FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   Home      WYCIECZKI RÓŻNE      Wrocław - Panorama Racławicka.
 
 
 
Po czterech dniach spędzonych w Górach Sowich i ich okolicy w czasie których odwiedziliśmy palmiarnię i zamek Książ, ruiny zamku Cisy, piękny wąwóz przełomu rzeki Pełcznicy , ruiny zamku Stary Książ, schronisko Andrzejówka w Górach Kamiennych oraz miejscowość uzdrowiskową Sokołowsko przyszła chwila powrotu do Radomia. Fotorelacje z odbytych w tym czasie wycieczek można obejrzeć wchodząc na stronę główną ( STRONA GŁÓWNA ), lub w zakładce Góry Sowie i okolice ( GÓRY SOWIE i OKOLICE ).
 
W piąty dzień, po śniadaniu ruszamy w kierunku Radomia. Żeby wykorzystać dzień zatrzymujemy się we Wrocławiu, wyjmujemy rowery i robimy 5-cio godzinową wycieczkę rowerową ulicami tego pięknego i bogatego w zabytki miasta.
 
       
 
Już na pierwszym kilometrze jazdy następuje rozłam w grupie. Ja robię zdjęcia, oni pędzą do przodu i co chwila czekają na mnie - więc ustaliliśmy, że ja jadę indywidualnie a do samochodu wracamy na określoną godzinę.
 
 
       
 
 
                                                                                           ... elewacja południowo-wschodnia archikatedry.
 
Przy zbiegu budynku Wyższego Seminarium Duchownego oraz Archikatedrze św.Jana Chrzciciela rozstajemy się, każdy jedzie swoim tempem. Mój plan jest prosty -  spokojnie objechać zespół  historycznego centrum  Wrocławia i odwiedzić rotundę z Panoramą Racławicką.
 
                                                                      ... budynek Metropolitalnego Wyższego Seminarium Duchownego
 
Od roku 1994 zespół historycznego centrum Wrocławia został uznany za pomnik historii z uwagi na zachowany dawny układ architektoniczno-urbanistyczny i ogromną ilość zabytkowych obiektów.
 
 
A jak dużo jest zabytków widać na planiku centrum załączonym poniżej - widać że znajduje się tu kilkadziesiąt kościołów, kilka muzeum, rotunda z Panoramą Racławicką, kilkanaście wysp, parki, niezliczona ilość mostów i kładek. 
 
Na skwerze przed Katedrą podziwiam ogromnego platana klonolistnego (platanus X acerifolia) o obwodzie 495 cm - który od roku 1980 jest uznany jako pomnik przyrody. 
 
 
 
Ponieważ głównym moim celem było zobaczenie Panoramy Racławickiej, więc w tej fotorelacji nie będę opisywał szczegółowej trasy jazdy, a jedynie pokażę kilkadziesiąt zdjęć obiektów które spotkałem. Każdy z nich mógłby i zasługuje na osobną fotorelację - a na to potrzeba przeznaczyć o wiele więcej czasu którym my nie dysponowaliśmy.
 
 
 
Jednym  z pierwszych napotkanych zabytkowych obiektów, a zarazem największym jest Archikatedra św.Jana Chrzciciela w dzielnicy Ostrów Tumski.
 
Ten rzymsko-katolicki kościół został wybudowany w okresie gotyku w XIII-XIV wieku na miejscu wcześniejszych trzech innych kościołów stojących w tym samym miejscu. Obecny kształt uzyskał po odbudowie ze zniszczeń powojennych. Jest pierwszym w pełni gotyckim kościołem wybudowanym na ziemiach polskich. 
 
W 1945 roku podczas walk o twierdzę Wrocław uległo zniszczeniu aż 70% katedry. Zostały zniszczone dachy, hełmy wież, sklepienie głównej nawy, spłonęły organy, stalle i ołtarz główny. Odbudowa wstępna trwała do roku 1951, zaś dopiero w roku 1991 roku na płaskich sklepieniach wież przywrócono 37-metrowe hełmy. Obie wieże uzyskały wysokość 97 metrów.
 
 
 
 
 
Idąc od strony Katedry na końcu ulicy Katedralnej, po prawej stronie kościółek św.Piotra i Pawła, tuż za nim słynny most Tumski łączący Ostrów Tumski z Wyspą Piasek, a na niej następny duży kościół Najświętszej Marii Panny.
 
       Most Tumski
 
Z czego słynie most Tumski?  Z daleka nic specjalnego, lecz przechodząc nim tajemnica się wyjaśnia - niezliczona ilość zawieszonych kłódek przez zakochane pary - dlatego inaczej zwany Mostem Miłości lub Mostem Zakochanych.
 
 
 
Istniejąca we Wrocławiu tradycja przypinania przez zakochanych kłódek na tym moście i wrzucania kluczyków do Odry, symbolizuje trwałość ich związku.
 
Tradycja zawieszania kłódek na moście Tumskim wzorowana na innych zagranicznych miastach jak Rzym czy Praga zapoczątkowana została w 2009 roku. Po roku było ich ok. 4 tysięcy, a w następnych latach wzrosła do kilkunastu tysięcy.
 
Po przejechaniu mostu Tumskiego jestem na wyspie Piasek, tuż za mostem ogromna bryła kościoła Najświętszej Marii Panny, dawnego klasztornego kościoła kanonickiego - obecnie kościół parafialny. Pierwotnie w tym miejscu stał wybudowany w XII wieku romański kościół i klasztor. W jego miejscu w latach 1334 - 1375 wybudowano obecny kościół gotycki.
 
       Kościół Najświętszej Marii Panny na Wyspie Piasek.
 
W czasie II wojny światowej kościół i klasztor zostały w dużej części zniszczone, groziło pozostawienie całości w formie ruiny. Ostatecznie  kompleks został odbudowany. Przez widoczny na zdjęciu górnym po prawej stronie Most  Młyński dostaję się w okolice kościoła św.Marcina.
 
 
... widok z Mostów Młyńskich- na pierwszym planie kościół św.Marcina, za nim kościół Św.Krzyża, po prawej kościół Piotra i Pawła.

Kościół św.Marcina we Wrocławiu jest niewielkim kościółkiem gotyckim wybudowanym w latach 80-tych XIII wieku i jest jednym z najstarszych kościołów we Wrocławiu - starszy jest tylko kościół św.Idziego.
 
kościół św.Marcina.
 
      
 
Będąc przy kościele św.Marcina doskonale widać usytuowaną za nim Kolegiatę  Świętego Krzyża i św.Bartłomieja Jest to bardzo duży ceglany kościół, a właściwie dwa kościoły gdyż ma układ dwupoziomowy. Na dolnym poziomie kościół św. Bartłomieja, na górnym kościół Świętego Krzyża.
 
 
Wracam ulicą św.Jadwigi i przez most Piaskowy  kieruję się w kierunku Rynku. Z mostu Piaskowego widać oglądany niedawno kościół Najświętszej Marii Panny oraz przyległy doi niego budynek Biblioteki Uniwersyteckiej, zaś po lewej stronie cerkiew św.Cyryla i Metodego.
 
 
W przeciwnym zaś kierunku (południowym) widać za skrzyżowaniem ulic po prawej stronie grecko-katolicką katedrę św.Wincentego, zaś po lewej stronie ulicy Halę Targową.
 
 
                                                                                                                    ... Katedra grecko-katolicka św.Wincentego.
 
                                                                                                                ... Hala Targowa.
 
Jadąc ulicą Grodzką biegnącą wzdłuż Odry Górnej po lewej stronie widać budynki Mauzoleum Piastów i Zamku Osolińskich.
 
      
 
Dojeżdżając ul.Grodzką do Mostu Uniwersyteckiego, po drugiej stronie Odry Górnej widać ciekawą budowlę z czerwonej cegły, jest to budynek dawnego  aresztu wojskowego przypominającego średniowieczny zamek obronny.
 
 
 
Budynek wybudowano w roku 1859-1860 i przeniesiono do niego areszt dla mundurowych, który działał do roku 1928. W budynku w różnych okresach miały siedzibę również inne instytucje wojskowe oraz urząd skarbowy. Po II wojnie światowej  aż do 1997 roku były tu mieszkania komunalne.
 
 
Przez bramę w głównym gmachu Uniwersytetu Wrocławskiego dostaję się na plac Uniwersytecki, przejeżdżam obok następnego kościoła Imienia Jezus, uliczkami Starego Miasta dojeżdżam do Rynku Głównego. 
 
 
Kościół Imienia Jezus widziany od strony ulicy Szewskiej. 
 
Rynek we Wrocławiu to dawny plac targowy o wymiarach 213 na178 metrów jest największym rynkiem staromiejskim Europy, a budynki wokół niego pochodzą z różnych epok historycznych.
 
 
       

Rynek powstał w związku z lokacją Wrocławia między rokiem 1214 a 1232. Główną część rynku stanowi usytuowany pośrodku Stary Ratusz i Nowy Ratusz.
 
 
 
       
 
 
Do Rynku dochodzi 11 ulic, po dwie w każdym narożniku. Wokół Rynku rozlokowanych jest 60 numerowanych posesji z których wiele posiada historyczne nazwy związane z dawnym przeznaczeniem lub losami miejsca co obrazuje poniższy planik.
 
 
 
W rogu Rynku, przy zbiegu ulic Świętego Mikołaja i Odrzańskiej stoją dwie kamieniczki nazywane Jaś i Małgosia z XV wieku. Są to dwa domy altarystów opiekujących się ołtarzem w stojącym obok dzisiejszym kościele świętej Teresy. Po przekroczeniu łączącej je bramy znajdujemy się na dawnym cmentarzu przykościelnym. Niższy biało otynkowany Jaś znany jest pod nazwą "Domu miedziorytnika" z racji dzierżawienia go przez 20 lat przezznanego wrocławskiego rzeźbiarza i grafika Eegeniusza Get-Stankiewicza. 
 
 
Ograniczony czasem jadę wzdłuż Odry aby obejrzeć Panoramę Racławicką. Przedstawiam kilka zdjęć które uzasadniają nazwę "Wenecja Północy" nadawaną niektórym miastom na północy Europy takim jak Amsterdam, Petersburg, Sztokholm, a także polski Wrocław.
 
       
 
 
 
      
 
Wrocław z przepływającą przez niego Odrą, oraz czterema jej dopływami które wpadają do niej w granicach miasta całkowicie zasługuje na nazwę"Wenecja Północy".
 
       
 
        
 
Oprócz rzek we Wrocławiu istnieje duża ilość sztucznych kanałów, ponad dwadzieścia wysp oraz niezliczoną ilość mostów, kładek oraz bulwarów przyrzecznych.
 
       
 
       
 
       
 
Wzdłuż Odry dojeżdżam do Mostu Pokoju, skręcam w prawo i ulicą Jana Ewangelisty Purkyniego docieram do Wzgórza Polskiego z Bastionem Ceglarskiego.
 
      
 
Bastion przez wiele lat był ogrodzony, zarośnięty krzakami  i jako ruina był obiektem odwiedzanym przez podejrzane elementy. Od niedawna po uporządkowaniu spraw własnościowych został uporządkowany,wyremontowany i służy jako punkt widokowy i miejsce odpoczynku. Z jednej strony bastionu jest widok na Odrę, zaś z drugiej na budynek rotundy w którym jest eksponowana Panorama Racławicka.
 
Historia tego budynku jest ciekawa. Już w roku 1948 powstał Społeczny Komitet Odbudowy Panoramy Racławickiej który ogłosił konkurs na budynek który miał stanąć w Parku Szczytnickim.
 
Jednak ze względu na sytuację polityczną, która uniemożliwiała pokazywanie wygranej wojsk polskich nad rosyjskimi prace projektowe wstrzymano.
 
W roku 1956 drugi konkurs na wybudowanie rotundy wyłonił zwycięzcę i już w roku 1957 był gotowy projekt realizacyjny.
 
Budowę budynku w stanie surowym zakończono w 1967 roku, po czym prace wstrzymano. 
 
Dopiero trzeci Społeczny Komitet dokończył budowę budynku w którym 14 czerwca 1985 roku po raz pierwszy zwiedzający mogli obejrzeć Panoramę Racławicką.
 
Cały obiekt składa się z trzech części:
  • rotundy z obrazem bitwy pod Racławicami
  • małej rotundy w której znajduje się plastyczna plansza terenów bitwy, oraz gabloty w których wyeksponowano formacje wojsk walczących pod Racławicami 4 kwietnia 1794 roku. Pokazani są żołnierze polscy i rosyjscy w mundurach i bronią z tamtych czasów.
  • holu w którym znajduje się kasa, sklepik z pamiątkami, oraz są organizowane wystawy tematyczne
UWAGI PRAKTYCZNE:
Panoramę w 2015 roku można zwiedzać w dniach:
  • listopad - 12.04.2015 w godz. 900 - 1600 od wtorku do niedzieli;      13.04.2015 - 30.09.2015 w godz. 900 - 1700 od poniedziałku do niedzieli;    październik - 15.11.2015 w godz. 900 - 1700 od wtorku do niedzieli
        Nieczynne: 01.01.2015 (Nowy Rok)     3.04.2015 (Wielki Piątek)       4.04.2015 (Wielka Sobota)       5.04.2015 (Wielkanoc)       6.04.2015 (Wielkanoc)        31.10.2015 (dzień przed Wszystkimi Świętymi)
                            01.11.2015 (Wszystkich Świętych)                                 24.12.2015 (Wigilia)                  25.12.2015 (Boże Narodzenie)                                       26.12.2015 (Boże Narodzenie)

Cennik:
  • Bilet normalny 25 zł;     Ulgowy - 18 zł;     Rodzinny tj.rodzice lub opiekun z dziećmi do 15 lat - 18 zł;
Parking płatny:  1-sza godz. sam.osobowy - 3,80zł;     2-ga godz. - 3,70 zł;   Następna godz. - 3,50zł.
 
                 Makieta w Małej Rotundzie.             
 
          
                     ... chłopscy rekruci dymowi - kosynierzy i pikinierzy                                                                                                   ... Brygada 2 Polskiej Kawalerii Narodowej
 
Z holu do rotundy wchodzi się tunelem po pochylni, ukazuje się obraz przedstawiający bitwę pod Racławicami. Obraz ma długość 114 metrów i wysokość 15 metrów.
 
      
 
Pomysłodawcą namalowania obrazu w formie panoramy był malarz Jan Styka, który zaprosił do współpracy Wojciecha Kossaka specjalizującego się w malowaniu scen batalistycznych. Do współpracy zaproszeni zostali też inni malarze. A oto efekty ich pracy.
 
       
 
 
 
Po  dziewięciu miesiącach malowidło było gotowe - zamalowano 1800 m2 sprowadzonego z Brukseli płótna. Po raz pierwszy Panoramę Racławicką wystawiono we Lwowie 5 czerwca 1894 roku w czasie odbywającej się tam wystawy krajowej oraz stulecia rocznicy bitwy pod Racławicami.
 
 
 
 
 
 
Malowidło umieszczone było w specjalnie zbudowanej dla tego celu rotundzie i cieszyło się bardzo dużą popularnością - tylko w pierwszych trzech miesiącach odwiedziło panoramę 317 tysięcy osób, a Wojciech Kossak zyskał sławę znakomitego batalisty.
 
 
 
 
 
 
W czasie II wojny światowej na skutek bombardowań Panorama Racławicka została częściowo uszkodzona. Została zdjęta, zwinięta w rulon i schowana w lwowskim klasztorze Benedyktynów.
 
 
 
 
Po zakończeniu wojny, w roku 1946 panorama została zwrócona Polsce i zmagazynowana we Wrocławiu. Ze względów politycznych udostępnienie publiczności nastąpiło dopiero w 1985 roku. Wystawiona została w rotundzie którą właśnie odwiedzamy.
 
Fragment panoramy przedstawiający atak kosynierów których prowadzi do ataku Jan Śląski (z podniesioną szablą) z powiewającym sztandarem z napisem "Żywią i bronią".
 
       
 
 
Fragment panoramy z atakiem kosynierów na działa rosyjskie. Był to pierwszy atak oddziałów chłopskich uzbrojonych w kosy w czasie walk z wojskami rosyjskimi.
 
      
 
W bitwie brał udział kosynier Wojciech Bartosz urodzony około roku 1758 w Rzędkowicach - był polskim chłopem wcielonym do wojska na podstawie uchwały Komisji Porządkowej województwa krakowskiego nakazującej aby z każdej miejscowości z 5-ciu dymów (domów) oddać do wojska jednego młodego, silnego chłopa.
 
Z uwagi na słabe uzbrojenie rekrutów wyposażano ich w kosę na wprost długiego kija, dlatego nazwa oddziałów chłopskich - kosynierzy.
 
Do wojska Bartosz został wcielony na początku kwietnia, a już 4 kwietnia brał udział w bitwie pod Racławicami stoczonej pomiędzy wojskami polskimi dowodzonymi przez Tadeusza Kościuszkę a wojskami rosyjskimi dowodzonymi przez generała Tormasowa.
 
W czasie ataku na rosyjskie armaty Bartosz odznaczył się dużym męstwem zdobywając jedną  z nich, nie dopuszczając do wystrzału poprzez nakrycie swoją czapką lontu - uwiecznione to zostało na obrazie.
 
Za męstwo został mianowany chorążym Grenadierów Krakowskich, a w związku z mianowaniem na oficera zmieniono mu nazwisko z chłopskiego Bartosz na Głowacki.
 
Zwolniony został również z poddaństwa i otrzymał w dzierżawę posiadaną zagrodę. Zmarł w Kielcach z ran odniesionych 6 czerwca 1794 w bitwie pod Szczekocinami. W ciągu XIX w., w związku z budzącym się ruchem ludowym, urósł do symbolu chłopa - bojownika walczącego o niepodległość Polski.
 
      
 
Fragmenty obrazu  z Tadeuszem Kościuszko - Naczelnikiem powstania. Będąc na emigracji w Dreźnie Tadeusz Kościuszko przygotowywał strategię powstania narodowego.
 
Gdy w 1793 roku nastąpił drugi rozbiór Polski powrócił do Krakowa.
 
W roku 1974 został przywódcą powstania, zwanego jako insurekcja kościuszkowska.
 
Mianował się Najwyższym Naczelnikiem Siły Zbrojnej Narodowej, a 24 marca złożył uroczystą przysięgę na rynku krakowskim która brzmiała:
 
"Ja, Tadeusz Kościuszko, przysięgam w obliczu Boga całemu Narodowi Polskiemu, iż powierzonej mi władzy na niczyj prywatny ucisk nie użyję, lecz jedynie jej dla obrony całości granic, odzyskania samo władności Narodu i ugruntowania powszechnej wolności używać będę. Tak mi Panie Boże dopomóż i niewinna męka Syna Jego".
 
Jako Naczelnik powstania ogłosił powszechną mobilizację i pobór do powstańczej armii.
 
Większość rekrutów wywodziła się z chłopstwa, a ich uzbrojeniem były kosy i piki tzw. kosynierzy.Wydał kilka odezw do narodu i aktów prawnych mających przyciągnąć do walki chłopów i szlachtę. W dniu złożenia przysięgi ruszył z oddziałami w kierunku Warszawy, a w dniu 4 kwietnia doszło do bitwy pod Racławicami.
 
 
 
Fragment panoramy przedstawiający uciekające w popłochu wojska rosyjskie po brawurowym ataku polskich oddziałów chłopskich - kosynierów.
 
 
      
 
Fragment panoramy z posłańcem oraz lirnikiem i modlącymi się pod krzyżem.
 
      
 
 
Obraz  jest jedyną zachowaną polską panoramą, a wszystko to namalowali wspólnie Wojciech Kossak i  Jan Styka, Pomagali: Teodor Axentowicz, Ludwik Boller, Tadeusz Popiel, Zygmunt Rozwadowski, Michał Sozański, Jan Stanisławski, Włodzimierz Tetmajer i Wincenty Wodzinowski - widoczni na skopiowanym zdjęciu z tablicy informacyjnej w holu.
 
 
O godzinie 1600 wszyscy się zjechali na parking, załadunek rowerów i kilkugodzinny powrót do Radomia. 
 
 
 
 
Powrót do strony głównej:  STRONA GŁÓWNA 
 
 
 
 
http://pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Rac%C5%82awicami
http://www.panoramaraclawicka.pl/
http://www.zabytek.gov.pl/Zabytek/szczegoly.php?ID=43
http://www.wroclaw.pl/domek-miedziorytnika-kamieniczka-jas
http://portalwiedzy.onet.pl/43705,,,,glowacki_bartos_bartosz_wojciech,haslo.html
http://www.arsenal.org.pl/index.php/historia/1717-1794/item/226-bitwa-pod-raclawicami-1794
 

Wspierane przez Hosting o12.pl