FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   STRONA GŁÓWNA      JURA      Zamek Morsko

Wyżyna Krakowsko-Częstochowska  -  Wycieczka na Zamek Morsko i Wielki Okiennik

                                                                        wycieczka z dnia 20 lutego 2014r. 
 
           Wielki Okiennik
 
 
W tej relacji  pokażę   zdjęcia z  krótkich odwiedzin Zamku Morsko  na  Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Ruszamy samochodem z naszej kwatery w Podzamczu k/Ogrodzieńca. 
 
      
Początkowo jedziemy w kierunku Pilicy drogą nr 790. Po około 890 metrach skręcamy w lewo na Kiełkowice, Żerkowice, Skarżyce, Morsko.
 
We wsi Morsko skręt w prawo - jest to ok. 13,8 km od startu. Po ok. 1,8 km dojeżdża się do Zamku Morsko.
 
Trasę dojazdu samochodem pokazałem na mapce obok. Od Podzamcza do Zamku to ok. 15,6 km.
 
Poniżej dla lepszej orientacji wykaz skrętów i ich kilometraż.
 
                                                
 
 
Uwagi praktyczne:
  • dojazd do Zamku Morsko od strony Skarżyc jest dosyć utrudniony z uwagi na bardzo słabe oznaczenie, a właściwie na jego brak. Główna ulica prowadząca przez wieś Morsko nosi nazwę  Zamkowej co sugeruje że właśnie nią dojedziemy do Zamku - nic z tego. Aby dojechać pod Zamek należy jadąc od strony Skarżyc skręcić w prawo we wsi Morsko w prostopadłą ul. Skalną prowadzącą do Ośrodka Rekreacyjnego - takie oznaczenie zobaczymy skręcając - brak informacji o Zamku.
  • po przejechaniu 2,0 kilometrów dojeżdżamy do Ośrodka, a na jego terenie ujrzymy Zamek Morsko
  • dla ułatwienia dojazdu załączam dokładniejszą mapkę terenu z zaznaczoną ul.Skalną która doprowadza do Ośrodka Rekreacyjnego i Zamku
 
 
  
Na terenie Ośrodka u podnóża Zamku znajduje się duży utwardzony parking - w czasie naszej obecności w lutym parking był bezpłatny. W sezonie letnim podobno płatny. Przed wjazdem na teren Ośrodka wzdłuż drogi dojazdowej można zaparkować samochód bezpłatnie.
 
Ośrodek Rekreacyjny i parking płatny 
 
Z parkingu na terenie Ośrodka widać na skałach Zamek, a właściwie to z tego miejsca oglądamy "niby zamek", gdyż widoczne mury budynku na skale po lewej stronie oraz przybudówki na dole są współczesne o czym napiszę za chwilę przy opisie historii Zamku.
 
 
 
Jak wszystkie zamki i strażnice na obszarze Jury Krakowsko-Częstochowskiej, tak również Zamek Morsko został wybudowany na wzgórzu oraz trudno dostępnych wapiennych skałach. My ruszamy w kierunku Zamku.
 
 
 
Początki lokalizacji w tym miejscu pierwszej strażnicy obronnej czy też zamku nie są dokładnie ustalone, a historycy i archeologowie toczą polemikę kto był inicjatorem budowy zamku.
 
Fragment z tzw.domem Czeczotta
 
 Faktem jest, że pierwsze pisane źródło pochodzi z 1390 roku i wspomina o księciu Władysławie Opolczyku, który osadził tu rycerza Mikołaja Strzałę celem obrony swojego terytorium.
 
 
W tamtych czasach tu wybudowane założenie obronne nazywało się Bąkowiec - obecnie Zamek Morsko.
 
W czasie swojej wielowiekowej historii Zamek  miał wielu właścicieli, a ważniejszymi z nich w/g pisanych źródeł to między innymi:
  • od 1392 roku warownia była w rękach Piotra z Marcinkowic herbu Lis
  • w latach 1413 - 1434 właścicielem był Jan z Sieciechowic, a w jego imieniu zarządzaniem zamkiem zajmował się  burgrabia Piotr
  • w roku 1435 dobra wraz z zamkiem przejął kasztelan sądecki Krystyn z Koziegłów
  • w XV i XVI wieku dobrami w Bąkowcu zarządzała rodzina Włodków i to im przypisuje się budowę murowanego Zamku
  • w 1928 roku ruiny Zamku wraz z przyległymi gruntami kupił znany architekt Witold Danielewicz Czeczott, który w latach 1929 - 1933 wybudował swoją willę wykorzystując materiał z ruin zamkowych
           
                     
                                      
             
 
Budynek został dobudowany do południowo wschodniej części zamku. Do jego wejścia ukrytego w załamie skalnym prowadzą schody. Po roku 1945 od wdowy po Witoldzie Czeczott dom i tereny przyległe kupiły Zabrzańskie Zakłady Naprawcze Przemysłu Węglowego i urządziły tu ośrodek wczasowy.
 
 
 
 
 
 
 
Obok plan Zamku co pozwoli  zlokalizować poszczególne fragmenty jego zabudowy pierwotnej i współczesnej.
 
Na planie widać wyraźnie co zostało dobudowane - dom Czeczotta i budynek ośrodka.
 
W 1961 roku przeprowadzono konserwację ruin, a w 1967 roku ruiny wpisano do rejestru zabytków pod numerem 790/67.
 
W roku 1999 ośrodek wczasowy wraz z ruinami kupiła Spółka KEM z Dąbrowy Górniczej.
 
Zamek w Morsku  stojący na wysokiej skale zbudowano na planie wieloboku wykorzystując do maksimum powierzchnię skały.
 
 
 
 
 
 
Dwa budynki mieszkalne usytuowane były naprzeciw siebie, na dwóch bokach skały od strony północnej i południowej, tworząc po środku dziedziniec z dwiema półkolistymi basztami.
 
Całość połączona była kamiennym murem oporowym - częściowo zachowanym do dnia dzisiejszego.
 
Baszta wschodnia której również ocalał duży fragment broniła wejścia do zamku prowadzącego od strony wschodniej - wejście było po drabinach.
 
Zewnętrzne mury zbudowane były ze starannie dopasowanych kamieni wapiennych, a wewnętrzne budowano z kamiennego gruzu zalewanego dużą ilością zaprawy wapiennej.
 
Od strony wschodniej do skały przylegał dziedziniec gospodarczy z owalną drewnianą basztą oraz suchą fosą. w tym miejscu obecnie jest wybudowany narciarski wyciąg.
 
 
 
                     
 
        
 
Obecnie Zamek Morsko nie jest udostępniony do zwiedzania, ale prywatny właściciel tego terenu nie utrudnia dostępu do spaceru wokół zamku - prowadzi wokół niego wygodna ścieżka.
 
 
 
 
 
 
                                        
 
Wracamy w kierunku parkingu, oglądając się do tyłu jeszcze raz ukazuje się naszym oczom Zamek Morsko zeszpecony przez współczesne dobudówki.
 
               
 
Kierujemy się jeszcze za Ośrodek Rekreacyjny gdzie rośnie stary las bukowy. Tędy przebiegają liczne szlaki turystyczne piesze i rowerowe które pokonamy następnym razem - ten wypad traktujemy jako rekonesans.
 
 
           
 
    
 
A na koniec prawdziwe stare mury Zamku Morsko widziane z dawnego dziedzińca gospodarczego, czyli od strony dzisiejszego wyciągu narciarskiego.
 
 
 
        
 
Jak widać zamek był bardzo trudny do zdobycia, ale nie niemożliwy. My wypatrzyliśmy jakiegoś "skalnego muminka" który jednak bez trudności wspina się  po skałach.
 
 
 
Wracając na kwaterę pomiędzy miejscowością Skarżyce a Żerkowice zauważyliśmy  w polu wspaniały wapienny ostaniec. Okazało się, że jest to słynny Okiennik Wielki. Oczywiście nie przepuściliśmy takiej okazji aby go nie obejrzeć.
 
         
 
Bardzo łatwo do niego trafić gdy jedzie się od strony Skarżyc w kierunku Żerkowic, Podzamcza. Od kościoła w Skarżycach jedziemy równy jeden kilometr, a następnie skręcamy w lewo w dobrą  polną drogę. Po przejechaniu 400 metrów jesteśmy przy Okienniku Wielkim - trudno go nie zauważyć.
 
 
 
Dopiero podchodząc bliżej można ocenić jak potężny jest ten blok skalny. Jego ściana czołowa, ta z charakterystycznym oknem osiąga wysokość 35 metrów. Wokół tego kompleksu skalnego biegnie wydeptana ścieżka pozwalająca obejść go wokoło.
 
 
Okrążając Okiennik Wielki oglądamy poszczególne jego fragmenty - Ścianę Czołową, Omszałą Basztę, Śląski Filar, Ścianę Zachodnią, Bliźniaczą Basztę, Muminka.
 
                                                        
 
Najbardziej charakterystyczną cechą tego ostańca jest jednak jego czołowa ściana z otworem-oknem wielkości 7 x 5 metrów. Poniżej okna znajduje się wejście do Jaskini na Okienniku Wielkim. Jaskinia ma długość ok. 9 metrów.
 
Zarówno okno jak i jaskinie powstały na skutek wietrzenia i wymywania skał miękkich - do naszych czasów przetrwały najtwardsze skały z tzw. wapienia skalistego.
 
 
W/g historyków ok. XII - XIII wieku u podnóża Okiennika Wielkiego istniał obronny gród drewniany, a w jaskini na Okienniku odkryto narzędzia z okresu paleolitu.
 
                                       
 
Okiennik Wielki zwany też bywa Okiennikiem Dużym lub Okiennikiem Skarżyckim, przy czym ta ostatnia nazwa jest błędna - została wprowadzona i ugruntowana przed wielu latami przez wspinaczy mało zorientowanych w geografii tego terenu. Okiennik Wielki leży bowiem na terenie pobliskiej wsi Piaseczno gmina Kroczyce i nigdy nie znajdował się w obrębie wsi Skarżyce należącej do Zawiercia.
 
 
 
 
 
 
 
 
       
 
Kończymy naszą wycieczkę i wracamy na kwaterę. Jutro planowana następna wycieczka po Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej.
 
 
 
 
Powrót na stronę główną:  STRONA GŁÓWNA 
 
 
Przy opisie  korzystałem z informacji zamieszczonych na n/w stronach:
 
http://smakijury.pl/attractions/19/Zamek-w-Morsku 
http://zamki.res.pl/morsko.htm 
http://brytan.com.pl/okiennik-wielki-blednie-skarzyckim-zwany-choc-we-wsi-piaseczno-lezy/   
http://pl.wikipedia.org/wiki/Okiennik_Wielki    
 
Wspierane przez Hosting o12.pl