FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   STRONA GŁÓWNA      WYCIECZKI RÓŻNE      Roztocze - rowerem Szczebrzeszyn-Kawęczynek-Kawęczyn-Szczebrzeszyn.
 

Fragment trasy rowerowej.ROZTOCZE - wycieczka rowerowa Szczebrzeszyn-Kawęczynek-Kawęczyn-Szczebrzeszyn.

                                                    Wycieczka z dnia 20 lipca 2020 r. 
Turystom przebywającym w Szczebrzeszynie lub okolicy polecam krótką wycieczkę rowerową prowadzącą przez jeden z ciekawszych fragmentów Szczebrzeszyńskiego Parku Krajobrazowego.
 
 
Wycieczkę rozpoczniemy z bezpłatnego parkingu na ulicy Sądowej w Szczebrzeszynie a następnie pojedziemy ulicą Cmentarną  za czerwonymi znakami Centralnego Szlaku Rowerowego Roztocza, a następnie pieszym szlakiem Centralnym niebieskim do Kawęczynka by powrócić do Szczebrzeszyna Centralnym Szlakiem Rowerowym Roztocza przez Turzyniec i Kawęczyn. Trasę z kilometrażem zasadniczym obrazuje mapka poniżej.
 
 
Dokładniejszy przebieg trasy w miejscowości Szczebrzeszyn załączam poniżej.
 
 
 
Miasto Szczebrzeszyn prawa miejskie uzyskało w 1352 roku z nadania Kazimierza Wielkiego. W czasie swojego istnienia było ośrodkiem różnych kultur i wyznań - mieszkali tu katolicy, żydzi, arianie, kalwini. Do dnia dzisiejszego pozostały po nich cenne zabytki architektoniczne - przykładem może być budynek synagogi i cerkwi stojące przy ul. Sądowej. 
 
 Synagoga w Szczebrzeszynie.     Cerkiew w Szczebrzeszynie.
 
0,0 km trasy - bezpłatny parking na ul. Sądowej przed synagogą. Od samego początku aż do  6,0 km trasy będzie nas prowadził fragment Centralnego Szlaku Rowerowego Roztocza - znakowany kolorem czerwonym.
0,12 km trasy - ulica Sądowa dochodzi do prostopadłej ulicy Cmentarnej. Skręcamy w lewo i jedziemy Cmentarną lekko pod górkę. 0,28 km trasy - od Cmentarnej odchodzi w lewo ul. Zamkowa - my dalej lekko pod górkę ul. Cmentarną.
 
              Ul.Cmentarna - w głębi synagoga.              Ul.Cmentarna - brama do cmentarza żydowskiego.
 
0,37 km trasy - ulica Cmentarna, po lewej brama wprowadzająca na cmentarz żydowski. Pierwsze udokumentowane wzmianki o Żydach w Szczebrzeszynie pochodzą z 1507 roku. Była to dość licząca się grupa ludności Szczebrzeszyna stanowiąca w roku 1815 ok. 31% ogółu mieszkańców, a przed II wojną światową ok. 40 % ogółu mieszkańców.  Tak jak w większości miast polskich w czasie okupacji nienieckiej prawie wszyscy mieszkańcy Szczebrzeszyna pochodzenia żydowskiego zostali wymordowani.
 
Cmentarz żydowski w Szczebrzeszynie. 
 
Cmentarz żydowski w Szczebrzeszynie został założony w XVI wieku. W czasie II wojny światowej został zniszczony a po wojnie nagrobki były rozkradane w celach budowlanych. Do dnia dzisiejszego zachowało się na nim ok. 400 kamiennych macew, z których najstarsza pochodzi z 1545 roku.  W centralnej części znajduje się współczesny pomnik upamiętniający męczeństwo Żydów ufundowany w 1991 roku przez Ziomkostwo Żydów Szczebrzeszyna.
 
Współczesny pomnik martyrologii Żydów.
 
Cmentarz żydowski (kirkut) jest ogrodzony ale wejście jest możliwe przez niezamykaną furtkę od strony ul. Cmentarnej. Warto tam zajrzeć nie tylko dla zobaczenia ocalałych nagrobków w postaci macew, ale również w celu zobaczenia wielu kilkuwiekowych drzew będącymi dzisiaj pomnikami przyrody.
 
Cmentarz żydowskie w Szczebrzeszynie.
 
 
Cmentarz żydowski w Szczebrzeszynie. 
 
Jedziemy dalej ulicą Cmentarną, która biegnie w tym miejscu lessowym wąwozem - w pewnym miejscu wąwóz rozdziela się na dwie odnogi.
 
Ulica Cmentarna w Szczebrzeszynie. Nasza trasa rowerowa to odnoga prawa, ale na moment skręcamy w odnogę lewą prowadzącą na duży parking przy katolickim cmentarzu parafialnym.

     Wąwozy lessowe ul. Cmentarna. Lewa odnoga do cmentarza parafialnego.
 
0,6 km trasy - parking przy katolickim cmentarzu parafialnym przy ul. Cmentarnej w Szczebrzeszynie.
Cmentarz położony jest na wzgórzu poza Szczebrzeszynem i stał się cmentarzem grzebalnym na przełomie XVIII/XIX wieku.
 
Jako że Szczebrzeszyn był zamieszkiwali obywatele o różnych wyznaniach początkowo na cmentarzu grzebano zmarłych wyznania rzymsko i greckokatolickiego, a pod koniec XIX wieku również prawosławnych. Najstarsze nagrobki pochodzą z I połowy XIX wieku. Odnajdziemy tu groby powstańców styczniowych, żołnierzy AK oraz kwaterę żołnierzy poległych we wrześniu 1939 roku.
 
Kwatera w hołdzie poległym we wrześniu 1939 roku.
 
Na cmentarzu znajduje się grób rodzinny Kaczorowskich tj. rodziny z której wywodzi się Jan Pawel II. Feliks Kaczorowski to w linii żeńskiej dziadek naszego papieża i ojciec jego matki Emilii z Kaczorowskich Wojtyłowej.
 
Obecna kaplica cmentarna św. Leonarda.Bardzo ciekawym obiektem na cmentarzu parafialnym jest obecna kaplica cmentarna św.Leonarda.Prowadzi do niego główna alejka przy której znajdują się najstarsze nagrobki.
 
        Główna alejka prowadząca do kaplicy św.Leonarda.
      
Pierwotnie w tym miejscu stała drewniana kaplica na dawnym cmentarzu cholerycznym - o której źródła piszą w 1630 roku.
 
Przetrwała ona do końca XVIII wieku, kiedy to proboszcz parafii św.Mikołaja wybudował w tym miejscu murowany kościółek. To wokół niego utworzono cmentarz grzebalny.Kościółek uległ całkowitej ruinie w 2 połowie XIX wieku i jego miejscu w latach 1908-1910 ordynat Maurycy hr. Zamoyski ufundował obecnie istniejący kościółek w stylu gotyckim.
 
Obecna kaplica cmentarna św. Leonarda.
 
 
Cmentarz parafialny w Szczebrzeszynie.
 
 
Cmentarz parafialny w Szczebrzeszynie. 
 
 
Cmentarz parafialny w Szczebrzeszynie. 
 
Z parkingu przy cmentarzu parafialnym wracamy do rozgałęzienia wąwozu lessowego i jego prawą odnogą kontynuujemy dalszą jazdę zgodnie ze szlakiem rowerowym czerwonym "Centralnym Szlakiem Rowerowym Roztocza" oraz czerwonym pieszym tzw. "Partyzanckim". Przy wyjeździe z wąwozu po lewej stronie ładny widok z drogi na kaplicę cmentarną św. Leonarda na cmentarzu parafialnym.
 
Wąwóz za cmentarzem parafialnym w Szczebrzeszynie. 
 
 
Widok z drogi szlaku rowerowego na kaplicę cmentarną św.Leonarda. 
 
Nasz szlak rowerowy pokrywa się aż do Kawęczynka z pieszą ścieżką turystyczno-poznawczą "Szczebrzeszyn-Kawęczynek". Jadąc rowerem spotkamy 16 oznakowanych tablicami przystanków które pozwalają na łatwe nawigowanie w terenie i poznawanie ciekawych informacji o spotykanych miejscach, wydarzeniach, roślinach, ptakach itp.

1,2 km trasy - punkt widokowy umożliwiający podziwianie panoramy doliny Wieprza w kierunku południowo-wschodnim. Widoczne wioski nad Wieprzem i zalesione obszary Krasnobrodzkiego Parku Krajobrazowego.

 
Widok w kierunku doliny Wieprza. 
 
 
Widok na dolinę Wieprza - wieś Brody. 
 
Patrząc na przeciwną stronę drogi (północ) widać malownicze wzgórza i dolinki tzw. Miejskie Dołki.
 
Miejskie Dołki. 
 
1,6 km trasy - w lewo odchodzi uliczka Sądowa którą można przedostać się do drogi Szczebrzeszyn-Kawęczyn-Zieleniec. My jedziemy dalej utwardzoną drogą zgodnie za szlakami.
 
2,2 km trasy - miejsce wypoczynkowe z ławą i stołem, a zarazem następny przystanek ścieżki turystyczno-poznawczej z tablicą informacyjną o Roztoczu Szczebrzeszyńskim z dokładnymi przebiegami tras rowerowych i pieszych.  W odległości ok. 20 metrów od ławy znajduje się pasieka i w koło latają setki pszczół. Raczej słodyczy nie należy wyjmować z plecaków.
        2,2 km trasy rowerowej.     
 
2,5 km trasy - w prawo odchodzi oznakowana turystycznym drogowskazem dróżka prowadząca do lessowych wąwozów. W mojej wycieczce rowerowej nie miałem w planie do nich wjeżdżać, ale z ciekawości (pomimo że trasy są przeznaczone dla turystów pieszych) wjechałem ok. 2 km i powróciłem z powrotem w to samo miejsce. Trasa typowa dla piechurów, ale rowerem daje się przejechać. Te dodatkowe 4 km nie wliczałem do kilometrażu wycieczki rowerowej.
 
W przyszłości planuję pieszo przejść przez te wąwozy - oznaczona pętla ścieżki to ok. 7 km. A czy warto? - niech świadczą niżej załączone zdjęcia.
 
 
 Dróżka w prawo - lessowe wąwozy.     Lessowe wąwozy.
 
 
Lessowe wąwozy. 
 
 
Lessowe wąwozy. 
 
 
Lessowe wąwozy. 
 
 
Lessowe wąwozy. 
 
 
Lessowe wąwozy. 
 
My jedziemy dalej prosto trzymając się szlaku rowerowego czerwonego który prowadzi teraz drogą polną nieutwardzoną, ale przejezdną bez żadnych trudności.
 
Przystanek Roztocze na ścieżce turystyczno-poznawczej Szczebrzeszyn-Kawęczynek.4,7 km trasy - kolejny przystanek ścieżki turystyczno-poznawczej z tablicą informacyjną "Roztocze".
 
Z tablicy dowiadujemy się, że Roztocze to wydzielona kraina geograficzna w postaci wzgórz o szerokości 15-28 km i długości 185 km położona pomiędzy Kraśnikiem a Lwowem.
 
Leży w zlewni rzek Wieprza i Bugu oraz Sanu i Dniepru.
 
Roztocze pod względem ukształtowania i budowy geologicznej dzieli się na trzy mezoregiony:
  1. Roztocze Zachodnie (Gorajskie)
  2. Roztocze Środkowe (Tomaszowskie, Szczebrzeszyńskie)
  3. Roztocze Południowe lub Wschodnie (Rawskie, Lwowskie, Janowskie)
Chwila odpoczynku na ławeczce przy sosnowym lasku i ruszamy drogą polną za znakami czerwonego szlaku rowerowego.
 
 
Ścieżka czerwonego szlaku rowerowego.
 
5,7 km trasy - po prawej stronie drogi polnej usytuowane miejsce wypoczynkowe w postaci wiaty, stołu i ławek. Wiata stoi na małej polance w pobliżu Kliniego Dołu, jest miejsce na rozpalenie ogniska.
 
Miejsce wypoczynkowe na 5,7 km trasy. 
 
6,0 km trasy - dojeżdżamy do prostopadłej drogi polnej. Dotychczasowy czerwony  Szlak Rowerowy Roztocza (którym jechaliśmy) skręca w prawo i po ok. 85 km dochodzi aż do Kraśnika.  My skręcamy w lewo - od tej pory pilnujemy się znaków Szlaku Centralnego niebieskiego który doprowadza do oddalonego o ok. 21 km Zwierzyńca. My niebieskim będziemy jechali ok. 4 km do miejscowości Kawęczynek.
      Skręt w lewo na Rowerowy Centralny Szlak Niebieski.       Centralny Szlak Rowerowy Niebieski.
 
 
Droga polna szlaku rowerowego niebieskiego.
 
 
Droga polna szlaku rowerowego niebieskiego. 
     
Jak widać Centralny Szlak Rowerowy Niebieski prowadzi w tym miejscu lasami, ukwieconymi polanami i polami a teren jest lekko pofałdowany i poprzecinany lessowymi wąwozami. Miejscami w polnej drodze są wymyte przez wodę głębokie koleiny - generalnie nie ma trudności z ich pokonaniem.
6,5 km trasy - w lewo odchodzi leśna dróżka w kierunku ukrytego w lesie bunkra "Podkowy".
 
7,4 km trasy - szlak rowerowy skręca ostro w lewo w piękny kompleks leśny nazywany "Lasem Cetnar". W drzewostanie przeważa buk i jodła z domieszką grabu i osiki. Malowniczości dodają liczne wąwozy lessowe - jeden z nich zaczyna się na zakręcie szlaku i prowadzi dosyć ostro w dół. Czysta przyjemność zjazdu.
 
Wąwóz lessowy w Lesie Cetnar. 
 
Na jednym z zakrętów małe wypłaszczenie z następnym przystankiem Ścieżki Turystyczno-Poznawczej - tym razem z tablicą informacyjną o lesie Cetnar.My pędzimy dalej wąwozem mijając liczne jego boczne odgałęzienia.
 
Las Cetnar 
 
 
Las Cetnar 
 
 
Jedno z licznych odgałęzień wąwozu głównego w Lesie Cetnar. 
Takie wąwozy rzeźbi spływająca woda w miękkim podłożu, a najbardziej podatnym na jej działanie jest podłoże lessowe. Miejscami intensywny spływ wód powierzchniowych po ulewnych deszczach potrafi wyżłobić potężne koleiny o czym można się przekonać jadąc tym szlakiem rowerowym.
 
Las Cetnar 
 
W Lesie Cetnar mijamy następne tablice informacyjne między innymi z wiadomościami o zwierzętach, ptakach oraz grzybach występujących na tym terenie. Przystanek ścieżki "zwierzęta" jest usytuowany w malowniczym uroczysku.
 
Uroczysko w Lesie Cetnar.
 
 
Uroczysko w Lesie Cetnar. 
9,0 km trasy -  Wyjeżdżamy z dość ciemnego Lasu Cetnar na otwartą przestrzeń, w oddali widać zabudowania Kawęczynka zaś po lewej stronie wzgórze Czubata Góra mające wysokość 323 m n.p.m. która jest jednym z nielicznych stromych wzniesień w Szczebrzeszyńskim  Parku Krajobrazowym.
 Przed nami wieś Kawęczynek.
 
 
Wieś Kawęczynek.
 
 
Droga polna szlaku rowerowego wieś Kawęczynek. 
 
10,1 km trasy - skrzyżowanie z drogą asfaltową we wsi Kawęczynek. Nasz szlak rowerowy niebieski skręca w lewo i nim będziemy jechać w kierunku Kawęczyna i Szczebrzeszyna. Skręcamy jednak w prawo by zobaczyć kaplicę brata Alberta.
 
10,6 km trasy - po prawej stronie, na wzgórzu malownicza kapliczka św.Brata Alberta. Ciężko tam dojść teren ogrodzony a na płocie tabliczka "teren prywatny- wstęp wzbroniony".
 
Kaplica św. Brata Alberta w Kawęczynku. 
 
Wracamy więc drogą asfaltową do km 10,1 (teraz będzie to 11,1 km trasy).  12,1 km trasy - w prawo odchodzi szlak rowerowy niebieski którym jechaliśmy do tej pory. My dalej prosto drogą asfaltową - na mapie jako rowerowy "Czarna Perła".
 
13,1 km trasy -   dojeżdżamy do asfaltowej drogi Zwierzyniec-Kawęczyn-Szczebrzeszyn. Skręcamy w lewo, w kierunku Szczebrzeszyna. Ruch na tej drodze lokalny nie przeszkadzający rowerzystom.
 
Na trasie do Szczebrzeszyna. 
 
18,0 km trasy - jesteśmy w Szczebrzeszynie na ul. Zygmunta Klukowskiego. Po prawej stronie zabytkowy młyn wodny pochodzący z początku XX wieku wybudowany przez przedostatniego ordynata, hrabiego Maurycego Zamoyskiego.
 
Rzeka Wieprz i zabytkowy młyn w Szczebrzeszynie.
Kompleks składa się z dwóch połączonych budynków wybudowanych z miejscowych materiałów tj. z kamienia i cegły.
Pierwotnie młyn posiadał własną śluzę z turbiną napędzaną siłą wody przepływającego obok Wieprza. Całe wyposażenie wewnętrzne było wykonane z drewna.
       Młyn w Szczebrzeszynie.
 
Po pierwszej wojnie światowej młyn kupili od Ordynacji Zamoyskich dwaj prywatni właściciele i pod ich zarządem stał się największym młynem na Lubelszczyźnie i jednym z największych w Polsce.
 
Turbina wodna dostarczała również energię do oświetlenia Szczebrzeszyna. W czasie II wojny światowej młyn cały czas pracował, ząś po wojnie został znacjonalizowany i zaczęły się jego kłopoty. Oddany w dzierżawę Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska", nie konserwowany ulegał coraz większej dewastacji. Zniszczona śluza i urządzenia młynarskie spowodowały w 1978 roku do przerwania produkcji.
 
Powstał projekt przemienienia go w hotel, wszystkie maszyny złomowano a całe rzeźbione drewniane wnętrze  zniszczono. W ostateczności z projektu zamiany na hotel zrezygnowano. W roku 1983 budynek kupił prywatny właściciel, wyposażył go w maszyny i uruchomił młyn. Obecnie dzierżawiony młyn działa w zabytkowych murach które zachowały swój pierwotny wygląd.
 
Pomnik Świerszcza przy źródle w okolicy młyna.Dosłownie naprzeciwko młyna, po drugiej stronie ul. Klukowskiego znajduje się jeden z przystanków ścieżki turystyczno-poznawczej z tablicą informacyjną "Źródła".  Właśnie przy tym naturalnym wypływie wody ustawiony jest symbol Szczebrzeszyna - drewniana rzeźba Świerszcza.
 
        Pomnik Świerszcza przy źródle naprzeciwko młyna.
 
Jest to pierwszy na świecie pomnik świerszcza a inspiracją jego powstania był wiersz Jana Brzechwy zaczynający się " W Szczebrzeszynie chrząszcz brzmi w trzcinie i Szczebrzeszyn z tego słynie. Wół go pyta:"Panie chrząszczu, po co pan tak brzęczy w gąszczu?"

Pomnik jest autorstwa Zygmunta Jarmuła a został wykonany z drewna lipowego w 2002 roku  przez uczniów klasy snycerskiej PLSP w Zamościu.
18,1 km trasy - po lewej stronie ul. Klukowskiego miejsce spływu kajakowego na Wieprzu. Dodatkowa atrakcja dla turystów przebywających w Szczebrzeszynie.
 
Spływa kajakowy - Szczebrzeszyn. 
 
 
18,3 km trasy - od ul. Klukowskiego, w lewo odchodzi ślepa uliczka doprowadzająca pod wzgórze z zamkiem. Jego pozostałości w postaci ruiny wieży zamkowej znajdują się na terenie prywatnym zamkniętym.
 
Zamek w Szczebrzyszynie
 
18,5 km trasy - z ul. Klukowskiego skręcamy w lewo do widocznego parkingu przy synagodze.
 
18,6 km trasy - koniec wycieczki rowerowej na parkingu przy synagodze.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
http://cmentarze-zydowskie.pl/szczebrzeszyn.html
https://www.lubelskieklimaty.pl/atrakcje-turystyczne/koscioly-klasztory-kaplice/965-szczebrzeszyn-kosciol-sw-leonarda.html
http://www.intour.pl/23_546_1-szczebrzeszyn-zabytkowy-mlyn-wodny.html