FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   Home      RADOM I OKOLICE RADOMIA (w promieniu do 100km)      Rowerem Zagnańsk-Tumlin-Umer-Szałas-Zagnańsk - cz.1

Góry Świętokrzyskie -  wycieczka rowerowa:  Zagnańsk - Siodła - Tumlin Węgle - Umer - Kołomań - Długojów - Szałas - Samsonów - Zagnańsk.    Część I.

                                                                        wycieczka z dnia 16 listopada 2014r. 
 
               
Rezerwat przyrody nieożywionej - kamieniołom Zachełmie.
 
Wykorzystując niezłą, jak na tą porę roku, pogodę wybraliśmy się na rodzinną wycieczkę rowerową w Góry Świętokrzyskie, w okolice Zagdańska. Tym razem cała trzypokoleniowa rodzinka w komplecie - razem 8 osób.
Z Radomia jedziemy samochodami do Zagnańska drogą (S7), a za Skarżyskiem w miejscowości Barcza skręcamy na Zagnańsk zgodnie z drogowskazami. Z Radomia to ok. 65 km.  Trasa dojazdu z Radomia poniżej. 
 
 
Za rowerową  bazę wypadową wybraliśmy parking przy kościele w Zachełmiu ,  z uwagi że jest duży i bezpłatny oraz położony blisko kamieniołomu Zachełmie, który mamy odwiedzić w pierwszej kolejności. Dokładniejszy dojazd od trasy S7 na parking w Zachełmiu poniżej. 
 
 
Jeszcze tylko pamiątkowe zdjęcie uczestników wycieczki (jak zwykle bez dziadka- fotografa) i ruszamy rowerami do pobliskiego kamieniołomu.
 
 
 
Na zdjęciu w tle widać kościół w Zachełmiu pod wezwaniem Rozalii Dziewicy Pustelnicy i Świętego Marcina Biskupa Wyznawcy, ufundowany przez biskupa krakowskiego Andrzeja Trzebickiego. Kościół był kilkakrotnie rozbudowywany.
 
 
 
Najstarsza część kościoła pochodzi z drugiej połowy XVII wieku, na przełomie XIX i XX wieku została dobudowana część zachodnia, a latach 1947 - 1953 część wschodnia.

Stojąca przy kościele dzwonnica została wybudowana w roku 1900.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
W ścianie wieży wmurowana pamiątkowa tablica z 1928 roku upamiętniająca dziesięciolecie odzyskania niepodległości z dziewięcioma nazwiskami poległych w walkach w latach 1914 - 1918. 
 
Zwiedzenie tego kościoła w środku pozostawiamy na inną okazję, gdyż w czasie naszego pobytu odprawiana była msza i nie wypadało taką zgrają wchodzić do środka. 
 

 
 
Jak widać na zdjęciach kościół ma ładną bryłę, a mury wyłożone charakterystycznymi ciosami z kolorowego piaskowca układanego na przemian wydobytego z okolicznych kamieniołomów, których w rejonie Gór Świętokrzyskich jest duża liczba. W czasie naszej wycieczki zaplanowaliśmy odwiedzenie trzech kamieniołomów.
 
 
Z parkingu jedziemy rowerami bardzo krótki odcinek ul. Spokojną i zgodnie z oznaczeniem skręcamy za figurką w lewo w uliczkę prowadzącą do kamieniołomu.
 
Pierwsze sto metrów uliczki nawierzchnia asfaltowa, natomiast dalsze ok. 200 metrów nawierzchnia utwardzona żwirem. Po prawej stronie uliczki ponownie widok na kościół.
            
 
Uwaga praktyczna:
Kto ma chęci i czas może rozszerzyć swoją wycieczkę o spacer ścieżką nad kamieniołomem. Taka możliwość istnieje i można ją zrealizować w podwójny sposób:
  • zaczynając spacer bezpośrednio z parkingu. Należy wtedy wejść na plac kościelny, obejść kościół obojętnie z której strony i przez furtkę wyjść na ścieżkę prowadzącą nad kamieniołomem w kierunku krzyża stojącego na zboczu góry Chełm.

  •  można również idąc ulicą w kierunku kamieniołomu, po minięciu widocznego po prawej stronie kościoła skręcić w lewo w dobrze widoczną ścieżkę i dojść na róg ogrodzenia kościelnego (furtka na teren kościelny), a dalej tak jak wyżej ścieżką w kierunku góry Chełm.
 
Idąc górą możemy podziwiać kamieniołom z innej perspektywy, odbyć dodatkowy spacer oraz dojść do zachodniego stoku góry Chełm gdzie leśnicy z Zagnańska ustawili wysoki drewniany krzyż poświęcony papieżowi Janowi Pawłowi II.
 
Idąc ścieżką podziwiamy wspaniały widok na nieczynny kamieniołom, a z okolic góry Chełm dodatkowo rozległy widok w kierunku Zagnańska.
 
         
... widok w kierunku głównego wejścia do kamieniołomu.
 
         
... widok w kierunku góry Chełm.
 
               
 
 
              
              
 
              
.... widok ze zbocza góry Chełm w kierunku Zagnańska.
 
              
 
 
             
... końcowe dojście nad kamieniołomem do góry Chełm.
 
 
 
Myślę, że na podstawie załączonego wyżej planu oraz pokazanych zdjęć zachęciłem do odbycia spaceru okrężnego ścieżką nad kamieniołomem.
Cała trasa okrężna górą wokół kamieniołomu to około 1,35 kilometra.
 
W ulicy dojazdowej do kamieniołomu w  odległości ok.300 metrów od figurki przy Spokojnej pierwsze tablice informacyjne i wejście do kamieniołomu Zachełmie. 
 
            
 
Łagodną  drogą zjeżdżamy do kamieniołomu zlokalizowanego w Górach Świętokrzyskich, a dokładnie w zachodniej części  Pasma Klonowskiego.
 
Kamieniołom wcięty jest w zbocze góry Chełm (399m n.p.m.) zwanej również Chełmową, a na jego 7,95 ha został utworzony w roku 2010 rezerwat przyrody nieożywionej Zachełmie, mający na celu  zachowanie tego zakątka ze względów społecznych, naukowych i dydaktycznych.
 
Obecnie kamieniołom jest nieeksploatowany, kiedyś wydobywano tu dolomity oraz gniazdowe nagromadzenia hematytu, tlenku żelaza o charakterystycznej wiśniowej barwie.
 
Dolomit pochodzący z tego kamieniołomu był wykorzystywany w hutnictwie, przemyśle szklarskim, drogownictwie i kolejnictwie.
 
Wydobywanie zakończyło się w roku 1978.
 
W samym kamieniołomie spotykamy kilka tablic informujących z których dowiadujemy się jak wyglądało:
  • Życie w Zachełmiu w okresie dewońskim
  • Zachełmie w permie i triasie
  • Zachełmie w dewonie
 
                 
Prace eksploatacyjne pozostawiły bardzo interesujące profile geologiczne z różnych okresów nawet z przed 395 milionów lat - oto kilka z nich.
 
     
 
 
 
 
 
 
 
               
Jednak najciekawszy dla archeologów jest fragment kamieniołomu znajdujący się po północnej stronie, a jest to widoczne odsłonięcie skał po lewej stronie drogi (ok.100m po wejściu do kamieniołomu).
 
 
Ten fragment kamieniołomu już w roku 1987 został objęty ochroną jako pomnik przyrody nieożywionej z uwagi na doskonale widoczną niezgodność w ułożeniu warstw skalnych.
 
Szare dolomity z okresu środkowego dewonu sprzed 395 milionów lat są nachylone pod kątem 450, a nad nimi leżą poziomo młodsze warstwy czerwonych piaskowców z okresu perm i trias z około 250 - 200 milionów lat.
 
              
 
 
 
 
Światową sławę kamieniołom Zachełmie zyskał w roku 2010 po publikacji w magazynie "Nature" artykułu dotyczącego sensacyjnego odkrycia jakiego dokonali naukowcy z Państwowego Instytutu Geologicznego i Uniwersytetu Warszawskiego: Grzegorz Niedźwiecki i Piotr Szreka.
 
Na podstawie badań odkryli oni  tropy odciśnięte w skamieniałym wapiennym mule sprzed 395 milionów lat. Ponieważ w tym okresie na tym terenie było płytkie morze, wysnuli twierdzenie że pierwsze czworonogi wyszły na ląd właśnie w Zachełmiu z morza, a nie jak sądzono do tej pory z wody słodkiej. Tym samym zostało udowodnione , że pierwsze czworonogi wyszły na ląd 18 milionów lat wcześnie niż dotychczas sądzono.
 
 
 
Widoczne na ścianie wyrobiska wgłębienia-ślady należą do kręgowca jaki wyszedł z morza, a tym samym będącym łącznikiem pomiędzy rybami a zwierzętami czworonożnymi.
 
 
Znalezienie tych tropów ułatwia tablica informacyjna ze zdjęciami ustawiona w pobliżu tropów - porównując zdjęcia z okolicznymi skałami łatwo wgłębienia wypatrzyć.
W pobliżu można na pojedynczych blokach skalnych można  zaobserwować ślady pozostawione przez skorupiaki. Stanowiły one pokarm dla tetrapodów.  Na dużych fragmentach odsłonięć ładnie widać  skamieniałe osady mułu powstałe podczas okresowego wynurzania się dna morskiego w czasie tworzenia się osadów. Osad kurczył się i pękał co widać na zdjęciu niżej. 
 
 
Kończymy zwiedzanie kamieniołomu bogatsi o wiedzę dotyczącą tak dawnych czasów naszej ziemi. Na koniec jeszcze kilka zdjęć z tego uroczego miejsca. Szkoda, że nie ma kładek pozwalających obejrzeć tropy z bliska lub schodów pozwalających bezpiecznie wejść nad kamieniołom będąc w nim.
 
            
 
 
 
 
         
 
 
 
 
              
 
Wracamy na parking przy kościele, by zacząć drugi etap wycieczki. Jak widać z mojej fotorelacji już samo obejrzenie kościoła i kamieniołomu w Zachełmiu można potraktować jako osobną wycieczkę jednodniową, a w sezonie letnim dołączyć dodatkowo odpoczynek nad jednym z pobliskich zalewów. 
 
My ruszamy jednak na dalszą przygodę rowerową, na którą zapraszam do części drugiej relacji.
 
 
 
 
Powrót do strony głównej:  STRONA GŁÓWNA 
 
Wejście na stronę z dalszą relacją:  >Rowerem Zagnańsk-Tumlin-Umer-Szałas-Zagnańsk - cz.2 
 
 
 
 
 
http://www.jednaziemia.pl/planeta-dzieje/2801-pierwsze-czworonogi-wyszly-na-lad-w-gorach-swietokrzyskich.html
http://szlakarcheogeo.pl/pl-PL/opis_obiektu10.html
http://geoportal.pgi.gov.pl/pgi-os/wiedza/zlonek
http://swietokrzyskie.travel/pl/informator_turystyczny/o,6487,tropy_tetrapoda__%EF%BF%BD%EF%BF%BD_kamieniolom_zachelmie_w_zagnansku.html
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wspierane przez Hosting o12.pl