Lipowej. Tu również znajduje się wiata odpoczynkowa szlaku GV,Gren Velo - (Wschodni Szlak Rowerowy) tzw. MOR (miejsce obsługi rowerzystów). Skręcamy na lewo.
 
    Huta Kryształowa - miejsce obsługi rowerzystów (MOR)          Huta Kryształowa - miejsce obsługi rowerzystów (MOR)
Skręcamy na lewo i jedziemy  w kierunku Alei Lipowej. Na prawo widok na zabudowania byłego PGR-u w Hucie Kryształowej. Drogą prowadzącą  do Alei Lipowej i dalej na cerkwisko Sieniawka nie jest wytyczony oznaczony żaden szlak turystyczny.
 
Huta Kryształowa 
 
Huta Kryształowa swoją największą świetność zawdzięczała wybudowanej przez Adama Sieniawskiego w XVIII wieku manufakturze w której produkowano znane na całą Europę kryształowe żyrandole, świeczniki oraz zastawy stołowe - nie dziwi więc fakt nazwy miejscowości.
 
W Hucie Kryształowej stał kiedyś drewniany dwór Smolin należący do rodziny Andruszewskich - bywała w nim m.innymi Gabriela Zapolska.
 
Aleja lipowa w Hucie Kryształowej.
 
Pozostały po nim jedynie fragmenty fundamentów - został spalony w maju 1944 roku przez nacjonalistów ukraińskich. 
Przypominają o nim pozostałości alei kasztanowej które bezpośrednio doprowadzały do dworu.
 
      Aleja lipowa w Hucie Kryształowej.
 
My jedziemy Aleją Lipową która od roku 2011 została w całości ustanowiona pomnikiem przyrody. Można naliczyć tu ponad 60 starych drzew mających różną wielkość i ciekawe kształty. Wspaniały zakątek.
 
Aleja l    Po przejechaniu 15,0 km wróciliśmy do miejsca w którym zakończyliśmy część I wycieczki - teraz będziemy kontynuować dalszą jazdę części I.           Kapliczka Hubertusa w lesie przed Wólką Horyniecką.9,2 km trasy - ruszamy asfaltową drogą w kierunku wsi Wólka Horyniecka.Od tej pory zachowujemy kilometraż części I wycieczki. Czeka nas ok. 3,0 km jazdy przez las a na tym odcinku spotkamy dwa ciekawe obiekty w postaci: kapliczki Hubertusa, oraz w uroczysku Wólka Horyniecka na figurę strażnika łowiska "Sokolik".                  Kapliczka Hubertusa w lesie przed Wólką Horyniecką.                             Kapliczka Hubertusa w lesie przed Wólką Horyniecką.                 Kapliczka Hubertusa w lesie przed Wólką Horyniecką.                  13,0 km trasy - skrzyżowanie prostopadłe. Skręcamy na lewo i wkrótce dojeżdżamy do wsi Wólka Horyniecka.           Dojazd do Wólki Horynieckiej. Sręcamy na lewo.                                                                                         ścieżka wzdłuż torów prowadząca do drogi asfaltowej do Horyńca Zdroju.                                                      18,2 km trasy - po prawej stronie drogi widać w odległości ok. 300 metrów kępę drzew i drewnianą dzwonnicę. To właśnie obiekt który był naszym ostatnim celem w czasie tej wycieczki. Skręcamy na prawo w polną drogę pomiędzy uprawami.           Cerkowisko w miejscowości Krzywe.     Cerkowisko w miejscowości Krzywe.          18,5 km trasy - cerkwisko w miejscowości Krzywe, czyli pozostałości po dawnej cerkwi. Obecnie wieś Krzywe Leży w gminie Horyniec Zdrój w powiecie lubaczowskim i jest obecnie zamieszkała przez ok. 50 mieszkańców.           Wg źródeł powstała w XVII wieku przez wyłączenie z sąsiedniego majątku lubaczowskiego. W  XVIII wieku dzierżawił ją Teodor Aleksander Czasławski a zamieszkiwali ją Polacy, Ukraińcy i Żydzi.                            We wsi istniała cerkiew datowana na 1717 rok. Nie zachowała się do dzisiaj a w kępie starodrzewia pozostał niewielki cmentarz cerkiewny  oraz drewniana dzwonnica z XIX/XX wieku.      Wieś Krzywe to wieś leżąca w gminie Horyniec-Zdrój. Należy do województwa podkarpackiego, powiatu lubaczowskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2011 roku liczba ludności we wsi Krzywe to 46     Więcej: https://www.polskawliczbach.pl/wies_Krzywe_horyniec_zdroj_podkarpackie       Wieś Krzywe to wieś leżąca w gminie Horyniec-Zdrój. Należy do województwa podkarpackiego, powiatu lubaczowskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2011 roku liczba ludności we wsi Krzywe to 46     Więcej: https://www.polskawliczbach.pl/wies_Krzywe_horyniec_zdroj_podkarpackie       W roku 2019 ze środków Marszałka Województwa Podkarpackiego oraz Wojewódzkiego Konserwatora  Zabytków w Przemyślu przeprowadzono prace remontowo-konserwatorskie dzwonnicy cerkiewnej.     Niestety cały cmentarz jest dosyć zaniedbany - co nie zmienia że ma swój urok.     Dzwonnica i nagrobek Marri Jackowskiej Kislinger - miejscowość Krzywe.            Cerkiew przestała istnieć 17 maja 1895 roku to jest do chwili kiedy strawił ją pożar. Na cmentarzu sporo nagrobków z kamiennymi krzyżami wytworzonymi przez bruśnieńskich rzemieślników. W pobliżu dzwonnicy wyróżnia się ogrodzony nagrobek Marii z Jackowskich Kislinger z 1881 roku - żony właściciela wsi Krzywe.             Nagrobek Marii z Jackowskich.                       Aleja Lipowa w Hucie Kryształowej                                 ipowa w Hucie Kryształowej.
 
 
Aleja Lipowa w Hucie Kryształowej
 
3,7 km trasy - droga asfaltowa ostro skręca w lewo. Jedziemy cały czas lasem - dozwolony jedynie ruch rowerowy.  5,1 km trasy - skręcamy pod kątem prostym w lewo.   5,5 km trasy - skręcamy pod kątem prostym w prawo. Wkrótce ukazuje się tablica informacyjna informująca że jesteśmy przy tzw. Dębach Sobieskiego.
 
Dęby Sobieskiego w Sieniawce. 5,8 km jazdy - Dęby Sobieskiego w Sieniawce rosnące przy dawnym trakcie handlowym prowadzącym Lubaczowa do Niemirowa.
 
  Dęby Sobieskiego w Sieniawce.
 
To właśnie przy tym trakcie założona została duża wieś Sieniawka. Nie ma zgodności skąd wywodzi się nazwa - jedni twierdzą że  od położenia w ciemnych lasach od słowa sień, czyli "cień", zaś wg innych od nazwiska jej założyciela Mikołaja Sieniawskiego - hetmana polnego koronnego i starosty lubaczowskiego.
 
Dęby Sobieskiego w Sieniawce. 
 
Jak widać dwa dęby szypułkowe są potężnych rozmiarów - ich wiek ocenia się na ok. 250 lat - są pomnikiem przyrody. Ich średnica to ponad 3,5 metra. Pomimo, że Sobieski często polował w tych okolicach wydaje się mało prawdopodobne że to właśnie on je tu posadził.
 
Droga leśna do cerkowiska Sieniawka. 
Od Dębów Sobieskiego do cerkwiska Sieniawka prowadzi leśna droga. Po ok. 400 metrach ukazuje się wzniesienie i rozległy cmentarz greckokatolicki założony w XIX wieku z licznymi nagrobkami na których możemy podziwiać kunszt mistrzów kamieniarskich z Brusna.
 
6,2 km trasy - cerkwisko w Sieniawce.

  Cerkowisko w nieistniąjącej wsi Sieniawka.
 
 
Cmentarz na cerkowisku Sieniawka.
 
W 1702 roku starosta lubaczowski erygował w Sieniawce samodzielną parafię ruską co zaowocowało wybudowaniem niewielkiej cerkwi która nie dotrwała do dzisiejszych czasów. Jej usytuowanie na cmentarzu wyznacza krzyż i tabliczka. 
 
              Miejsce lokalizacji daenej cerkwi w Sieniawce.          
 
 
Cmentarz w Sieniawce. 
 
Pośród zachowanych nagrobków wyróżnia się ciekawy w formie nagrobek posiadający kamienny krzyż z umieszczonym na przecięciu ramion medalionem.
 
Grób rodziny Dyhdalewiczów na cmentarzu w Sieniawce.Przypuszcza się, że w odróżnieniu od pozostałych krzyży zachowanych na tym cmentarzu które zostały wykonane przez rzemieślników bruśnieńskich ten wyszedł z pod ręki miejscowego kamieniarza.
 
Ten inny nagrobek należy do rodziny  Dyhdalewiczów. Spoczywa w nim m.innymi Julian Dyhdalewicz - tragicznie zastrzelony w dniu 16 kwietnia 1919 roku nadleśniczy z Sieniawki. 
 
       
 
 
Cmentarz w Sieniawce - miejsce w którym stała dawna cerkiew.

7,6 km trasy - po lewej stronie drogi ciekawa kamienna figurka z krzyżem ogrodzona parkanikiem. Jest to upamiętnienie miejsca tragicznej śmierci nadleśniczego Juliana Dyhdalowicza którego grób z krzyżem ozdobionym medalionem oglądaliśmy na cmentarzu w Sieniawce.
 
Miejsce upamętniające postrzelenie nadleśniczego Dyhdalewicza.Został on pomyłkowo postrzelony przez przez patrol żołnierzy Wojska Polskiego w dniu 16 kwietnia 1919 roku. Pomimo udzielenia pierwsze pomocy zmarł.  Miejsce zdarzenia rodzina upamiętniła figurką z krzyżem.
 
         Miejsce upamętniające postrzelenie nadleśniczego Dyhdalewicza.
 
Pierwotnie figura miała upamiętniającą metalową tablicę skradzioną przez handlarzy złomem.
 
Z okazji setnej rocznicy śmierci nadleśniczego z inicjatywy wnuczki Juliana Dyhdalewicza zamontowano granitową z inskrypcją:

Nadleśniczy Julian Dyhdalewicz został w tym miejscu śmiertelnie zraniony. W setną rocznicę jego śmierci wnuczka Teresa prosi o pamięć i modlitwę. 16 kwietnia 2019”

My jedziemy prosto dobrym asfaltem - w dalszym ciągu jazda dozwolona jedynie dla rowerzystów.
 
 
 
 
8,3 km trasy - skrzyżowanie z drogą dopuszczoną dla ruchu samochodów relacji Huta Kryształowa - Budomierz. Przy krzyżówce stoi następny ciekawy obiekt zwany "Czerwoną Figurą".
 
 
W tym miejscu znowu wracamy do szlakowej cywilizacji. Drogą dopuszczoną do ruchu samochodowego przebiega szlak GV,Gren Velo - (Wschodni Szlak Rowerowy) oraz  szlak rowerowy gminny (nr 4). Szlak rowerowy gminny nr 4 skręca obok "Czerwonej figury" i biegnie w kierunku Borowej Góry,Lubaczowa (droga leśna tylko dla rowerzystów).
 
"Czerwona Figura"My skręcamy na prawo w kierunku Huty Kryształowej oglądając wcześniej "Czerwoną figurę" w postaci drewnianego krzyża.
 
      "Czerwona Figura"
 
Takie czerwone figury w wierzeniach ludowych były stawiane w miejscach tragicznych wydarzeń, krwawych bitew, czy w miejscach gdzie "licho" straszyło. Tak też było we wsi Sieniawka gdzie według relacji przekazywanych z pokolenia na pokolenie w tym miejscu strasznie straszyło - stawiając krzyż malowany na czerwono próbowano temu zaradzić.
 
Jedziemy przez stary las, drogą o małym natężeniu ruchu samochodowego. Trzymamy się znaków szlaku GV,Gren Velo - (Wschodni Szlak Rowerowy) oraz  szlaku rowerowego gminnego (nr 4).
 
 
 
9,9 km trasy - skrzyżowanie. W lewo drogowskaz turystyczny wskazuje, że w lewo za 3,0 km można dojechać do Podlesia, a za 5,0 km do Kresowej Osady. My skręcamy zgodnie ze wskazaniami szlaków rowerowych na prawo w kierunku Huty Kryształowej.
 
 
 
Na tym odcinku spotkamy kilka drewnianych krzyży, jeden kamienny oraz ciekawą kapliczkę z kolorowymi figurami świętych. Droga również o małym nasileniu ruchu samochodowego.
 
 
11,7 km trasy - Huta Kryształowa. Przed pierwszą zabudową po lewej stronie ciekawa kapliczka z malowanymi figurami: Chrystusa Zmartwychwstałego i Matki Bożej. Według przekazów figury przed wojną stały na gruntach młynarza Piotra Guzia - w czasie wysiedleń ślad po nich zaginął. W latach 70-tych w tajemniczych okolicznościach powróciły do Huty Kryształowej i dziś stoją przy drodze głównej pomiędzy dwoma okazałymi kasztanami.
 
Kolorowe figury w Hucie Kryształowej.
 
11,8 km trasy - tym razem po prawej stronie drogi stoi pod lipą bruśnieński kamienny krzyż upamiętniający zniesienie pańszczyzny w 1848 roku.
 
       Kolorowe nfigury w Hucie Kryształowej.            Krzyż upamiętniający zniesienie pańszczyzny.
 
13,0 km trasy - na samym końcu Huty Kryształowej po lewej stronie (naprzeciwko drogi z Aleją Lipową) stoi dawny budynek gorzelni z początku XX wieku wpisany do rejestru zabytków. Był on częścią folwarku rodziny Gołuchowskich z pobliskiej Baszni. 
 
Budynek dawnej gorzelni w Hucie Kryształowej.
 
Na podstawie przeprowadzonych badań z dużym prawdopodobieństwem przypuszcza się że budynek gorzelni został wybudowany w miejscu dawnej manufaktury - huty szkła kryształowego która powstała z inicjatywy hetmana wielkiego koronnego i starosty lubaczowskiego Adama Mikołaja Sieniawskiego na początku XVIII wieku. Podczas badań to właśnie przy budynku gorzelni odkryto bardzo dużą ilość pozostałości poprodukcyjnych dawnej huty szkła.
 
My kończymy w tym miejscu część II wycieczki i wracamy do 9,2 km trasy wycieczki z części I by kontynuować jazdę w kierunku cerkwiska w miejscowości Krzywe.
 
Ciąg dalszy trasy części I.
 
Po przejechaniu 15,0 km wróciliśmy do miejsca w którym zakończyliśmy część I wycieczki - teraz będziemy kontynuować dalszą jazdę części I.
 
Kapliczka Hubertusa w lesie przed Wólką Horyniecką.9,2 km trasy - ruszamy asfaltową drogą w kierunku wsi Wólka Horyniecka.Od tej pory zachowujemy kilometraż części I wycieczki. Czeka nas ok. 3,0 km jazdy przez las a na tym odcinku spotkamy dwa ciekawe obiekty w postaci: kapliczki Hurbertusa, oraz w uroczysku Wólka Horyniecka na figurę strażnika łowiska "Sokolik".
 
       Kapliczka Hubertusa w lesie przed Wólką Horyniecką.
 
 
 
 
Kapliczka Hubertusa w lesie przed Wólką Horyniecką.
 
 
Kapliczka Hubertusa w lesie przed Wólką Horyniecką. 
 
12,2 km trasy - skrzyżowanie prostopadłe. Skręcamy na lewo i wkrótce dojeżdżamy do wsi Wólka Horyniecka.
 
Dojazd do Wólki Horynieckiej. Sręcamy na lewo.
 
13,2 km trasy - w Wólce Horynieckiej po lewej stronie droga ułożona z płyt betonowych prowadząca w kierunku torów kolejowych. Skręcamy w tą drogę. Mijamy przysiółki Łyszczoty i Papiernia.
 
 
 
14,8 km trasy - mostek na strudze Glinianka, a za następne ok. 100 metrów tory kolejowe.
 
 
 
 
 
14,9 km trasy - tory kolejowe z niestrzeżonym przejazdem. Za przejazdem zaczyna się las w który prowadzi droga leśna w kierunku wsi Krzywe. Pierwszy fragment drogi dosyć podmokły - po deszczu mogą być trudności z przejechaniem rowerem. Istnieje wtedy możliwość dojechania do wioski jadąc ścieżką wzdłuż torów. Po dojechaniu do drogi asfaltowej należy jechać na prawo w kierunku Horyńca Zdroju i w pewnym miejscu skręcić na drogę polną na Krzywe.
ścieżka wzdłuż torów prowadząca do drogi asfaltowej do Horyńca Zdroju. 
 
 
16,9 km trasy - wieś Krzywe. Skręcamy w lewo i po minięciu ostatniego zabudowania jedziemy polną drogą wypatrując po swojej prawej stronie cerkowiska którego charakterystyczną cechą jest kępa drzew i drewniana dzwonnica.
 
Polna droga za wsią Krzywe
 
 
Polna droga za wsią Krzywe 
18,2 km trasy - po prawej stronie drogi widać w odległości ok. 300 metrów kępę drzew i drewnianą dzwonnicę. To właśnie obiekt który był naszym ostatnim celem w czasie tej wycieczki. Skręcamy na prawo w polną drogę pomiędzy uprawami.
 
Cerkowisko w miejscowości Krzywe. 
 
Cerkowisko w miejscowości Krzywe.
 
18,5 km trasy - cerkowisko w miejscowości Krzywe, czyli pozostałości po dawnej cerkwi. Obecnie wieś Krzywe Leży w gminie Horyniec Zdrój w powiecie lubaczowskim i jest obecnie zamieszkała przez ok. 50 mieszkańców.
 
Wg źródeł powstała w XVII wieku przez wyłączenie z sąsiedniego majątku lubaczowskiego. W  XVIII wieku dzierżawił ją Teodor Aleksander Czasławski a zamieszkiwali ją Polacy, Ukraińcy i Żydzi.
 
      
 
We wsi istniała cerkiew datowana na 1717 rok. Nie zachowała się do dzisiaj a w kępie starodrzewia pozostał niewielki cmentarz cerkiewny  oraz drewniana dzwonnica z XIX/XX wieku. 
Wieś Krzywe to wieś leżąca w gminie Horyniec-Zdrój. Należy do województwa podkarpackiego, powiatu lubaczowskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2011 roku liczba ludności we wsi Krzywe to 46
Więcej: https://www.polskawliczbach.pl/wies_Krzywe_horyniec_zdroj_podkarpackie


Wieś Krzywe to wieś leżąca w gminie Horyniec-Zdrój. Należy do województwa podkarpackiego, powiatu lubaczowskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2011 roku liczba ludności we wsi Krzywe to 46
Więcej: https://www.polskawliczbach.pl/wies_Krzywe_horyniec_zdroj_podkarpackie


W roku 2019 ze środków Marszałka Województwa Podkarpackiego oraz Wojewódzkiego Konserwatora  Zabytków w Przemyślu przeprowadzono prace remontowo-konserwatorskie dzwonnicy cerkiewnej.
Niestety cały cmentarz jest dosyć zaniedbany - co nie zmienia że ma swój urok.
 
Dzwonnica i nagrobek Marri Jackowskiej Kislinger  - miejscowość Krzywe.
 
 
 
Cerkiew przestała istnieć 17 maja 1895 roku to jest do chwili kiedy strawił ją pożar. Na cmentarzu sporo nagrobków z kamiennymi krzyżami wytworzonymi przez bruśnieńskich rzemieślników. W pobliżu dzwonnicy wyróżnia się ogrodzony nagrobek Marii z Jackowskich Kislinger z 1881 roku - żony właściciela wsi Krzywe.
 
Nagrobek Marii z Jackowskich.  
 
       
 
         
 
 
 
Pozostawiamy cerkowisko i w racamy tymi samymi drogami polnymi do wsi Krzywe do drogi z km 16,9 - teraz będzie to km 20,5. Jedziemy prosto dobrym asfaltem .
 
20,8 km trasy - dojeżdżamy do drogi głównej.  Skręcamy w prawo w kierunku Horyńca Zdroju. Teraz pozostał nam już tylko szybki przejazd  do miejsca w którym rozpoczynaliśmy wycieczkę.
 
24,5 km trasy -  parking przy parku zdrojowym w Horyńcu Zdroju. Wycieczka wariantowa - kto realizuje część I  przejeżdża ok. 24,5 km
                                                                                                                                                       część II to przejazd ok.15,0 km
                         Warto jednak pokonać drobne trudności obu części, wtedy do przejechania jest ok. 39,5 km odwiedzając kilka dodatkowych miejsc.                                                                                                                          
 
 
 
https://ziemialubaczowska.pl/historia-tragicznie-zmarlego-nadlesniczego-juliana-dyhdalewicza-w-1919-roku/
https://pl.wikipedia.org/wiki/Huta_Kryszta%C5%82owa