FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   STRONA GŁÓWNA      BAŁKANY      Rumunia - kopalnia soli Turda.
 
Korytarz wiściowy do Salina Turda.RUMUNIA - Kopalnia Salina Turda.

                                                   Wycieczka z dnia 2o maja 2018 r.     

Będąc w Klużu-Napoka, który pokazałem w poprzedniej fotorelacji koniecznie trzeba odwiedzić oddaloną o ok. 33 km dawną kopalnię soli tzw. Salina Turda. Znajduje się ona w miejscowości Turda.
 
 
Dojazd z Kluż Napoka  obrazuje mapka powyżej. Drogą DN1 (E81) po ok. 28 km dojeżdżamy do miejscowości Turda, a następnie skręcamy w drogę 161B i po ok. 5 km jesteśmy na jednym z parkingów Salina Turda. W zasadzie nie można zabłądzić, gdyż w miejscowości Turda jest kilka dużych drogowskazów kierujących do Salina Turda.
 
Jeden z drogowskazów kierujących do Salina Turda. 
 
Turda – miasto w środkowej Rumunii, w Siedmiogrodzie, w okręgu Kluż-Napoka zamieszkałe przez ponad 55 tysięcy mieszkańców jest raczej miastem z rozwiniętym przemysłem chemicznym, szklarskim, porcelanowym i elektromaszynowym. Jedynymi liczącymi się zabytkami są: kościół rzymsko-katolicki z roku 1475-1504 oraz była kopalnia soli do której właśnie zdążamy.
 
 Turda - centrum.        Turda - centrum.
 
Turda - dzielnica przemysłowa. 
 
Solina Tudra - to właśnie ta kopalnia soli jest dla turystów najciekawszą atrakcją turystyczną z uwagi że jest to jedna z najstarszych i największych kopalni w Europie.
 
 Jeden z parkingów przy kopalni Salina Turda.       Jeden z parkingów autokarowych przy kopalni soli Salina Turda.
 
Przypuszcza się, że w czasach starożytnych, kiedy te tereny znajdowały się pod panowaniem Rzymian wydobywano w tej okolicy sól. Fakty świadczące o wydobywaniu soli w starożytności są słabo udokumentowane archeologicznie. Pewne jest natomiast, że kopalnia istniała już w XI wieku - wspominają o tym dokumenty węgierskie z roku 1075.
 
Pomieszczenie kasy kopalni Salina Turda.Natomiast pierwszy dokument który wyraźnie mówi o wydobywaniu soli w Turdzie pochodzi z 1 maja 1271 roku, gdzie stwierdzono że: "stolica Transylwanii" przekazała Turdzie kopalnię soli. Następnie zarówno Strigoniu, Alba Iulia, jak i biskup Siedmiogrodu nabyli przywileje na korzystanie z soli Ocna w Turdzie".
 
Uwagi praktyczne:
  1. Przy kopalni istnieją parkingi. Ceny za parkowanie b. niskie - w granicach 2, 3, 4 lei za cały dzień.
  2. Kopalnia czynna codziennie od godz. 900 do 1900. Ostatnie wejście o godz. 1800.
  3. Wstęp do kopalni płatny: dorośli - 30 lei; bilet ulgowy dla dzieci, studentów, emerytów - 15 lei (za okazaniem legitymacji).
 Pierwsze schody doprowadzające do Galerii Franciszka Józefa.
 
Po wykupieniu biletu wstępu ruszamy w głąb kopalni. Pierwsze 107 schodów doprowadza do tzw. Galerii Franciszka Józefa. Trasa turystyczna jest dobrze oznakowana, a kierunek zwiedzania określają strzałki. Każde pomieszczenie i korytarze mają swoje nazwy - przeważnie osób z cesarskiej rodziny austriackiej.
 
Galeria Franciszka Józefa - jest to poziomy chodnik który zbudowano w latach 1853 - 1870 w celu ułatwienia transportu soli na powierzchnię. Galeria ta miała początkowo 780 metrów, obecnie po rozbudowie i dobudowaniu nowego wejścia ma długość 917 metrów.
 
Galeria Franz Josef. 
 
 
Galeria Franz Josef. Skrystalizowana sól na ścianach galerii Franciszka Józefa.
 
W szczytowym okresie rozkwitu tj. w XVI wieku kopalnia przynosiła miastu ogromne zyski, ale już po roku 1840 wydobycie zaczęło spadać z uwagi na prymitywne wyposażenie kopalni i działającą konkurencyjną kopalnię w Ocna Mures.

Po pierwszej wojnie światowej, z uwagi na małą wydajność kopalnia została w 1932 roku zamknięta. Stan ten trwał aż do drugiej wojny światowej, kiedy to w kopalni uruchomiono schron  przeciwlotniczy dla miejscowej ludności. W latach 1959 - 1992 w kopalni, między innymi w Galerii Franciszka Józefa był magazyn sera.
 
Od 1992 roku Salina Turda stała się centrum haloterapii i popularną atrakcją turystyczną. W 2008 roku kopalnia została zmodernizowana i ulepszona za sumę  sześciu milionów euro i otwarta w nowej formie dla turystyki w 2010 roku.
 
Profil kopalni Salina Turda wg J.von Fichtela z 1780r. Większość turystów z Polski odwiedzająca tą kopalnię była w polskiej kopalni soli w Wieliczce i spodziewa się zobaczyć podobną - nic bardziej mylnego.
 
Wieliczka ma dziewięć poziomów, o łącznej długości chodników przekraczających 300 km łączących około 3000 wyrobisk i trasie turystycznej długości ok. 3 km składającej się z 20 komór, wielu pochylni, jeziorek, szybów, pięknych kaplic. Krótko mówiąc nasza Wieliczka -  jest w porównaniu z Salina Turda o wiele piękniejsza.
 
Salina Turda to właściwie kilka ogromnych wyrobisk (dziur) pod ziemią w kształcie dzwonów. Prawdą jest, że te "dziury" o wysokości nawet 112 metrów wykopane w soli pod względem wielkości  robią duże wrażenie.
Jak one powstały - na skutek ruchów tektonicznych w niektórych miejscach sól w naturalny sposób zaczęła wystawać w postaci czopów ponad powierzchnię gruntu. 
 
Zwierzęta liżące sól zwróciły uwagę ludzi, którzy zaczęli wykorzystywać sól do swoich potrzeb.
 
Tym sposobem zaczęto kopać coraz głębiej i wydobywać sól tworząc ogromne komory w postaci dzwonów.
 
Obok przekrój kopalni Salina Turda wg ryciny J. von Fichtela wykonanej w 1780 roku.
 
 
W ten właśnie sposób powstały w XVII-XIX wieku ogromne wyrobiska w postaci dzwonów nazywane kopalniami (rum. mina): Terezia, Anton, Clujeana, Rudolf i Gizela.
 
Korytarz w kopalni Salina Turda. 
 
Z Galerii Franciszka Józefa odchodzi boczny korytarz do kopalni Franciszka Józefa (rum. mina Iosif) gdzie na poziomie galerii transportowej znajduje się sala echa (rum. hol ecourilor.
 
jeden z korytarzy kopalni Salina Turda.
 
Jest to stożkowe wyrobisko Kopalni Józefa o głębokości 87 metrów i podstawie średnicy 67 metrów. Rozszerzający się kształt tej komory sprawia powstawanie wielokrotnego echa, przez co zyskała nazwę "Sala echa"
 
Sala echa w kopalni Salina Turda. 
 
 
 
 
Nieco dalej dochodzimy do dużego ośmiokątnego pomieszczenia zwanego Salą Crivacului. W niej zainstalowana jest ciekawa maszyna zwana "crivac" lub "gepel". Przy dzisiejszym rozwoju technicznym wyszedł z powszechnego użytkowania.
 
Maszyna Crivac w kopalni Salima Turda.Crivac był maszyną używaną do wydobywania urobku solnego ze złóż soli. Mógł być instalowany na powierzchni lub pod ziemią.
 
Maszyna Crivac w kopalni Salima Turda.
 
Ta podziemna instalacja jest unikalna w Europie, ponieważ znajduje się w tej kopalni w miejscu jej zainstalowania. Maszyna posiada cztery drewniane ramiona, a do jej napędzania służyły konie. Pierwsza maszyna tu zainstalowana obsługiwała kopalnię Rudolf już w roku 1865. W celu zwiększenia wydajności w roku 1881 została zastąpiona  tą większą.
 
Wciągarka Crivac w kopalni Salina Turda. 
 
Zasada działania była prosta - na szczycie szybu, na bębnie nawinięta była lina konopna która równocześnie gdy jeden koniec się opuszczał to drugi szedł do góry. Gdy do góry był wciągany urobek soli w skórzanych workach to równocześnie w dół zjeżdżał pusty skurzany worek. Następnie bryły soli były ładowane na wagoniki i korytarzem transportowym były wyciągane na powierzchnię, dalej furmankami na stację kolejową.
 
  Wagonik transportowy.     Szyb transportowy.
 
 
 
 
W sąsiedniej sali tzw. Hali wydobywczej (rum. Sala putului de extractie) znajduje się ruchoma makieta w skali 1:20 obrazująca cały system wydobywania i transportu soli na powierzchnię. Dzięki temu modelowi turyści mogą podziwiać i lepiej zrozumieć, jak działała kopalnia.
 
  Hala wydobywcza z makietą kopalni.       Hala wydobywcza z makietą kopalni.
 
Model obejmuje montaż konstrukcji i urządzeń górniczych i składa się z komory szopowej, komory szybu wydobywczego, studni wydobywczej, kanałów kablowych i galerii górniczych wykorzystywanych do transportu soli. Głównym elementem jest maszyna  Crivac, oglądana przed chwilą w naturalnej wielkości w sąsiedniej sali. 
 
Schody bogaczy w kopalni Salina Turda.
 
Przy tzw. schodach bogaczy (rum.scara bogatului) istnieje skromny ołtarzyk przy którym górnicy uczestniczyli we mszach, oraz również skromna gablota w której zgromadzono elementy narzędzi służących do wydobywania soli. Przy schodach bogaczy do powierzchni jest ok. 35 metrów. Schody prowadziły bezpośrednio na powierzchnię  ale służyły jedynie dla kierownictwa kopalni i wizytujących kopalnię dostojników (np. cesarza) - stąd  ich nazwa. Górnicy musieli schodzić i wychodzić ok. 1 km chodnikami.
 
                  Skromny ołtarzyk przy Schodach bogaczy.               Gablota z eksponatami przy Schodach bogaczy.
 
Schodami bogaczy schodzimy niżej  na kolejny poziom kopalni by zobaczyć wyrobiska po wydobytej soli. Pierwszym jest wyrobisko, kopalnia nazwana na cześć Marii Teresy - ogląda się je drewnianej górnej galerii.
 
Wyrobisko Marii Teresy.
 
 
                    Galeryjka wyrobiska Teresa.               Wyrobisko Teresa.
 
Następna jest Kopalnia Teresy wybudowana  w formie stożka o imponujących wymiarach: wysokość 90 m i średnica 87 m. Głębokość od wylotu szybów do podstawy kopalni wynosi 112 m.
 
 Wykwity solne na ścianach i stropach.          Wykwity solne na ścianach i stropach.
 

Piękne wykwity solne, stalaktyty i podziemne jeziorko zajmujące ok. 80% powierzchni dolnej podstawy robią niesamowite wrażenie. Na środku jeziorka znajduje się wyspa ze zdeponowanej tu po 1880 roku soli, kiedy to zakończono jej wydobycie.
 
Jeziorko w kopalni Teresy.
 
Schodząc na sam dół można wypożyczyć małą łódkę i popływać po jeziorku mając nad głową strop kopalni na wysokości ponad 100 metrów. Cena za 20 minut pływania łódką w maks. trzy osoby wynosi 15 lei.
 
 Salina Turda - widok konstrukcji w kształcie UFO na podziemnym jeziorku.      Salina Turda - widok konstrukcji w kształcie UFO na podziemnym jeziorku.
 
Kopalnia Rudolf (rum.Mina Rudolf) pełni dzisiaj rolę głównej sali. Można do niej zjechać windą panoramiczną lub zejść 13 pięterowymi schodami. Winda jest bezpłatna, ale jej nośność to 500 kg, więc szybciej jest zejść schodami niż czekać w kolejce do windy.
 
Panoramiczna winda w kopalni Rudolf.Schody są bezpośrednio przy windzie i po pokonaniu 13 pięter, 172 schodów jesteśmy w ostatnim miejscu w którym sól była eksploatowana w Turdzie.
Jest to sala trapesowata o wymiarach: 80 metrów długość, 50 metrów szerokości oraz 40 metrów wysokości. 
 
Widok ze schodów na wyrobisko Rudolf. Kolejka do windy.
 
Schodząc lub wchodząc po schodach można na każdym piętrze zauważyć wyrytą datę, świadczącą w którym roku eksploatowano  poziom do wydobywania soli. Na każdym piętrze jest galeryjka umożliwiająca wgląd na wyrobisko Rudolf.
 
Kopalnia Rudolf - park rozrywki.
 
W 2008 roku kopalnia soli została zmodernizowana i ulepszona - wydano ponad sześć milionów euro. Obiekt otwarty dla turystyki w styczniu 2010 roku. W tej trapezowej hali w wyniku modernizacji otwarto cały kompleks rekreacyjno-sportowy przeznaczony dla turystów.
 
 Stanowisko informacyjne, pamiątki.        Mini golf.
 
Znajduje się tu amfiteatr na 180 miejsc, boiska sportowe, 6 różnych ścieżek minigolfa, 2 tory kręglarskie, stoły do gry w ping-ponga, stoły bilardowe a nawet diabelski młyn o wysokości 20 metrów.
 
 
 
 
 
Amfiteatr w Salina Turda.Wszystkie te atrakcje są dodatkowo płatne. Dla informacji podaję kilka cen obowiązujących w 2018 roku - diabelski młyn 8 min. - 5 lei; mini golf 20 min. - 10 lei; stół bilardowy 1 min. - 0,4 lei; tenis stołowy 30 min. - 10 lei; boisko sportowe 1 godz. - 100 lei; pływanie łódką 20 min. - 15 lei (max.3 osoby); profesjonalne zdjęcia (wesela,albumy) - 150 lei za dzień;
 
 
Jak widać - pełna komercja którą odwiedzają setki tysięcy turystów rocznie. Mimo to, warto odwiedzić ten kompleks kopalniany chociażby dla tego aby mieć porównanie jak różne techniki wydobycia soli były stosowane setki lat temu w różnych kopalniach. Mam na myśli kopalnię w Wieliczce, Bochni i tą w Tudrze.  Tu wydobywano sól drążąc ogromne komory w postaci dzwonów, powiększając je od góry w dół - powstawały ogromne wyrobiska-kopalnie. Trzy z nich na trzech poziomach są udostępnione do zwiedzania - Terezia (120 m wysokości), Anton (108 m głębokości, Rudolf (42 m głębokości).
 
 
 
W północno-wschodniej części tego kompleksu jest jeszcze wyrobisko Gizela podobne do pokazanej sali Rudolfa, ale znacznie mniejsze. Wydobycie soli z tego wyrobiska zostało zaniechane po 1900 roku gdy kopalnia Salina Turda stała się kopalnią rezerwową Kopalni Dej i Ocna Mures - sól z Turdy była jedynie wydobywana wtedy gdy inne kopalnie nie pokrywały zapotrzebowania rynkowego. Z uwagi na tworzące się unikalne nacieki w postaci stalaktytów Gizela jest obecnie rezerwatem geologicznym i udostępniony jest jedynie pokój zabiegowy z naturalnymi aerozolami.
 
 
W okresie letnim na zewnątrz kopalni można skorzystać z kąpieli w zmineralizowanych jeziorkach po dawnych wyrobiskach soli - podobno bardzo korzystne przy leczeniu chorób reumatycznych, krążenia obwodowego i zaburzeniach ginekologicznych. Cena kąpieli - dorośli 15 lei dzień, ulgowy dla studentów, emerytów - 1 lei/dzień.
 
Mały kompleks z jeziorkami solnymi.
 
Wracając do samochodu można zrobić drobne zakupy w stałych kramach ustawionych na terenie parkingu lub ewentualnie coś przekąsić. 
 
 
 
       
 
Reasumując - kopalnia ze swoimi trzema wielkimi "dziurami" pod ziemią jest inna niż inne kopalnie soli, na pewno warta zobaczenia. Warunek odwiedzin to być tu zaraz po otwarciu, lub poza sezonem turystycznym. 
 
Powrót do strony głównej:  STRONA GŁÓWNA 
 
https://en.wikipedia.org/wiki/Salina_Turda