FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   STRONA GŁÓWNA      RADOM I OKOLICE RADOMIA (w promieniu do 100km)      Puławy - park Czartoryskich.
 
Puławy - spacer po Parku Czartoryskich.
                                    Wycieczka z dnia 2 kwietnia 2019r.
 
Jadąc drogą S-12 z Radomia do Lublina warto zatrzymać się w oddalonych o 60 km od Radomia Puławach aby odbyć 1 - 2 godzinny spacer po parku otaczającym Pałac Czartoryskich.
 
Pałac ok. 1842 r. akwarela Konstantego Czartoryskiego.
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Historia zespołu pałacowo-parkowego w Puławach sięga XVII wieku kiedy to na wysokiej skarpie nadwiślańskiej Stanisław Herakliusz Lubomirski wybudował barokowy pałac i otaczający go ogród. Jednak największe zmiany w wyglądzie zarówno pałacu, ogrodów oraz parku przypałacowego zaszły w okresie od 1784 roku do powstania listopadowego kiedy to pałac stał się rezydencją Adama Kazimierza Czartoryskiego i jego żony Izabeli z Flemingów.
 
Starorzecze Wisły przy Pałacu Czartoryskich w Puławach.
 
Moja trasa spaceru po parku Czartoryskich zaczyna się z bezpłatnego parkingu zlokalizowanego przy ulicy Moniuszki w okolicy dawnej kaplicy pałacowej. Ten będący na uboczu parking jest zawsze pusty w przeciwieństwie do parkingów zlokalizowanych na ulicach: Głębokiej i Alei Królewskiej. Na mapce poniżej zaznaczyłem propozycję trasy spaceru, ważniejsze obiekty oraz okoliczne parkingi.
 
Trasa spaceru po parku w Puławach.
Oznaczenie obiektów:
 
 1. Dawna kaplica pałacowa - obecnie kościół NMP (1800-1803)
 2. Dzwonnica (pocz. XIX w.)
 3.Dawny zajazd pocztowy, dzisiaj "Karczma pod    pielgrzymem"
 4. Dawny szpital św.Karola, dzisiaj muzeum (XVIII w)
 5. Domek żółty tzw. Aleksandryjski (pocz.XIX w.)
 6. Schody angielskie (1770)
 7. Pałac Czartoryskich (1671-1678)
 8. Brama główna (1840-1809)
 9. Kordegarda południowa (1 poł.XVIII w.)
10. Kordegarda północna (1 poł. XVIII w.)
11. Wieża ciśnień
12. Łuk Rzymski (1800)
13. Most nad Głęboką Wodą (1788-1800)
14. Dawna oranżeria - Domek Grecki (1788-1791)
15. Domek Gotycki
16. Zabytkowa fontanna
17. Rzeźba Tankred i Klorynda
18. Świątynia Sybilli (1798-1800)
19. Groty (1790-1800)
20. Schody tarasowe (pocz.XVIII w.)
21. Sarkofag Augusta i Zofii Czartoryskich (1600-1601)
22. Most arkadowy tzw.rzymski (1794-1800)
23. Pałac Marynki
24. Willa "Samotnia"
25. Willa "Cienista"
26. Altana chińska (1727-1760)
 
 
 
 
Bezpośrednio przy parkingu stoi okazała okrągła budowla będąca pierwotnie kaplicą pałacową, a obecnie pełniąca rolę kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny - na planie oznaczona nr 1.
 
Dawna kaplica pałacowa Czartoryskich w Puławach - portal wejściowy.Dawna kaplica pałacowa została wybudowana wg projektu  Christiana Piotra Aignera w latach 1801-1803 w formie rotundy na wzór Panteonu rzymskiego, a jej fundatorem był  książę Adam Czartoryski. 
 
Widok dawnej kaplicy Czartoryskich od strony ul. Moniuszki.
 
Fasada budowli zdobiona jest ośmioma kolumnami korynckimi z piaskowca, które w 1939 roku zostały uszkodzone przez niemiecką bombę - po wojnie została odbudowana. Poniżej zdjęcia archiwalne ukazujące zniszczenia (ze strony fotopolska.eu)
 
              Radość żołnierzy okupanta na gruzach kaplicy pałacowej w Puławach.
 
Kaplica powstała z myślą o utworzeniu rodzinnego mauzoleum, jednak żaden z Czartoryskich tu nie został pochowany - w ścianach pozostały puste wnęki w których miały być składane szczątki. Obok dawnej kaplicy pałacowej stoi zabytkowa dzwonnica z XIX wieku - na planie oznaczona nr 2.
 
Dawna kaplica pałacowa oraz zabytkowa dzwonnica w Puławach.
 
Z tarasu na skarpie przy kaplicy można w dole ujrzeć dawny zajazd pocztowy z XVIII wieku, dzisiaj "Karczma pod pielgrzymem" - na planie oznaczona nr 3. Dawniej można było również zobaczyć bardzo ciekawy obiekt zbudowany w 1916 roku poniżej skarpy przez wojska austriackie tzw. Bramę Wiślaną w stylu tyrolskim. Została zniszczona podczas drugiej wojny światowej i nieodbudowana.
 
Brama Wiślana - 1916 r.Zdjęcia archiwalne Bramy Wiślańskiej pochodzą ze strony fotopolska.eu. Budowla pełniła funkcje użytkowe - mieli w niej siedzibę harcerze i Polskie Towarzystwo Turystyczne. Na piętrze znajdowało się mieszkanie.
 
Zdjęcie Bramy Wiślanej wykonane od strony mostu na Wiśle. W tle widać dawną kaplicę pałacową Czartoryskich.
 
Przy bramie stał urzędnik i pobierał opłaty za przejazd przez drewniany most na Wiśle. Szkoda, że taki obiekt nie ocalał - byłby niewątpliwie dużą atrakcją turystyczną Puław.
 
My od dawnej kaplicy Czartoryskich poprzez parking, ulice: Christiana Piotra Aignera i Księżnej Izabelli kierujemy się w kierunku pałacu i parku Czartoryskich. Kto chce zwiedzać również wnętrza obiektów może z ul. Księżnej Izabelli skręcić w uliczkę Waryńskiego i po ok. 100 metrach odwiedzić dawny budynek szpitala św.Karola Boromeusza - na planie oznaczony nr 4.
 
     Budynek dawnego szpitala św.Karola od strony ul. Waryńskiego.          Budynek dawnego szpitala św.Karola od strony ul. Czartoryskich.
 
Szpital został wybudowany z inicjatywy Czartoryskich w roku 1793 a obecnie mieści się w nim Muzeum Regionalne PTTK. My nie zwiedzamy wnętrz więc bramą boczną od ul. Księżnej Izabelli wchodzimy na teren kompleksu pałacowo-parkowego.
 
Brama boczna do zespołu pałacowo-parkowego - widok z ul.Księżnej Izabelli.Dzieje zespołu pałacowo-parkowego w Puławach sięgają XVII wieku, kiedy w latach 1676-79 marszałek Stanisław Herakliusz Lubomirski wybudował barokowy pałac pół obronny wg projektu Tylmana z Gameren. Wtedy też powstał pierwszy ogród i park.
 
W 1706 r. pałac został spalony przez Szwedów. Jego odbudowę rozpoczęła w 1722 r. córka S. H. Lubomirskiego, Elżbieta Sieniawska, a kontynuowała jej córka, Zofia Denhoffowa, która w 1731 r. poślubiła księcia Augusta Czartoryskiego.
 
W latach 1731-1736 Czartoryscy przebudowali budowlę w pałac rokokowy wg projektu Jana Deybla.
 
Kolejne zmiany zostały dokonane w 1785 roku przez Adama Kazimierza Czartoryskiego i jego żonę Izabelę z Flemingów którzy na stałe przenieśli się z Warszawy do Puław.
 
W 1794 roku Puławy w tym i rezydencja Czartoryskich zostały zdewastowane przez wojska rosyjskie.
 
W 1796 roku przystąpiono do przebudowy pałacu oraz przekształcania parku wg pomysłu księżnej Izabeli. Park zyskał wtedy charakter romantycznego parku krajoznawczego tzw. parku angielskiego w którym powstało wiele budowli takich jak Domek Grecki, Pałac Marynki, Świątynia Sybilli, Dom Gotycki, Domek Żółty oraz wiele form małej architektury ogrodowej jak mostki, fontanny itp. W czasie spaceru obejrzymy te budowle.
 
Portal Domku Żółtego w parku Czartoryskich w Puławach.Zaraz po przekroczeniu bramy po prawej stronie ukazuje się jedna z takich budowli tzw. Domek Żółty - na planie oznaczony nr 5.
 
Widok na park od strony Domku Żółtego w kierunku bramy bocznej wyprowadzającej na ul. Księżnej Izabelli.
 
 Domek Żółty zwany także Aleksandryjskim, powstał przed 1829 r. a nazwa wywodzi się z faktu, że w czasie swych wizyt w Puławach mieszkał w nim car Aleksander II. Obecnie domek został wyremontowany, a podczas remontu odkryto nieznane freski które zostały odrestaurowane. 
 
Domek Żółty widziany od strony Schodów Angielskich.
 
 
omek Żółty widziany ze skarpy za Schodami Angielskimi. 
 
Dosłownie 20 metrów od Domku Żółtego znajdują się Schody Angielskie - na planie oznaczone nr 6. Są budowlą wykonaną z cegły ceramicznej pełnej na zaprawie wapiennej.
 
Schody Angielskie w parku Czartoryskich w Puławach.Są wybudowane na wysokiej skarpie w formie dwóch murów oporowych i łączących je odcinków sklepień. Powstały w 1800 roku w miejscu dawnego wąwozu w celu połączenia parku małego z ogrodem dolnym przy starorzeczu Wisły. 
 
Schody Angielskie w parku Czartoryskich w Puławach. 
 
 
Schody Angielskie w parku Czartoryskich w Puławach.
 
Z parku górnego przechodzimy na dziedziniec pałacowy i podziwiamy współczesny wygląd pałacu Czartoryskich oraz budynki pomocnicze - na planie oznaczony nr 7.
 
PałacCzartoryskich w Puławach - 2019 r.
 
 
Wejście główne do Pałacu Czartoryskich w Puławach.
 
 
Dziedziniec pałacowy widziany od strony głównego wejścia do pałacu. 
 
Pośrodku dziedzińca znajduje się obmurowana fontanna pochodząca z XVII wieku, podobnie jak otaczające ją kamienne słupki z łańcuchami.
 
Ten zbiornik był za czasów Czartoryskich nie tylko ozdobą, ale również stanowił jeden z elementów zaopatrujących pałac w wodę. Przy fontannie na uwagę zasługują stare drzewa, między innymi choina kanadyjska, głóg szkarłatny, lipa srebrzysta, jałowiec sabiński.
 
 
W pałacu w kilku salach działa Muzeum Czartoryskich. Godziny otwarcia: 
od 1 kwietnia do 30 września od 900 do godz. 1700
od 1 października do 31 marca od godz. 900 do godz. 1600
Wstęp płatny: bilet normalny - 15 zł; bilet ulgowy - 10 zł;
 
W czasie tego krótkiego spaceru prezentuję jedynie znajdujące się w parku obiekty z zewnątrz - na zwiedzanie wszystkich wnętrz potrzeba  przeznaczyć o wiele więcej czasu niż mój proponowany 1 - 2 godziny.
 
My weszliśmy na dziedziniec wejściem bocznym od ul. Księżnej Izabelli, natomiast główne wejście na teren rezydencji znajduje się od strony ulicy Czartoryskich przez zabytkową barokową bramę - na mapce oznaczona nr 8.
 
Główna zabytkowa barokowa brama wprowadzająca na dziedziniec pałacowy.
 
Pomiędzy ulicą Czartoryskich a główną bramą wejściową na dziedziniec pałacowy na straży rezydencji stoją dwie kordegardy - na planie oznaczone nr  9 i 10. Patrząc od strony ulicy Czartoryskich w lewej kordegardzie znajduje się obecnie punkt informacji turystycznej gdzie można się zaopatrzyć w przewodniki, mapy i drobne pamiątki.
 
Kordegarda z punktem informacji turystycznej. 
 
 
Kordegarda z punktem informacji turystycznej widziana od strony parku. 
 
Z dziedzińca pałacowego wychodzimy bocznym wejściem do parku i skręcamy na lewo.  Po kilkudziesięciu metrach przed nami ciekawa budowla tj. dawna stacja pomp z wieżą ciśnień - na planie oznaczone nr 11.
 
Wieża ciśnień z 1896 r. w parku Czartoryskich w Puławach.Wieża  ciśnień została wybudowana w 1896 roku w stylu rosyjskiego klasycyzmu. To dzięki niej w pałacu zarówno dawniej jak i dzisiaj płynie woda. Budowla z uwagi na swoje piękno i funkcję została wpisana do rejestru zabytków miasta Puławy.
 
   Wieża ciśnień widziana z ul.Czartoryskich - na pierwszym planie budynek kordegardy południowej.
 
 
Wieża ciśnień z 1896 r. w parku Czartoryskich w Puławach.
 
 
Wieża ciśnień z 1896 r. w parku Czartoryskich w Puławach.
 
 
Od wieży ciśnień idziemy alejką wzdłuż muru odgradzającego park od ulicy Głębokiej aż dojdziemy do Bramy Triumfalnej zwanej również Bramą Rzymską - na planie oznaczona nr 12.
 
Brama Rzymska widziana od strony parku.Brama jest wkomponowana w mur otaczający park a została wybudowana z cegły w roku 1800. Jest wzorowana na Łuku Triumfalnym Tytusa w Rzymie. Autorstwo przypisywane jest Aignerowi który jest autorem kilku innych budowli w tym parku.
 
Brama Rzymska widziana z mostu nad ulicą Głęboką.
 
 
Brama Rzymska.
 
 
Weście na mostek nad Głęboką Wodą - widziane od strony ul. Głębokiej.Tuż za Bramą Rzymską jest szerokie wejście na most nad ulicą Głęboką. Po przejściu tego mostu wchodzimy na następny obiekt wpisany na listę zabytków, a jej nim mały mostek wybudowany w 1791 roku nad Głęboką Wodą - na planie oznaczony nr 13.
 
Widok na most nad ul. Głęboką oraz zabytkowy mostek "Nad Głęboką Wodą" 
 
Po drugiej stronie ulicy Głębokiej następny obiekt zabytkowy tzw. dawna oranżeria zwana również Domkiem Greckim - na planie oznaczona nr 14.
 
Domek Grecki w Puławach. 
 
Oranżeria została wybudowana wg projektu Aignera w 1878-1891 roku w formie świątyni greckiej, z czterokolumnowym doryckim portykiem. Posiadała półokrągłą salę za którą mieściła się oranżeria. Do tego budynku w roku 1966 dobudowano obecny budynek Biblioteki Miejskiej. My wracamy tą samą trasą do parku w okolice Bramy Rzymskiej.
 
Widok od strony Domku Greckiego w kierunku Bramy Rzymskiej.
 
Po przejściu mostu nad ulicą Głęboką kierujemy się aleją parkową  prowadzącą w głąb parku w kierunku świątyni Sybilli. Wcześniej po prawej stronie alejki spotkamy tzw. Domek Grecki - na planie oznaczony nr 15.
 
Domek Grecki widziany od strony Łuku Rzymskiego.
 
W tym miejscu pierwotnie stał barokowy pawilon ogrodniczy zniszczony przez wojska rosyjskie w 1794 roku. Na jego fundamentach został wybudowany w latach 1801 - 1809 Dom Gotycki zaprojektowany przez Chrystiana Piotra Aignera.
 
Domek Gotycki - elewacja północna.           Domek Gotycki - elewacja południowa..
 
 
Domek Gotycki - elewacja wschodnia.
 
Na zewnętrznych ścianach Domku Gotyckiego znajdują się zgromadzone przez Izabelę ks. Czartoryską lapidarne fragmenty przywiezione z Włoch, Hiszpanii lub zebrane z różnych miejsc i budowli w Polsce.
 
 Fragmenty lapidarium - Domek Gotycki w Puławach.          Fragmenty lapidarium - Domek Gotycki w Puławach.
 
 
Widok Domku Gotyckiego od strony Świątyni Sybilli.
 
W bezpośrednim sąsiedztwie Domku Gotyckiego znajdują się jeszcze dwa zabytkowe obiekty: rzeźba Tankret i Klorynda - na planie oznaczona nr 17 oraz fontanna - na planie oznaczona nr 16. Rzeźba widoczna na górnym zdjęciu po prawej stronie.
 
Zabytkowa fontanna w okolicy Domku Gotyckiego w parku Czartoryskich w Puławach.Pierwotnie rzeźba "Tankred i Klorynda" której autorem był F. Lazarini z Florencji była umieszczona poniżej skarpy przy łasze wiślanej, następnie była eksponowana tzw. Altanie Chińskiej znajdującej się w przypałacowym ogrodzie dolnym, a obecnie stoi obok Domku Gotyckiego w parku.
 
Rzeźba Tankret i Kloryna w parku Czartoryskich. 
 
Rzeźba ukazuje moment śmierci Saracenki Kloryndy na rękach kochającego krzyżowca Tankreda. Napis głosi: " Giniesz, śliczna Kloryndo, od miłosnej dłoni, a Twój Tankred nad własnym zwycięstwem łzy roni".

Rzeźba Tankret i Kloryna w parku Czartoryskich.
 
Od Domku Gotyckiego jedynie kilkadziesiąt metrów do okazałej Świątyni Sybilli - na planie oznaczona nr 18. Jest to budowla w kształcie rotundy położona na wysokiej skarpie nad starorzeczem Wisły.
 
Świątynia Sybilii widziana od strony Domku Greckiego.Świątynia Sybilli została wybudowana w latach 1798 - 1801 i z pewnością jest jednym z wyróżniających się obiektów parkowych w Puławach. Budowę rozpoczęto w 1798 roku to jest w dniu ślubu najmłodszej córki księżnej Czartoryskiej - Zofii.
 
Świątynia Sybilii widziana z alei prowadzącej do Domu Gotyckiego.
 

Świątynia Sybilli od frontu.
 
 
Piotr Aigner zaprojektował budowlę na wzór świątyni Westy w Tivoli koło Rzymu. Dzięki usytuowaniu świątyni na skarpie w środku znajdują się dwa poziomy a na każdym jest jedna okrągła sala. Dzięki nachyleniu skarpy dolna część będąca jednocześnie fundamentem dla górnej jest widoczna jedynie od strony starorzecza Wisły - co widać doskonale na dolnym zdjęciu.
 
 
Świątynia Sybilii widziana z poza łachy wiślanej.
 
Akwaforta "Widok świątyni Sywilli w Puławach" z 1807 r. Rysunek wykonał Zygmunt Vogel.Świątynia zarówno kiedyś jak i dzisiaj jest jednym z najpiękniejszych i najokazalszych budowli w przypałacowym parku.
 
Świątynia Sybilii w Puławach - widok od dołu skarpy.
 
W roku 1801 Izabela Czartoryska przeznaczyła budowlę na pierwsze w Polsce muzeum gromadzące rodzinne pamiątki Sieniawskich, Lubomirskich i Czartoryskich oraz pamiątki po znanych Polakach, chociażby takich jak książę Józef Poniatowski.
 
 
Widok z za starorzecza Wisły w kierunku Świątyni Sybilli. 
 
Schodząc od Świątyni Sybilli w kierunku południowo-wschodnim znajdziemy się na niższym tarasie przy starorzeczu Wisły - możemy w tym miejscu cofnąć się wzdłuż muru oporowego i obejrzeć tzw. Groty (na planie oznaczone nr 19) oraz Schody Tarasowe (na planie oznaczone nr 20)  usytuowane na skarpie.
 
Wejście do jednej z grot znajdujących się na skarpie przy starorzeczu Wisły.Groty puławskie to dawne wyrobiska po kamieniołomach z których czerpano kamień wykorzystywany przy budowie poszczególnych budowli pałacowych. Korytarze grot liczą około 140 metrów długości i są różnej wysokości i szerokości.
 
Groty na skarpie w parku Czartoryskich w Puławach. 
 
W grotach najwyższe pomieszczenie z kamiennym ołtarzem ma 6 m wysokości i pełniło funkcję kaplicy kontemplacyjnej księżnej Czartoryskiej . Groty jak widać na zdjęciach są okratowane i czekają na zabezpieczenie, gdyż groziły zawaleniem.
 
Schody tarasowe w Parku Czartoryskich w Puławach.
 
Schody tarasowe przy pałacu Czartoryskich są unikatem w skali kraju a zaprojektował je Holender Tylman z Gameren - są datowane na lata 70 XVII wieku.  Łączyły one ogród górny z dolnym i były najstarszym elementem ogrodu francuskiego. Ciekawostką jest fakt, że schody pierwotnie były o jedną trzecią dłuższe. Po wylewach Wisły zaszła konieczność ich częściowego demontażu.
 
 
Alejka zejściowa od Świątyni Sybilli w kierunklu sarkofagu i mostu arkadowego w parku Czartoryskich w Puławach.Wracamy wzdłuż łachy wiślanej i dochodzimy do marmurowego sarkofagu - na planie oznaczony nr 21. Jest on ustawiony przy alejce prowadzącej do arkadowego mostu i dalej do Pałacu Marynki.
 
Sarkofag Augusta i Zofii ks. Czartoryskich w Puławach.
 
Sarkofag z białego marmuru z Carrary wykonałw 1797 roku rzymski rzeźbiarz Maksymilian Laboureur na zamówienie Stanisława Kostki Potockiego, a do Polski przywiózł go w 1800 roku książę Adam Czartoryski.
 
Park w Puławach - sarkofag Czartoryskich. 
 
Monument postawiono na cześć Augusta Czartoryskiego i Zofii z Sieniawskich – rodziców ówczesnych właścicieli Puław. Jest on wzorowany na starożytnym sarkofagu, odsłoniętym w 1782 r., który należał do jednego z przedstawicieli znanego rzymskiego rodu – Luciusa Corneliusa Scypiona, zwanego Barbatus (konsula z ok. 298 r. p.n.e.).
 
 
Park Czartoryskich w Puławach - most arkadowy.
W parku pomiędzy sarkofagiem Czartoryskich a Pałacem Marynki nad wąwozem znajduje się malowniczy most arkadowy - na planie oznaczony nr 22. Jest to pozostałość tzw. małej architektury w dawnym ogrodzie górnym.
 
Park Czartoryskich w Puławach - most arkadowy.
 
 
Park Czartoryskich w Puławach - most arkadowy.
 
Poniżej obraz Zygmunta Vogla namalowany w 1796 roku z widocznym mostem arkadowym a w tle widać dawną oranżerię zwaną także Domkiem Greckim. Akwarela znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Poznaniu.
 
 
 Widok Domku Greckiego od strony mostu arkadowego.        Obraz Zygmunta Vogla "Widok parku w Puławach" z 1796 r. z motywem mostu arkadowego.
 
Przechodzimy mostem arkadowym a alejka doprowadza nas do małej furtki bocznej którą wchodzimy na plac Pałacu Marynki - na planie oznaczony nr 23.
Pałac Marynki widziany od strony bocznego wejścia z parku.Jest to klasycystyczny pałac wchodzący w skład zespołu pałacowo-parkowego przy pałacu Czartoryskich w Puławach. Został wybudowany w latach 1791-1796 wg projektu wspomnianego przy wcześniejszych obiektach Piotra Aignera.  Pomieszkiwała w nim córka księżnej Izabeli Czartoryskiej, Maria z Czartoryskich Wirtemberska.
 
Pałac Marynki - elewacja wschodnia.
 
 
Wybudowany jako budynek jednopiętrowy, którego fasadę zdobią kolumny w stylu korynckim wspierające fryz z płaskorzeźbami. Nad kolumnami napis Iste terrarum mihi praeter omnes angulus ridet” („Ten zakątek najbardziej ze wszystkich się do mnie uśmiecha” – z Horacego). 
 
Kiedyś do pałacu prowadziła piękna aleja wzdłuż przepływającej wtedy Wisły - dzisiaj główne wejście znajduje się od strony ulicy Kazimierowskiej. Przez wiele ostatnich lat w pałacu mieścił się Zakład Pszczelnictwa Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach. W roku 2017 pałac Marynki zastał kupiony przez  miasto Puławy i jest obecnie remontowany. Nie znalazłem informacji co w nim będzie.
 
 
Puławy - Pałac Marynki.
 
 
 
Puławy Pałac Marynki od strony frontu.         Obraz "Widok pałacu Marynki w Puławach" Zygmunta Vogla z 1796 r.
 
Wychodzimy wejściem głównym na ulicę Kazimierowską i patrząc w lewo widzimy dwa ciekawe zabytkowe obiekty: Willę Samotnia - na planie oznaczona nr 24, oraz stojącą po drugiej stronie ulicy Willę Cienistą - na planie oznaczona nr 25.
 
Willa Samotnia w PuławachW roku 1847 do Puław przybyła z Warszawy Łucja z Giedroyciów Rautenstrauchowa (autorka popularnych w połowie XIX wieku powieści podróżniczych) i to jej rodzina wybudowała obie wille. W obu willach odbywały się koncerty i inne ważne wydarzenia kulturalne pozwalające propagować polskie tradycje.
 
Willa Cienista w Puławach.
 
W willi Samotnia w latach dwudziestolecia międzywojennego funkcjonował zakład produkujący ocet - dlatego znana jest również jako "Stara Octownia". Obecnie jest siedzibą Towarzystwa Przyjaciół Puław. W obu willach funkcjonują restauracje - a jest to na pewno dobra wiadomość dla tych co poczuli głód podczas spaceru.
 
Willa Samotnia w Puławach 
 
W tym miejscu możemy zakończyć spacer po parku Czartoryskich w Puławach i ulicą Głęboką, Czartoryskich wrócić na parking gdzie zostawiliśmy samochód. Ja jednak zachęcam powrócić dróżką za starorzeczem Wisły co pozwoli zobaczyć niektóre obiekty które oglądaliśmy w parku ale z innej perspektywy. Dojście za starorzecze z ulicy Kazimierskiej drogą wewnętrzną za Pałacem Marynki. Czy warto wybrać tą wersję powrotu niech każdy oceni sam - ja załączam poniższe zdjęcia bez zbędnego komentarza.
 
 
Łacha wiślana - w tle Pałac Marynki. 
 
 
Puławy Pałac Marynki widziany od strony łachy wiślanej. 
 
 
Świątynia Sybilli ze ścieżki za starorzeczem Wisły. 
 
 
Groty na skarpie widziane ze ścieżki za starorzeczem Wisły. 
 
 
Groty na skarpie widziane ze ścieżki za starorzeczem Wisły.
 
 
Pałac Czartoryskich oraz schody tarasowe widziane ze ścieżki za starorzeczem Wisły.
 
 
Pałac Czartoryskich widziany ze ścieżki za starorzeczem Wisły. 
 
 
Starorzecze Wisły. 
 
 
Starorzecze Wisły. 
 
Idąc wzdłuż starorzecza dochodzimy do małego mostka którym przechodzimy  do tzw. dawnego dolnego ogrodu. Po lewej stronie mijamy ostatni  zabytkowy obiekt, a jest nim Altana Chińska - na planie oznaczona nr 24.
 
Altana Chińska w dawnym dolnym ogrodzie.Altana Chińska znajduje się w ogrodzie dolnym, u stóp pałacu i jest jedną z ostatnich budowli pozostałych po dawnym francuskim ogrodzie. Została wybudowana w 1760 roku za czasów Zofii Marii z Sieniawskich.
 
Dach Altany Chińskiej w Puławach.
 
 
Altana Chińska w dawnym dolnym ogrodzie.
 
Przy altanie kończymy spacer i najkrótszą trasą obok Domku Żółtego wracamy na parking.
 
Powrót do strony głównej:  STRONA GŁÓWNA 
 
Zapraszam również do obejrzenia:  >Puławy - opis parku Czartoryskich wg Bolesława Prusa. 
 
http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Vogel/Images/Pulawy_Sybilla.jpg
http://www.pl.pulawy.pl/pulawy/pl/zpp.php
http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/20036,pulawy-polskie-ateny.html
http://web.archive.org/web/20071031173954/http://www.pl.pulawy.pl/pulawy/pl/zpp.php

Puławy i okolice – przewodnik turystyczny autorstwa Tomasza Maciejczyka

https://www.pulawy.eu/pli/206_PULAWY2srodkiakceptacja.pdf