FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   STRONA GŁÓWNA      PONIDZIE      Spacerkiem po uliczkach Wiślicy.
 
   

Będąc na Ponidziu nie sposób odwiedzić Wiślicy będącej jedną z najstarszych miejscowości w Polsce. Leży ona na lewym brzegu Nidy w Nadnidziańskim Parku Krajobrazowym. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 766 z Buska Zdroju do Kazimierzy Wielkiej oraz droga nr 771 Wiślica-Strożyska. Do Buska Zdroju jest ok. 16 km, zaś do Kazimierzy Wielkiej ok. 20 km.
Widok od strony początku drogi nr 771 Wiślica - Strożyska.

Według legendy nazwa miejscowości wywodzi się od imienia jej założyciela, księcia Wiślan Wiślimira, który wraz ze swoim otoczeniem miał przyjąć chrzest w 880 roku – czyli na 86 lat wcześniej niż przyjmuje się datę chrztu księcia Polan – Mieszka I (966 r.)
Mokradła wokół Wiślicy.
 
Bagna wokół Wiślicy.Dlatego też część badaczy wysnuwała hipotezę, że w IX wieku istniało silne państwo Wiślan ze stolicą w Wiślicy.
 
Nowoczesne metody badawcze w archeologii ustaliły że nie w tym miejscu była stolica a w Krakowie. Zaś nazwa pochodzi od cech terenu na którym rozwinęło się osadnictwo – rozległe podmokłe łąki, często zalewne przez Nidę nasi przodkowie nazywali „wiślech”.
Nie ulega jednak żadnej wątpliwości, że na tych podmokłych łąkach, na przecięciu się szlaku handlowego z Pragi i Krakowa na Ruś Kijowską istniał we wczesnym średniowieczu ważny ośrodek państwa Wiślan, a potem ważny ośrodek Małopolski.
 
O tym świadczą zabytki i ich liczne pozostałości z tamtego okresu, ich ilość oraz wielkość jak na tak małą miejscowość. Do najważniejszych zabytków należą:
  1. Bazylika Narodzenia Najświętszej Marii Panny z 1350 roku, ufundowana przez Kazimierza Wielkiego, która jest najstarszym i największym kościołem dwunawowym w Polsce

  2. Pozostałości dwóch wcześniejszych romańskich kościołów z XII i XIII wieku znajdujących się w podziemiach Bazyliki.

  3. Posadzka gipsowa tzw. Płyta Orantów datowana na 1175 rok w jednym z romańskich kościołów pod Bazyliką.

  4. Dom Długosza wybudowany w 1460 roku z fundacji słynnego historyka i kronikarza Jana Długosza.

  5. Pozostałości romańskiego kościoła św. Mikołaja datowanego na XI wiek wraz z kaplicą grobową (pawilon archeologiczny).

  6. Dzwonnica przed Bazyliką wybudowana w latach 1460-1470 ufundowana również przez Jana Długosza.

  7. Grodzisko wczesnośredniowieczne z XII wieku.

  8. Wiele drobnych zabytków jak figury, (kamienica różańcowa – już zburzona toczy się sprawa sądowa za zburzenie tej XVII wiecznej kamienicy), grodzisko Regra, dawny cmentarz żydowski, układ urbanistyczny miejscowości, Plac solny będący miejscem handlu i składowania soli, fundamenty kościoła św. Ducha datowane na 1440 rok.


Poniżej przedstawiam plan miejscowości Wiślica z zaznaczeniem trasy spaceru i zaznaczonymi obiektami które odwiedzimy.
 

1.Parking przy ul. Podwalnej
 
2.Plac sportowo-rekreacyjny
 
3.Kościół św.Ducha
 
4.Rynek w Wiślicy
 
5.Pomnik ofiar hitleryzmu
 
6.Kamienica Różańcowa
 
7.Dzwonnica
 
8.Figura Matki Bożej
 
9.Kolegiata wiślicka
 
10.Dom Długosza
 
11.Plac Solny
 
12.Pawilon Archeologiczny
 
13.Psia Górka
 
14.Grodzisko
 
15.Kościół św.Marcina         16.Figura Męki Pańskiej       17.Market "Przy rozlewisku"
 
 
0,0 km trasy - Spacer proponuję rozpocząć z dużego bezpłatnego parkingu znajdującego się przy ulicy Podwale (na planie oznaczony nr 1). Łatwo do niego dojechać z obwodnicy i zawsze jest wolne miejsce w przeciwieństwie do centrum Wiślicy.
  Parking przy ul.Podwale przy placu sportowo-rekreacyjnym.       Parking przy ul.Podwale przy placu sportowo-rekreacyjnym.
0,06 km trasy - plac sportowo-rekreacyjny w Wiślicy stworzony przy udziale środków własnych i dotacji Unii Europejskiej (na planie oznaczony nr 2). Plac jest dobrze zagospodarowanym - są boiska, mała scena, znajdziemy tu ławeczki,  zadaszone miejsce na grilowanie.
  Plac sportowo-rekreacyjny w Wiślicy.        Plac sportowo-rekreacyjny w Wiślicy.

Plac sportowo-rekreacyjny w Wiślicy.
0,16 km trasy - miejsce dawnego kościoła szpitalnego św. Ducha (na planie oznaczone nr 3). Znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie placu sportowo-rekreacyjnego.
Miejsce dawnego kościoła św.Ducha w Wiślicy.
W tym miejscu stał po zewnętrznej stronie murów, przy Bramie Krakowskiej, kościół dla ubogich datowany przez badaczy na 1440 rok. Początkowo w XV w. był to kościół drewniany przy którym znajdował się szpital dla ubogich mieszkańców Wiślicy, zarządzany przez rajców miejskich. Po 1612 r. wybudowano w jego miejscu nową jednonawową świątynię z kamienia wapiennego z półkolistą absydą od wschodniej strony i zakrystią od strony północnej. Przy kościele istniał cmentarz na którym chowano ciała utopionych w Nidzie. Na początku XIX wieku wszystko rozebrano - zachowały się pod ziemią jedynie jego fundamenty.
 
Fundamenty dawnego kościoła św. Ducha w Wiślicy.Na podstawie źródeł pisanych są dwie wersje powstania tego kościółka – oto one na podstawie Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich tom XIII str.573:
  1. Jagiełło chcąc podnieść dobrobyt miasta, zwolnił w 1386 mieszczan wiślickich od opłaty cła i targowego w granicach państwa a 1404 r. potwierdził zgorzały przywilej, nadający Wiślicy prawo niemieckie. Za panowania tego króla odbył się tu znany sąd nad obwinioną przez Gniewosza z Dalewic królową Jadwigą, Pobożna królowa jakoby wystawiła na pamiątkę kościółek dla ubogich”.

  2. Jednak na str . 574 czytamy: „Z podaniem tem niezgadza się to co pisze Długosz (Lib. Ben., I 435), iż za biskupstwa Zbigniew Oleśnickiego (a więć w pierwszej połowie XV wieku) Jakub z Żabowa , doktor dekretów, kanonik krakowski i Jan Oszkowski z Dobry, doktor medycyny, założyli i uposażyli szpital dla ubogich w Wiślicy, oddawszy go pod zarząd rajcom miejskim. Prócz kościoła św. Ducha istniały już w XV wieku dwa kościółki drewniane należące do dwu prebend św. Mikołaja i św. Marcina.”

Jak by nie było kościółek stał na pewno w tym miejscu, obecnie pozostały w ziemi jedynie fundamenty, gdyż w XVI wieku, podczas najazdu szwedzkiego Wiślica podupadła i straciła na znaczeniu – co poskutkowało rozebraniem w 1820 roku kościoła św. Ducha. Jak wyglądał ten kościół możemy zobaczyć na rysunku Zygmunta Vogla narysowanego w 1806 roku który znalazłem w Wikipedii.
Rysunek Zygmunta Vogla z 1806 roku przedstawiający kościół św. Ducha w Wiślicy. 

O,17 km trasy - skrzyżowanie drogi w kształcie litery V. Skręcamy w lewą odnogę tj. w ulicę Jana Długosza prowadzącą do Rynku w Wiślicy. Po drodze, przed Rynkiem mijamy po lewej stronie Dom Długosza i Bazylikę Mniejszą które wkrótce odwiedzimy po obejściu Rynku.
 
0,38 km trasy - Rynek w Wiślicy (na planie oznaczony nr 4). Za czasów Kazimierza Wielkiego dokonały się zasadnicze zmiany w ukształtowaniu miejscowości. Dzięki jego inicjatywie wzniesiono kościół parafialny, rozplanowano ulice, rynek a całe miasto otoczono murem kamiennym z bramami.
 
Pomnik ofiar walk z hitlerowskim okupantem na rynku w Wiślicy.W cieniu drzew na skwerku odnajdziemy pomnik poświęcony ofiarom walk z hitlerowskim okupantem (na planie oznaczony nr 5).
W północno-wschodnim narożniku rynku stoi budynek prywatnego supermarketu "Delikatesy-Centrum" w miejscu dawnej Kamienicy Różańcowej (na planie oznaczono nr 6).
 
    Delikatesy w miejscu Kamienicy Różańcowej.
Piszę w "w miejscu dawnej", gdyż w przeciwieństwie do kościoła św. Ducha rozebranego ok. 200 lat temu, w roku 2009 w Wiślicy zniknął najstarszy świecki budynek tj. piętrowa Kamienica Różańcowa stojąca do niedawna w narożniku Rynku i ul. Jasnej, datowana na przełom XVII i XVIII wieku.

W 1677 roku kamienicę zapisał Bractwu Różańca Świętego ksiądz Jan Rudnicki – kanonik i promotor różańca. Posiadała sień przejazdową i obszerną piwnicę. Jeszcze w roku 1986 była szansa na zachowanie tego obiektu w dobrym stanie gdy podjęto inicjatywę ulokowania w niej Muzeum Archeologicznego wiślickiego oddziału. Niestety propozycja utworzenia w kamienicy sal wystawowych, biura i magazynów archeologicznych upadła.
 
Kamienica została sprzedana prywatnemu inwestorowi który w czasie remontu nie dotrzymał ustaleń projektu budowlanego nakazującego zachowanie ścian obiektu do wysokości pierwszego piętra i całkowicie zburzył obiekt. Sprawa oparła się w sądzie gdzie na pierwszej rozprawie zapadł wyrok za samowolną rozbiórkę – 1,5 roku więzienia w zawieszeniu na trzy lata, 1,5 tysiąca złotych grzywny oraz 38 tysięcy tzw. nawiązki. Ponadto nadzór budowlany wydał nakaz całkowitej rozbiórki wybudowanego nowego budynku. Inwestor się odwołał i jak widać nowa budowla w której funkcjonują delikatesy ma się dobrze.  Była najstarsza kamienica z XVII wieku - mamy najnowszy budynek z XXI wieku. A jeżeli stoi to znaczy że strony jakoś doszły do porozumienia.
0,65 km trasy - z Rynku wchodzimy na plac kościelny Kolegiaty. Na placu i bezpośrednio do niego przyległych terenach zgrupowane  są najważniejsze zabytki takie jak Kolegiata, Dzwonnica, Dom Długosza, Pawilon Archeologiczny.
Widok z Rynku w kierunku Kolegiaty.
Pierwszym obiektem, tuż po wejściu na plac jest wolno stojąca dzwonnica gotycka (na planie oznaczona nr 7) zbudowana z kamienia i cegły w latach 1460 – 1470 z fundacji Jana Długosza.
 
Wiślicka dzwonnica widziana z placu kościelnego.Zbudowana na rzucie kwadratu, posiada cztery kondygnacje – gdzie dwie dolne są zbudowane z kamiennych ciosów, zaś dwie górne z cegły z kamiennymi narożnikami. W górnej części znajduje się ozdobny fryz z herbami ziem Korony, Litwy i rodów polskich .

   Górna część dzwonnicy  - ozdobny fryz  z herbami.
 
Pomiędzy piętrami kamienne gzymsy. Dzwonnica posiada ostrołukowe okna obramowane kamieniem. Wejście ozdabia ostrołukowy portal w schodkowym obramowaniu.
 
Figura Matki Bożej obok Kolegiaty.Na placu kościelnym od strony północno-wschodniej znajduje się figura Matki Bożej (na planie oznaczona nr 8).
  Figura Matki Bożej obok Kolegiaty.
 
Oczywiście nad tym wszystkim dominuje Kolegiata wiślicka (na planie oznaczona nr 9), od 2005 roku będąca Bazyliką Mniejszą pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny. Ten gotycki kościół został wzniesiony w XIV wielu przez Kazimierza Wielkiego w miejscu dwóch starszych świątyń romańskich.
Widok od strony wschodniej.
 
Portal północny zamurowany.Kolegiata jest dwunawowa, jest najstarszym i największym dwunawowym kościołem w Polsce. Stojąca dzisiaj w małej miejscowości liczącej zaledwie ok. 600 mieszkańców jest za duża jak na tak małą społeczność, świadczy to jednak że w XIV wieku Wiślica musiała być ważnym ośrodkiem - przybywali do niej Władysław Łokietek, Kazimierz Wielki, Władysław Jagiełło. Mieszkał tu Jan Długosz, tu ogłoszono słynne Statuty Wiślickie określające zbiór praw zwyczajowych.
 
   Portal pólnocny - dwa herby.
Kolegiata jest orientowana, czyli ma prezbiterium od strony wschodniej - wejścia do niej zdobią portale. Portal północny jest zamurowany  tzw. blenda. Nad portalem znajdują się dwa rzeźbione herby z 2 poł. XIV wieku. Najładniejszy jest portal południowy nad którym znajduje się tablica erekcyjna wmurowana z inicjatywy Jana Długosza w 1464 roku.
     Portal zachodni - główne wejście do Kolegiaty.         Portal południowy.
Płaskorzeźba przedstawia Kazimierza Wielkiego z modelem kolegiaty w dłoni, klęczącego przed Madonną z Dzieciątkiem. Z tyłu stoi biskup krakowski Bodzanta polecający Króla.
Tablica erekcyjna nad portalem południowym.
 Poniżej tej sceny umieszczono minuskułowy napis. W portalu zachowały się oryginalne XV-wieczne drzwi okute w skośną kratę z antabą ozdobioną rozetą.

W elewacji północnej przewodnicy pokazują niewielkie okienko które niby ma być tym z którego w 1347 roku z inicjatywy Kazimierza Wielkiego ogłaszano Statuty wiślickie. Przypuszczalnie jest to tworząca się legenda.

         Okienko w elewacji północnej z którego ogłaszano Statuty Wiślickie.
 
Wchodzimy do środka Kolegiaty. Wystrój wnętrza jest dosyć skromny, w oczy rzuca się gotyckie pochodzenie - strzeliste okna zakończone ostrołukowo, piękne sklepienie krzyżowo-żebrowe podparte trzema potężnymi filarami, ozdobne stalle w prezbiterium.
Wnętrze Kolegiaty wiślickiej.
 
   Stalle w prezbiterium Kolegiaty wiślickiej.      Widok na chór i sklepienie Kolegiaty wiślickiej.
W ołtarzu głównym umieszczona jest wczesnobarokowa kamienna rzeźba zwana Madonna Łokietkowa również Pani Wiślicka, Matka Boża Uśmiechnięta - datowana na rok 1300, przedstawiająca Marię z Dzieciątkiem.
Ołtarz główny w Kolegiacie wiślickiej z Madonną Łokietkową. 
 
Ołtarz główny w Kolegiacie wiślickiej z Madonną Łokietkową. 
W dniu 17 lipca 1966 roku Madonna została ukoronowana przez kardynała Stefana Wyszyńskiego. W uroczystości brało udział 36 biskupów, 400 księży oraz ok. 40 tysięcy wiernych. Wśród biskupów obecni byli arcybiskup krakowski Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II, dzisiaj święty Kościoła katolickiego.
 
Freski na południowej ścianie prezbiterium Kolegiaty wiślickiej.Na ścianach prezbiterium zachowały się fragmenty polichromii rusko-bizantyjskiej  z 1397 - 1400 roku wykonanej kosztem i staraniem Władysława Jagiełły. Przedstawiają sceny z życia Marii i Chrystusa: Ofiarowanie w świątyni, Zaśnięcie Matki Bożej, Pogrzeb Matki Bożej, Zdjęcie z krzyża, Zwiastowanie, Wjazd do Jerozolimy i inne.
 
W Kolegiacie wiślickiej znajdziemy liczne epitafia i nagrobki, między innymi w  południowej nawie późnorenesansowy nagrobek Anny z Skrzepickich Stawiskiej z leżącą płaskorzeźbą zmarłej.
 
   Nagrobek Anny Stawiskiej w Kolegiacie wiślickiej.
 
Na ścianie północnej umieszczono współczesne tablice z brązu upamiętniające ks.kard.S.Wyszyńskiego, o. M.Kolbe i Papieża Jana Pawła II.
 
Poniżej ogólny widok wnętrza Bazyliki. Po prawej nowy ołtarz Bożego Narodzenia wykonany w 2012 roku staraniem proboszcza prał. Wiesława Stępnia, zaś po lewej stronie widoczny odnowiony ołtarz św. Katarzyny i św.Barbary.
Opuszczamy wnętrze Kolegiaty, ale to jeszcze nie koniec jej zwiedzania – schodzimy do podziemi. Z prowadzonych w latach 1959-1965 prac archeologicznych wynika, że parafia w Wiślicy istniała już w XI wieku, a więc na samym początku chrześcijaństwa na ziemiach polskich. Z tego pierwszego okresu w podziemiach Kolegiaty wiślickiej zachowały się fundamenty dwóch starszych kościołów.

Absyda pierwszego kościoła romańskiego odkryta pod Kolegiatą wiślicką. w
Pierwszy kościół romański odkryty pod prezbiterium Kolegiaty wiślickiej datowany jest na pierwszą połowę XII wieku. Kościół składał się z nawy o wymiarach 7x11m i dwupoziomowej części prezbiterialnej.
 
Fragment fundamentów pierwszego kościoła romańskiego w podziemiach Kolegiaty wiślickiej.W fundamentach zachowała się krypta na planie prostokąta z półokrągłą absydą z trzema bazami kolumn (i ślad czwartej) pomiędzy którymi znajduje się największy skarb romański - gipsowa płyta posadzkowa wykonana z różowej gipsowej zaprawy.
 
       Model pierwszego kościoła romańskiego.
Płyta datowana jest na ok. 1170 rok i nosi nazwę Płyty Wiślickiej zwanej najczęściej Płytą Orantów. Jej dekoracje to dwie części prostokątne z wyrytymi scenami figuralnymi. 
 
Płyta Orantów w podziemiach Kolegiaty wiślickiej.
  Płyta obramowana ornamentami roślinno-zwierzęcymi (tzw.bordiura).
 
     Bordiura Płyty Orantów.
 
     Podziemia pod Kolegiatą.
Bordiura Płyty Orantów.
We wschodnim polu Płyty Orantów przedstawiono po środku duchownego, a po bokach modlących się  starca i młodzieńca w krótkiej tunice.
Pole wschodnie Płyty Orantów. 
W polu zachodnim widoczny mężczyzna, kobieta i młodzieniec. Nie wiadomo kogo przedstawiają główne postacie. Przypuszcza się, że są to książęta Henryk Sandomierski i Kazimierz Sprawiedliwy - fundatorzy tego pierwszego kościoła.
Pole zachodnie Płyty Orantów. 
Drugi kościół romański (bazylika) którego fundamenty można obejrzeć w podziemiach wzniesiono w pierwszej fazie XIII wieku w miejscu obecnej nawy i części prezbiterium Kolegiaty wiślickiej. Był to kościół trójnawowy z prostokątnym prezbiterium i dwu wieżową fasadą zachodnią.
    Makieta drugiego kościoła romańskiego.      Fundamenty drugiego kościoła romańskiego eksponowane w podziemiach obecnej Kolegiaty.
Do budowy tego kościoła romańskiego użyto częściowo kamienia pochodzącego z rozbiórki pierwszego kościoła romańskiego. Ten drugi kościół romański został rozebrany w czasie budowy Kolegiaty gotyckiej i jedynie mury romańskich wież włączono w obecną fasadę Kolegiaty wiślickiej.
Pozostałości po drugim kościele romańskim.
0,69 km trasy - Dom Długosza (na planie oznaczony nr 10). Tuż obok bazyliki wiślickiej, po jej południowej stronie w oczy rzuca się okazały, piętrowy budynek ze strzelistym dachem krytym czerwoną dachówką – jest to Dom Jana Długosza
Wejście do Domu Długosza - widok od strony placu kościelnego.
 
Został ufundowany przez niego w 1480 roku z przeznaczeniem dla 12-tu kanoników i 12-tu wikariuszy kolegiaty wiślickiej. W zamian za to wikariusze byli zobligowani do odprawiania pewnej ilości Mszy św. za duszę fundatora.

Bazylika i Dom Długosza widziame od strony Placu Solnego.W budynku mieściła się biblioteka, sześć pokoi, łaźnia, kuchnia studnia, trzy sale. Obecnie dom w dalszym ciągu pełni funkcję plebanii, a w jego części urządzone jest muzeum udostępnione dla zwiedzających.
 
          Dom Długosza - elewacja wschodnia.
Obecnie w budynku mieszczą się dwa muzea: 1.Muzeum Parafialne w piwnicach obejmujące ekspozycję zabytkowych figur, rzeźb, obrazów i elementów architektonicznych. Obejrzeć można również pokój Jana Długosza. 2.Muzeum Regionalne w Wiślicy w pomieszczeniu na parterze do której wchodzi się przez sień z kasetonowym stropem i gotyckimi portalami.
Sień w Domu Długosza. 
Gotycka figura Matki Boskiej z dzieciątkiem .W sieni znajduje się gotycka figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 1 poł.XVI wieku z kościoła filialnego  Św. Wawrzyńca w Gosławicach.
Ciekawostki:
    1. Zwiedzany przez nas Dom Długosza w Wiślicy nie jest jedyną taką budowlą w Polsce. Istnieją jeszcze dwa Domy Długosza: w Sandomierzu i Krakowie. Wszystkie trzy są budynkami wolnostojącymi i charakteryzują się strzelistymi dachami oraz kamiennymi obramowaniami okien.
      Natomiast najstarszy dom w Krakowie istniał już w 1413 roku, a roku 1450 otrzymał go w darze Jan Długosz. W następnych latach Długosz dobudował piętro – w tym domu mieszkał i pisał liczne publikacje historyczne i kroniki, między innymi Annales seu cronicae incliti Regni Poloniae (Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego), obejmującego historię Polski od najdawniejszych czasów do 1480.
      Jak sama nazwa wskazuje wszystkie są związane z Janem Długoszem. Dom w Wiślicy w roku 1460 a dom w Sandomierzu zw roku 1476, zostały zbudowane z fundacji Jana Długosza dla księży którzy pełnili posługi w miejscowych świątyniach.
    2. A tak pisał Długosz w „Dziejów Polskich ksiąg dwanaście” w tomie I na stronie nr 43 o Wiślicy; Założona w czasach pogańskich przez Wisława, możnego pana, dawnego wojownika Polskiego, który nazwał ją swoim imieniem. Oblana rzeką Nidą, zewnątrz otoczona bagnami. Wieść niesie, że pewien gogobojny kapłan tego miejsca nakazał milczenie żabom przeszkadzającym służbie Bożej, i od owego czasu żaby tu nie skrzeczą”.
Odwiedzamy salę ekspozycyjną Muzeum Regionalnego w Wiślicy prezentującą lokalne zabytki architektoniczne, przedmioty z wykopalisk archeologicznych oraz XV wieczne polichromie.
 
Pomieszczenie ekspozycyjne Muzeum Regionalnego w Wiślicy w Domu Długosza.

Pomieszczenie ekspozycyjne Muzeum Regionalnego w Wiślicy w Domu Długosza.
W pomieszczeniu znajduje się oryginalny zdobiony belkowany strop modrzewiowy oraz odkryte podczas remontu XV wieczne polichromie.
Ozdobny belkowany strop w Domu Długosza.
 
Chrystus Zmartwychwstały - fresk gotycki na parterze Domu Długosza. 
0,75 km trasy -z placu kościelnego przy prezbiterium schodzimy schodami na Plac Solny (na planie oznaczony nr 11). Tuż przy schodach znajduje się pawilon archeologiczny (oznaczony na planie nr 12).
Plac Solny w Wiślicy. Widoczna Kolegiata, Dom Długosza i Pawilon Archeologiczny.
 
 
Kolegiata i Pawilon Archeologiczny widziane z Placu Solnego. 
Pawilon Archeologiczny należy do Muzeum Regionalnego i są w nim eksponowane odkryte fragmenty fundamentów romańskiego kościoła św. Mikołaja istniejącego w tym miejscu w od IX do XIII wieku, wraz z kaplicą grobową i misą chrzcielną oraz śladami wczesnośredniowiecznego cmentarzyska.
Pawilon Archeologiczny - pozostałości romańskiego kościoła św.Mikołaja. Na pierwszym planie tzw. misa chrzcielna.
Kościół był jednonawowy, wzniesiony na rzucie prostokąta o wymiarach 4,65 x 3,3 m z półkolistą absydą od strony wschodniej.
 
Pawilon Archeologiczny - pozostałości romańskiego kościoła św.Mikołaja. Od strony południowej istniało dodatkowe pomieszczenie datowane na XI wiek które uważa się za kaplicę grobową  gdyż odkryto tam pod nagrobnymi płytami szczątki pochówków kobiecych.
   Pawilon Archeologiczny - pozostałości romańskiego kościoła św.Mikołaja - kaplica grobowa z pochówkiem kobiety.
Największe kontrowersje wśród archeologów i badaczy budzi odkryta tzw.misa chrzcielna będąca kolistą niecką gipsową o średnicy 4,5 m, łącząca się z fundamentami kościoła.
Pawilon Archeologiczny - misa chrzcielna.
Podczas budowania wodociągu w 1958 roku odkryto ją wraz z ruinami kościółka i po badaniach archeologicznych uznano ją za pierwszą misę chrzcielną w Polsce używaną 100 lat wcześniej przed przyjęciem chrztu w 966 roku przez Mieszka. I tu zaczynają się spory pomiędzy naukowcami - jedni twierdzą, że jest to misa chrzcielna, drudzy że to poidło dla bydła, jeszcze inni że to miejsce do szykowania zaprawy do budowy. Nie znam się na tym, faktem jest że w wielu publikacjach pisze się o misie chrzcielnej.
Opuszczamy pawilon archeologiczny i idziemy dalej. Przechodzimy Plac Solny i ulicą Podgrodzie zdążamy w kierunku Psiej Górki i grodziska.
1,2 km trasy  - Psia Górka (na planie oznaczona nr 13). Przedłużeniem ulicy Jana Kilińskiego jest ścieżka prowadząca do grodziska wiślickiego. Przy niej spotkamy niepozorne wzgórze zwane „Psią Górką”. Nazwa wiąże się z historią skandalu , jaki wybuchł w 1389 roku gdy Gniewosz z Dalewic pomówił królową Jadwigę o niewierność względem małżonka – króla Władysława Jagiełły. Ponoć, po rozprawie sądowej która odbyła się w Wiślicy Gniewosza skazano na grzywnę, a zgodnie z panującymi w tamtych czasach zwyczajami dodatkowo musiał publicznie „odszczekać” kłamstwa – a było to właśnie na owej górce.
Psia Górka w Wiślicy 

Z Psiej Górki rozciąga się ładny widok na średniowieczne grodzisko do którego za moment dojdziemy, oraz na stare koryto rzeki Nidy i okoliczne łąki.

Wały średniowiecznego grodziska w Wiślicy.

Z Psiej Górki krótki spacer do położonego wśród łąk grodziska powstałego prawdopodobnie w XI wieku. W tamtych czasach w tym miejscu była wyspa – obecnie z rzeki pozostało jedynie malownicze starorzecze.

 
Starorzecze w okolicy średniowiecznego grodu w Wiślicy.
 
 
Malownicze starorzecze.
1,37 km trasy - grodzisko wiślickie (na planie oznaczone nr 14). Początkowo założono na wyspie mały gród otoczony 4-ro metrowym wałem zbudowanym z ziemi oraz drewna. W XII wieku gród spłonął, a na jego miejscu na przełomie XII i XIII wieku wybudowano nowy gród obejmujący cały obszar wyspy.
Widok dawnego grodziska otoczonego wałem - majdan
Obszar ten został otoczony kamiennym murem o długości ok. 470 metrów, wewnątrz którego znajdowały się ulice, studnia oraz zbiornik na wodę. W 1241 roku, w czasie najazdu tatarskiego gród został zniszczony i ograbiony.

Odsłonięcie geologiczne skał gipsowych przy grodzisku w Wiślicy.Ciekawostki:

  1. W czasie I wojny światowej w obrębie grodziska znajdowało się stanowisko artyleryjskie wojsk rosyjskich.

  2. Po wojnie ludność odbudowująca domy, wykorzystywała kamień z murów otaczających grodzisko - był sprzedawany przez jednego z przedsiębiorców.

  3. W czasie badań archeologicznych prowadzonych na terenie grodziska znaleziono m.innymi: oprawkę rogową małego noża lub sierpa, z przedstawieniami sześciu popiersi dziewczęcych, interpretowanych jako wiły, czyli panny wodne, stanowiącymi przypuszczalnie wyraz wierzeń pogańskich, oraz skarb w postaci złotych i srebrnych monet z różnych okresów. Materiały znalezione znajdują się w zbiorach placówek muzealnych w Warszawie i Kielcach.


    Pomnik przyrody - odsłonięcie geologiczne skał gipsowych.
Po zachodniej stronie grodziska widać odsłonięcie geologiczne skał gipsowych wypiętrzone na wysokość 5-ciu metrów będące pomnikiem przyrody nieożywionej.
         
 
Grodzisko tak jak przeważnie każde grodzisko nie przedstawia szczególnej wartości dla przeciętnego turysty - w tym przypadku po prostu trochę wałów wyznaczających jego obręb zarastających trawami. Tu nawet brak tablicy informacyjnej. Będąc jednak w tym miejscu warto przejść się wałami by zobaczyć Wiślicę z tej perspektywy oraz otaczające ją mokradła.
Widok z wałów grodziska w kierunku wschodnim.
 
Wiślickie mokradła.
 
Widok z wałów grodziska w kierunku pólnocno-zachodnim 
 
Zbliżenie na Kolegiatę Wiślicką od strony wałów grodziska. 
Wracamy tą samą drogą co przyszliśmy do rogu ulicy Kilińskiego z Podgrodziem. Po lewej stronie budynek Szkoły Podstawowej przy ul. Jana Kilińskiego - idziemy tą ulicą.
1,87 km spaceru - na końcu placu szkolnego znajduje się miejsce gdzie kiedyś stał kościół św. Marcina (na planie oznaczony nr 15).
Ul.Kilińskiego w Wiślicy - miejsce dawnego kościoła św.Marcina.
Tablica informuje, że kościół św. Marcina znajdował się przy Bramie Zamkowej przy drodze prowadzącej do grodziska. Zachowane pod ziemią fundamenty są pozostałością wystawionego w 1517 roku murowanego z kamienia wapiennego jednonawowego kościoła o trzech ołtarzach. Pod jego fundamentami zachowały się relikty budowli w formie rotundy z początków XII wieku. Wokół niej znajdował się cmentarz -znaleziono 23 pochówki. W 1326 roku stał w Wiślicy drewniany kościół św. Marcina w miejscu po zburzonej wcześniej rotundzie.
 
1,98 km trasy - placyk z figurą Męki Pańskiej (na planie oznaczony nr 16).
 
Kapliczka Męki Pańskiej w Wiślicy.Pochodzi z drugiej połowy XVII wieku. Zbudowana została z kamienia i jest w formie kapliczki na słupie. Znajdujące się po jej czterech stronach płaskorzeźby przedstawiają sceny Męki Pańskiej.
 
    Kapliczka Męki Pańskiej w Wiślicy.
 
Kapliczka Męki Pańskiej w Wiślicy. 
Tu kończymy spacer i wracamy na parking z którego ruszyliśmy. Moja zaproponowana trasa spaceru to ok. 2,2 km.Kto się zmęczył może odpocząć na terenie placu rekreacyjnego przy parkingu, włącznie z posiłkiem. Dobra zaopatrzenie w markecie (na planie oznaczony nr 17) przy rozlewisku ok. 500 metrów od parkingu. Z pod marketu ładny widok na rozlewisko i Wiślicę.
Rozlewisko przy markecie.
 
Widok z pod marketu za rozlewiskiem.
 
Powrót do strony głównej:  STRONA GŁÓWNA 
 
 

Przy opracowaniu korzystałem z książki "Wiślickie ABC" Henryka Obcowskiego oraz opisów tablic informacyjnych przy poszczególnych zabytkach.

 
 

Wspierane przez Hosting o12.pl