FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   Home      RADOM I OKOLICE RADOMIA (w promieniu do 100km)      Szydłowiec cz.II - park zamkowy,rynek Wielki,ratusz,dom pod dębem.
 
 
                   
Szydłowcu po Szydłowcu część II -  park przy zamku, Rynek Wielki, Ratusz, Dom pod Dębem.

                                                                                                                    Wycieczka z dnia 1 lutego 2017 r.
 
       
 
      
 
W części I spaceru po Szydłowcu odwiedziliśmy cmentarz żydowski, synagogę garbarską, zamek na wyspie i Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych mieszczące się w zamku. Po wyjściu z muzeum podziwiamy otoczenie zamku - ja byłem w lutym więc przedstawiam kilka zdjęć w scenerii zimowej. 
 
    
 
Obecny park o powierzchni 7,85 ha, wraz z zamkiem znajduje się w zachodniej części Szydłowca - ograniczony jest ul.Kąpielową,Zamkową,Ogrodową i Sowińskiego. Za swojej świetności park był o wiele większy i na przestrzeni czasu przechodził wiele zmian.
 
                      
 
Prawdopodobnie w XV wieku powstał ogród włoski położony na północny zachód od zamku. Przed rozpoczęciem renesansowej przebudowy zamku w 1515 roku, Mikołaj Szydłowiecki powiększył obszar wyspy, pogłębił staw i założył zwierzyniec w którym hodowano sarny,daniele,jelenie, bażanty dla zamkowej rozrywki. Powstał wtedy duży park, ogród owocowy, warzywny, ogród włoski.
 
 Widok na zamek i park w Szydłowcu z 1880  - Alfred Schouppe.       Widok na zamek i park w Szydłowcu z 2017 r.
 
Kolejnymi właścicielami miasta byli Radziiwiłłowie, którzy również kontynuowali upiększanie parku. Prawdopodobnie za czasów Zygmunta Karola Radziwiłła  postawiono rzeźby z szydłowieckiego piaskowca.
 
  Park obok zamku.      Park obok zamku.
 
 
                       
 
 
    

Przed dalszym spacerem przypominam mapkę z obiektami i trasę spaceru - w części II zaczynamy przy zamku na km 2,2.

 
       
 
2,4 km trasy - skrzyżowanie. Ulica Sowińskiego doprowadziła nas do trójkątnego rozgałęzienia - w prawo odchodzi ulica Narutowicza zaś w lewo ulica Kąpielowa. Skręcamy w lewo do rynku. Pośrodku rozgałęzienia ulic stoi kapliczka wykonana  w 1863 roku z piaskowca.
 
  Kapliczka przy ul.Kąpielowej,Narutowicza,Sowińskiego.      Kapliczka przy ul.Kąpielowej,Narutowicza,Sowińskiego.
 
Skręcamy w lewo, w ulicę  Kąpielową prowadzącą do widocznego już z daleka Rynku Wielkiego.
 
      Ulica Kąpielowa prowadząca do Rynku Wielkiego.Ulica Kąpielowa prowadząca do Rynku Wielkiego.
 
2,6 km trasy - Rynek Wielki, obecnie w formie ronda  do którego dochodzi sześć ulic: Radomska, Kilińskiego, Kielecka, Kamienna, Rzeczna oraz Kąpielowa. Strona południowa rynku zamknięta jest potężną bryłą kościoła św. Zygmunta, zaś strona wschodnia,zachodnia i północna to zabytkowe kamienice pochodzące z XIX i XX wieku.
 
 Kamienice przy rynku z XIX i XX wieku.      Kamienice w rynku - pierzeja północna.
                                                                    
    Kamienice przy rynku z XIX i XX wieku.Kamienice przy rynku z XIX i XX wieku.
 
W większości tych kamienic na parterze znajdują się sklepy i małe firmy takie jak kwiaciarnia, zakład pogrzebowy, zakład krawiecki, kawiarnia, lodziarnia, zaś na piętrach mieszkania właścicieli. Charakterystyczne dla tych kamienic są duże półokrągłe bramy prowadzące na podwórza.
 
Kamienice w Rynku Wielkim - pierzeja wschodnia.
Dawniej Rynek Wielki wyglądał inaczej. W miejscu dzisiejszych kamienic stały renesansowe z attyką, kamieniarską obróbką okien i drzwi, podcieniami. Oprócz kamienic murowanych stały tu również domy drewniane z podcieniami. Widać to na grafice "Rynek w Szydłowcu" Zygmunta Vogela narysowanej w 1795.
 
 
Rynek Wielki na przestrzeni wieków był zawsze głównym placem Szydłowca i w swojej długiej historii nosił wiele nazw.
 
W pierwszym okresie był to po prostu plac targowy, potem nadano mu nazwę Rynku Wielkiego, od połowy XVIII wieku był to Rynek Katolicki lub Polski. W okresie II Rzeczypospolitej był to Plac 3-go Maja, natomiast w okresie PRL przemianowano go na Plac Świerczewskiego. W ostatnim czasie powróciła pierwotna nazwa Rynek Wielki.
 
     Widok na Rynek Wielki od strony ul. Kieleckiej.Widok na Rynek Wielki od strony ul. Kieleckiej.
 
Od początku  istnienia Szydłowca które sięga XIII w a być może i XII wieku, kolejni właściciele jak ród Odrowążów, Szydłowieckich, Radziwiłłów na Rynku Wielkim wznosili okazałe budowle niezbędne do funkcjonowania i reprezentowania miasta.
 
Ratusz widziany od strony ul. Kamiennej.Te zachowane do dnia dzisiejszego są największymi obiektami zabytkowymi miasta. W czasie naszego spaceru zobaczymy Ratusz, kościół św.Zygmunta, kamienną dzwonnicę, budynek dawnej szkoły elementarnej i wiele mniejszych obiektów jak pomniki, pręgierze.
 
Pośrodku Rynku Wielkiego stoi późnorenesansowy budynek ratusza (na planie obiektów oznaczony nr 8) wybudowany w latach 1602 - 1629 zgodnie z prawem magdeburskim, obecnie mieści się w nim siedziba burmistrza i administracji samorządowej Szydłowca.
 
Ratusz wybudowany wg projektu braci Kaspera i Albrechta Fotygów. Fundusze na budowę zaczęto zbierać w 1599 roku i po trzech latach zebrano wystarczającą kwotę. Już w 1626 roku stała bryła ratusza, bez zadaszenia i tynków.
 
Trzy lata później  ukończono całkowicie budowę - ratusz otynkowano na biało, na wieży umieszczono renesansowy hełm, niewielkie hełmiki na bocznych wieżyczkach oraz zegar. Pierwotnie w attyce metodą sgraffito wymalowana była Męka Pańska. Ratusz stał się siedzibą władz miejskich, sądu.
 
W 1809 roku ratusz został zdewastowany przez Austriaków do tego stopnia, że planowano jego rozbiórkę i budowę nowego - po protestach mieszkańców projekt nie wszedł do realizacji . W czasie I wojny światowej górna część wieży została wysadzona w powietrze ( archiwalne zdjęcie dolne).
 
 
Będąc przy budynku ratusza w którym kiedyś mieścił się również sąd, warto zwrócić uwagę na jego otoczenie, tuż przy nim od strony wschodniej ustawione dwa pręgierze Sąd osądzał a kary wymierzano przy pręgierzach.
 
Wieża ratuszowa w Szydłowcu.
Jeden z tych pręgierzy pochodzący z XVII wieku, to kolumna zwieńczona kulą, ozdobiona z czterech stron maszkaronami z żelaznymi uchwytami do przywiązywania skazańców.
 
  Pręgierz przed Ratuszem w Szydłowcu.       Pręgierz "Zośka" na rynku Wielkim w Szydłowcu.   
 
Drugi pręgierz tzw. :Zośka" to kolumna mająca na górze metalową galerię z ustawioną na niej figurą kobiety, symbolizującą pychę. Dokładnie nie wiadomo kiedy ustawiono "Zośkę" - na pewno stała już w 1795 roku bo uwiecznił ją razem z widokiem całego szydłowieckiego rynku znany polski rysownik i malarz ze szkoły Canaletta, Zygmunt Vogel.W pewnym okresie manierystyczna kolumna –podstawa rzeźby – została przeniesiona na cmentarz, gdzie do 2004 roku zdobiła nagrobek jednego z szydłowieckich proboszczów, ks. Stanisława Straszaka, zmarłego w roku 1833. Obecnie wróciła na swoje pierwotne miejsce.
 
Z "Zośką" wiąże się legenda - według kronikarskich zapisów z czasów radziwiłłowskich, pewien mieszczanin zarzucił żonie nierząd z innym mężczyzną. Kobieta, jak mówi zapis – "w pręgi ma być bita i wygnana nie ma w majętności Jego Xiążęcej Mości mieszkać". Przeważnie jednak poprzestawano na wystawieniu kobiety na pośmiewisko mieszkańców.
 
Bezpośrednio przy tym pręgierzu znajduje się wejście na ratuszową wieżę z której można podziwiać Szydłowiec i jego okolice z góry - oto kilka zdjęć
.
Widok z wieży ratuszowej w kierunku zamku.
 
 
Widok z wieży ratuszowej w kierunku wschodnim. 
 
 
Widok z wieży ratuszowej w kierunku zachodnim - widoczny Dom pod Dębem i Informacja Turystyczna. 
 
Widoczny na górnym i dolnym zdjęciu, odremontowany tzw. Dom pod Dębem (na planie obiektów oznaczony nr 9) to budynek wybudowany w 1819 roku z fundacji  księżnej Anny Sapieżyny w  stylu klasycystycznym.
 
Na zdjęciu z 1920 roku widoczny ratusz z uszkodzoną w czasie działań wojennych wieżą, zaś po lewej budynek szkoły elementarnej (Dom pod Dębem).
 
Załączam to zdjęcie z internetu by porównać jak wiernie odremontowano  budynek szkoły. Na współczesnych zdjęciach widać po lewej od szkoły dobudowany budyneczek Informacji Turystycznej. 
 
Początkowo mieściła się w nim szkoła elementarna, następnie w XX-leciu międzywojennym Biblioteka Powszechna, w czasie II wojny światowej, od 1940 urzędowała tu Żydowska Rada Starszych.  Po II wojnie światowej Dom Wycieczkowy "Pod Dębem", który początkowo posiadał duże znaczenie, jednak pod koniec lat 80-tych zaczął je tracić.
 
W końcu budynek zamknięto i urządzono w nim magazyn miejski. Obecnie w budynku funkcjonuje hotel.
W przybudówce obok mieści się Informacja Turystyczna.
 
Budynek dawnej szkoły elementarnej.
Ratusz, pomnik Kościuszki,Dom pod Dębem.
 
Pomiędzy ratuszem a  kościołem św.Zygmunta stoi pomnik Tadeusza Kościuszki (na planie obiektów oznaczony nr 10) ufundowany przez mieszkańców miasta. Został zaprojektowany przez warszawskiego architekta A. Karczewskiego, odsłonięty w 1920 r. Na jego kolumnie widnieje napis "Naczelnikowi Narodu Polskiemu Tadeuszowi Kościuszce Szydłowianie 1920". Jest to najstarszy pomnik w mieście stojący w pierwotnym miejscu. W 2001 r. posąg został poddany renowacji. Obecnie pod pomnikiem odbywają się ważne uroczystości państwowe.
 
       
 
Zdjęcie u góry - tą część rynku doskonale pokazał malarz Józef Szermentowski na obrazie "Rynek w Szydłowcu" namalowanym w 1854 roku. Widać na nim od lewej: kościół św.Zygmunta, dzwonnicę przykościelną, nieistniejący obecnie dom, ratusz i zabudowę zachodnią pierzei rynkowej z charakterystycznymi drewnianymi domami z podcieniami.
 
Piwnica Szydłowiecka w ratuszu.Kto zmęczył się spacerem, może chwilę odpocząć przy kawie. W podziemiach renesansowego ratusza znajduje się  tzw. Piwnica Szydłowiecka.
 
Wejście znajduje się bezpośrednio przy wieży ratuszowej. W przyjemnej atmosferze można wypić kawę, zjeść ciastko lub coś zjeść - specjalnością jest kawa po szydłowiecku. Obecnie mieści się tu restauracja-kawiarnia hotelu "Oleńka"
 
Piwnica Szydłowiecka w ratuszu.
 
 
Piwnica Szydłowiecka w ratuszu. 
 
Wypoczęci i najedzeni wracamy by kontynuować dalszy spacer. Zanim odwiedzimy kościół św. Zygmunta, dla lubiących ładne zakątki i widoki proponuję krótki skok w bok. Aby było łatwiej tam trafić załączam mapkę z naniesioną trasą.
 
Zejście z ul.Kamiennej pomiędzy budynki.
 
Od budynku Informacji Turystycznej idziemy ul. Kamienną dosłownie 50 metrów i skręcamy na prawo w przejście między domami. Po dojściu do rzeczki Korzeniówki przechodzimy przez mostek i po 50 metrach możemy fotografować (na planie obiektów oznaczenie nr 18)
 
Już samo dojście pomiędzy budynkami oddaje klimat dawnego Szydłowca, a po przejściu za rzeczkę otwiera się widok w kierunku ratusza, Domu pod Dębem i kościoła św. Zygmunta - oto kilka zdjęć.
 
              
 
 
                      Kościół św.Zygmunta widziany znad rzeczki Korzeniówka.Kościół św.Zygmunta widziany znad rzeczki Korzeniówka.
 
                     Dom pod Dębem i Ratusz w Szydłowcu widziane znad rzeczki Korzeniówka.Dom pod Dębem i Ratusz w Szydłowcu widziane znad rzeczki Korzeniówka.
 
     
 
Powyższe widoki są w kierunku wschodnim, zaś patrząc na południe widać ocalały budynek z okresu po I wojnie światowej tj. kiedy w Szydłowcu powstało wiele zakładów. Dla przykładu podam, że w  tamtym okresie przy ul. Zamkowej i Słomianej powstało 11 zakładów garbarskich. W tym ocalałym budynku istniał młyn motorowy Warszawskiego. Dzisiaj niszczejąca własność prywatna na którą nie można wejść.

Dawny młyn mechaniczny  z 1912 roku.
 
Młyn mechaniczny z 1912 r. w Szydłowcu - widok od strony ul. Kamiennej. 
 
Budynek dawnego młyna motorowego Warszawskiego. 

Wracamy tą samą drogą na ulicę Kamienną i kierujemy się na plac kościoła św. Zygmunta - 2,9 km trasy (na planie obiektów oznaczony nr 11).
 
 
 
 
Powrót do strony głównej:  STRONA GŁÓWNA 
 
 
 

Wspierane przez Hosting o12.pl