FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   Home      BESKID SĄDECKI i NISKI      Rowerem szlakiem cerkwi łemkowskich cz.I (Tylicz,Muszynka)
 

Wycieczka rowerowa szlakiem cerkwi łemkowskich odc.I -  trasa Krynica Zdrój - Tylicz -  Muszynka - Tylicz.
                                                                                                                            Wycieczka z dnia 4 czerwca 2015r.
 
   
 
Proponuję dłuższą wycieczkę rowerową po terenach dwóch gmin tj.Krynicy Zdroju i Uścia Gorlickiego. Głównym  celem tej wycieczki jest zatoczenie pętli na trasie Krynica Zdrój - Tylicz -Muszynka - Izby - Banica - Czyrna Wyżna - Mochnaczka Niżna - Jakubik - Krynica Zdrój ze szczególnym celem poznania obiektów architektury drewnianej jakim są cerkwie łemkowskie.
 
Cała proponowana pętla to około 41,8 km. Wyjeżdżając z wnuczką na trasę ok. godz. 9 bez większego trudu, zwiedzając wiele obiektów wróciliśmy na godz. 18. 
 
Dla mniej wytrwałych pętlę podzieliłem na etapy - w tej fotorelacji pokazuję trasę pierwszego odcinka Krynica Zdrój - Tylicz - Muszynka - Tylicz mającego długość 14,7 km. Jeżeli ktoś nie ma chęci lub siły jechać na odcinek drugi, może z Tylicza powrócić tą samą drogą  do Krynicy. Wtedy trasa wyniesie 14,7 + 7,2 + 21,9 km.
 
Uwagi praktyczne:
  • Na trasie spore wzniesienia z długimi podjazdami i zjazdami - konieczny rower górski z przerzutkami
  • Konieczna dobra mapa, gdyż w przypadku zmęczenia, można trasę skracać, a praktycznie jest to tylko możliwe mając dokładną mapę. 
0,00 km - Ruszamy z centralnej części Krynicy Zdrój tj. ze skrzyżowania ulic Piłsudskiego,Zdrojowej i Pułaskiego tj. przy kościele pw.Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Jedziemy ok. 50 metrów w kierunku Głównej Pijalni Wody.
 
 
 
0,05 km - skręcamy w lewo w prowadzącą pod górkę ulicę Kazimierza Pułaskiego. Tą ulicą będziemy jechać aż do samego Tylicza. Na rogu ulicy Pułaskiego stoją dwie ciekawe kamienice "Korona" i Berło"
 
 
 
0,2 km - po prawej stronie pod numerem Pułaskiego 4 charakterystyczny zielony budynek w którym znajduje się siedziba Biura Turystycznego "Jaworzynka".  Można w nim wykupić wycieczki jednodniowe lub kilkugodzinne np. na zwiedzanie cerkwi w pobliskich miejscowościach.
 
 
Polecam takie wycieczki dla tych nie mających własnego transportu. Zapewniony jest transport autokarem lub busem, przewodnik, ubezpieczenie oraz otwarty zwiedzany obiekt.
 
Byliśmy z wnuczką na dwóch takich wycieczkach zwiedzając cerkiew w Powroźniku i Kamiannej. 
Fotorelacje z tych wycieczek tu:  >Cerkiew w Powroźniku. 
                                                                   >Cerkiew w Kamiannej i pasieka "Barć" 
 
0,52 km - po lewej stronie ulicy Pułaskiego mijamy budynek słynnej "Patrii". Budynek został zaprojektowany w latach 1932-34 przez Bohdana Pniewskiego dla Jana Kiepury, który miał swój apartament na ostatnim piętrze.
 
         
 
0,85 km - od ulicy Pułaskiego, w lewo odchodzi ulica Leśna z ciekawym obiektem nowej architektury Krynicy Zdroju. Tym obiektem jest nowoczesny hotel "Mercure".
 
 
 
Poniżej przedstawiam trasę pierwszego odcinka oraz profil wysokościowy. Jak widać z wykresu wysokości pomimo. że odległość nie jest duża już na pierwszym odcinku z Krynicy do Tylicza na długości ok. 2,8 km czeka niezły podjazd. Pocieszające jest, że później do samego Tylicza jest zjazd na odcinku ok. 4,5 km.
 
 
 
Kto zdecyduje się na moją trasę wycieczki rowerowej, nie pozostaje mu nic innego jak pokonać ten pierwszy długi podjazd w większości terenem zalesionym.
0,98 km - mijamy hotel Damis
1,10 km - w lewo odchodzi ulica Zieleniewskiego na Jakubik,Mochnaczkę Niżną
1,20 km - most na rzeczce Muszynka
1,30 km - w prawo odchodzi ul.Generała Andersa
1,40 km - po prawej dom wczasowy "Hajduczek"
1,70 km - po prawej duży Ośrodek Wypoczynkowy "Adam"
2,10 km - dwa ostre zakręty
2,80 km - granica administracyjna Krynicy Zdrój. Zaczyna się teren Tylicza.

      
 
3,66 km - w tym miejscu koniec podjazdu -  tu chwilę odpoczywamy i zaczynamy szaleńczy zjazd do Tylicza. Otwierają się widoki - droga przeciska się pomiędzy dwoma wzniesieniami, po  lewej stronie wzgórze Jaworzynki (826 m n.p.m.), zaś po prawej wzgórze Szalone (832 m n.p.m.)
 
          
 
       
 
5,5 km - z drogi głównej  Krynica -  Tylicz skręcamy w lewo w ulicę Biskupa Tylickiego którą dojedziemy do rynku w Tyliczu. Po kilkudziesięciu metrach jazdy ulicą Biskupa Tylickiego, w lewo odchodzi ulica Mikołaja Kopernika która również prowadzi do rynku.
 
 
 
Cały czas z górki. Dla lepszej orientacji załączam plan Tylicza z naniesioną trasą, kilometrażem i lokalizacją zwiedzanych obiektów.
 
                
 
6,3 km - rynek w Tyliczu.   6,5 km - plac przy kościołach. Przy kościołach znajduje się spory bezpłatny parking. Tu zabezpieczamy rowery i ruszamy pieszo  zwiedzać.
 
 
 
W bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się dwa kościoły - stary drewniany pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz nowy murowany pw. Imienia Maryi.
 
 
Stary  drewniany  kościół  parafialny w Tyliczu  św. Piotra i Pawła ufundowany został w 1612 roku przez biskupa krakowskiego Piotra Tylickiego.
Drewno do budowy kościoła było zwożone z całego Klucza Muszyńskiego. Kościół ten został wybudowany na fundamentach pierwszego kościoła pochodzącego z 1363 roku.
 
 

Stary kościółek jest otoczony niskim kamiennym murem, ma konstrukcję zrębową, a ściany oszalowane poziomo.
 
Układ wnętrza jest jednonawowy z trójbocznie zamkniętym prezbiterium przy którym po północnej stronie dobudowana jest zakrystia.
Z przodu posiada wieżę o ścianach lekko pochylonych nadbudowaną nad kruchtą. Wieża zakończona baniastym hełmem.
 
 
Polichromia o motywach ornamentalnych i figuralnych została wykonana w 1960 roku przez K.Morwaya i K.Puchałę.
 
W prezbiterium  znajdują się trzy barokowe ołtarze z 2 poł. XVIII wieku, w tym ołtarz główny z cudownym obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem z przełomu XVI i XVII wieku.
 Na placu kościelnym możemy zobaczyć ciekawy okaz lipy o podwójnych korzeniach mającej około 350 lat.
 
 
Kościół  pw. Imienia  Maryi znajduje się tuż obok zabytkowego  drewnianego  kościółka  w  Tyliczu.  Architektura  kościoła  nawiązuje  stylem do 
drewnianych kościołów i cerkwi z tego regionu z tą jednak różnicą że wykonany jest w całości z cegły oraz kamienia.
 
 
 
Kościół murowany pod wezwaniem Imienia Maryi został wybudowany systemem gospodarczym przez parafian według projektu Pawła Dygonia w latach 2001-2007.
 
Konsekrowany przez ks.Biskupa Wiktora Skworca w dniu 1 września 2007 roku.
 
 
 
W ołtarzu głównym, w  ażurowych płaskorzeźbach umieszczony jest obraz Matki Bożej zwanej Tylicką który został przeniesiony z zabytkowego kościółka pokazywanego wcześniej.
 
 
Na tyłach placu kościelnego znajdują się Dróżki Maryjne prowadzące aż do Tylickiej Golgoty.
 
Golgota położona jest na niewielkim wzgórzu, wchodzimy na niego przez bramę wejściową z napisem "Wejdź na miejsce refleksyjno-modlitewno-patriotyczne dla każdego myślącego Polaka".
 
       
 
Ponieważ mam sporo zdjęć z Golgoty postanowiłem pokazać je w osobnej fotorelacji na którą zapraszam na podstronę:  >Tylicz - Golgota 
Uwaga: link do Golgoty również na końcu tej fotorelacji.
 
Po obejrzeniu Golgoty wracamy do rowerów i zjeżdżamy na pobliski rynek, gdzie pośrodku, na skwerze wybudowano pomnik  Kazimierza Pułaskiego upamiętniający walki konfederatów na tym terenie.
 
 
W dniach 3 i 4 czerwca 1770 roku Kazimierz Pułaski walczył w Izbach pod Lackową z wojskami rosyjskimi, oraz brał udział w bitwie stoczonej na stokach góry Czerteź nad Tyliczem.  Pomnik powstał z inicjatywy Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Tylicza,Parafii Tylicz oraz Urzędu Miejskiego w Krynicy Zdroju.
 
 
6,9 km - z rynku jedziemy ulicą Krótką i jesteśmy przy drodze głównej Krynica-Tylicz (to droga którą zaczynaliśmy wycieczkę w Krynicy). Skręcamy w lewo.
 
7,2 km - Skrzyżowanie dróg. W lewo kierunek na Mochnaczkę Niżną, zaś w prawo droga nr 75 w kierunku Muszynki. Skręcamy w prawo w kierunku Muszynki.
 
7,3 km - po lewej stronie drogi cerkiew pw. Świętych Kosmy i Damiana - nasz kolejny obiekt do zwiedzania. Przy cerkwi małe miejsce postojowe.
 
 
Cerkiew w Tyliczu została wybudowana w 1743 roku i jest cennym zabytkiem architektury drewnianej wpisana do rejestru zabytków w dniu 5.09.1964 roku. Na placu cerkiewnym stoi dzwonnica
 
 
Cerkiew w Tyliczu przechodziła remonty w latach 1780, 1938 i 1982.  Obecny kształt uzyskała podczas remontu po wielkim pożarze w 1780 roku, natomiast zachowaną do dziś polichromię wykonano  w czasie remontu w 1938 roku.
 
Cerkiew w Tyliczu jest typową budowlą łemkowską tzn. trójdzielną - składa się z babińca, nawy i prezbiterium.
 
Najważniejsze inne cechy budownictwa łemkowskiego w tej cerkwi to: jest orientowana, czyli zwrócona prezbiterium ku wschodowi, posiada nabudowaną nad babińcem wieżę o konstrukcji słupowo-ramowej której ściany są lekko pochylone, jedynie od strony południowej posiada okna, na wszystkich trzech częściach na dachach posiada wieżyczki w tym nad babińcem z najokazalszym hełmem. Poniżej cerkiew Św. Kosmy i Damiana w Tyliczu widziana od strony południowej.
 
 
Zarówno po stronie północnej jak i południowej do nawy przylegają kaplice boczne pełniące kiedyś funkcję pomieszczeń dla śpiewaków cerkiewnych tzw. kriłosy. Cały dół cerkwi szalowany deskami poziomymi. Babiniec i nawę pokrywa dach namiotowy, natomiast prezbiterium dach kalenicowy. Po akcji wysiedleńczej "Wisła" cerkiew została przejęta przez kościół katolicki i obecnie pełni rolę kaplicy cmentarnej.
 
 
Po południowej stronie cerkwi znajduje się cmentarz. Pośród mogił grób ks.Emiliana Afanasjewicza, proboszcza parafii w Tyliczu, przetrzymywanego i zmarłego w latach 1914-1917 w obozie dla internowanych Rusinów w Talerhof . (grób drugi od lewej)
 
We wnętrzu cerkwi zachował się  cenny ikonostas z XVIII wieku oraz ornamentalna i figuralna polichromia z 1938 roku która nawiązuje tematycznie do 950-lecia Chrztu Rusi
 
 
W latach 80. XX wieku nieznani sprawcy wynieśli z niego część wizerunków, które zostały uzupełnione po 2001 roku. Szczególną cechą ikonostasu w cerkwi w Tyliczu jest wielkość ikon patronów świątyni oraz św. Mikołaja, które, choć umiejscowione w najniższym rzędzie ikon, są znacznie wyższe niż carskie wrót i sięgają rzędu następnego.
 
         
 
 
 
Opuszczamy cerkiew w Tyliczu. Dla zainteresowanych podaję informację, że tuż przed cerkwią od drogi głównej odchodzi dróżka prowadząca do stadniny koni - coś dla koniarzy.
 
 
 
Aby obejrzeć następną cerkiew jedziemy drogą na 75 w kierunku granicy ze Słowacją. Po przejechaniu około 3,7 km dojeżdżamy do miejscowości Muszynka. Niestety droga prowadzi w większości pod górkę, co widać na profilu trasy wysokościowej. Ten odcinek mojej wycieczki wiedzie fragmentem oznakowanego kolorem żółtym  "Sądeckiego Szlaku Rowerowego"
 
 
 
11,1 km - po lewej stronie drogi cerkiew pw. św. Jana Ewangelisty. Jest to kolejna cerkiew na Szlaku Architektury Drewnianej  - obecnie jest to kościół filialny rzymskokatolicki.
 
Cerkiew św.Jana Ewangelisty w Muszynce.
 
Tradycja mówi, że została wybudowana w 1689 roku, jednak najprawdopodobniej została wzniesiona w XVIII wieku, a w czasie swojej historii była kilkakrotnie odnawiana i przebudowywana. Obecny jej wygląd od strony południowej - poniżej.
 
 
 
 
Cerkiew pw. Jana Ewangelisty w Muszynce tak jak większość  cerkwi łemkowskich posiada ułożone w osi budynku małe prezbiterium, nawę oraz babiniec - jest to więc budowla trójdzielna.
 
 
Nad babińcem nadbudowana jest tradycyjna dla Łemków wieża z pochyłymi ścianami, zakończona nadwieszoną izbicą z okienkami i zwieńczona baniastym hełmem z pozorną latarnią. Na samym szczycie mała makowica z żelaznym kutym krzyżem. 
 
Dachy kryte blachą różnorodne - na prezbiterium dach wielopołaciowy, natomiast nad nawą dach namiotowy częściowo dwuspadowy.
 
Jak widać na górnym zdjęciu wszystkie trzy części cerkwi posiadają podobne zwieńczenia wieżyczek z małym wyjątkiem - na prezbiterium brak małej makowicy. Ściany zewnętrzne odeskowane poziomo, jedynie izbica nad babińcem deskowana pionowo z ozdobną koronką od dołu.
 
... widok od strony wschodniej.
 
... widok od strony wschodniej.
 
Od strony północnej do cerkwi dobudowana jest zakrystia. Cały plac cerkiewny jest ogrodzony a w jego granicach znajduje się również cmentarz.
 
Niestety cerkiew była zamknięta więc załączam zdjęcie znalezione w internecie pokazujące osiemnastowieczny ikonostas. Jest on dosyć ciekawy
gdyż górny rząd ikon z prorokami jest przedstawiony na dużych ikonach w pełnych postaciach co nie jest za często praktykowane. Przeważnie prorocy są ukazywani w małych ikonach portretowych.
 

   
  
Kończymy więc zwiedzanie w Muszynce i tą samą drogą co przyjechaliśmy wracamy do Tylicza.
 
Jest tylko jedna zasadnicza zmiana - teraz jedziemy cały czas z górki.
 
14,7 km - skrzyżowanie dróg w Tyliczu. Droga krajowa nr 75 skręca w prawo i nią będziemy kontynuować moją wycieczkę szlakiem cerkwi łemkowskich, ale już jako odcinek II.
 
Kto ma dość, skręca na skrzyżowaniu w lewo i drogą Tylicz-Krynica Zdrój (ul.Pułaskiego) wraca do centrum Krynicy. Jest to odcinek ok. 7 km. Całość takiego wariantu wycieczki to ok. 22 km.
 
Natomiast bardziej wytrwałych zapraszam na dalszą trasę czyli na odcinek II:  >Rowerem szlakiem cerkwi łemkowskich cz.II - Tylicz-Izby-Banica. 
 
 
 
Powrót do strony głównej:  STRONA GŁÓWNA 
 
 
 
 

Wspierane przez Hosting o12.pl