FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   STRONA GŁÓWNA      SŁOWACKI RAJ      Lewocza - spacerkiem po rynku

 Spacerkiem po Rynku (Placu Mistrza Pawła) w Lewoczy - Słowacja

                                                                                                   Wycieczka w dniu 2 października 2012r.
 
 
 
Przebywając kilka dni na basenach termalnych na Słowacji w miejscowości Vrbov (7 km za Kezmarokiem) postanowiłem zrobić kilkugodzinny wypad do Lewoczy. 
 
Odległość pomiędzy tymi dwoma miejscowościami to ok. 23 km. Z Vrbova najpierw drogą nr 536 przez Abramovce, a następnie drogą E50 do Lewoczy.
 
Dla tych co jadą bezpośrednio od granicy Polski przedstawiam mapkę poglądową dojazdu z trzech najbliższych przejść granicznych tj. Piwnicznej, Sromowców i Jurgowa z podaniem kilometrów do miejscowości Spiska Bela. Od Spiskiej Beli do Lewoczy podany kilometraż  na  mapce  - ok. 37 km.
 
 
 
Dla tych którzy chcieliby szybko tu trafić podaję namiary GPS do centrum Lewoczy. 
        N  49 °0122
             E  20 °3526

 
Wjeżdżając od strony Popradu należy przejechać rondo na wprost, mając mury obronne po lewej stronie jechać do ich końca. Gdy droga skręca pod kątem prostym w prawa my skręcamy pod kątem prostym w lewo w widoczną Bramę Koszycką.
 
 
 
 
Miejsca parkingowe są oznaczone już na ulicy wjazdowej. Jeżelibrak miejsca należy dojechać ok. 200m doPlacu Mistrza Pawła gdzie jest więcej miejsc parkingowych.
 
Niestety parkowanie zarówno w obrębie murów obronnych jak i parkingach zewnętrznych kosztuje. Pocieszające jest że jak na warunki słowackie parkingi w Lewoczy są stosunkowo tanie.
Cennik na 2013r przewiduje za samochód osobowy 0,7 Euro/godz. lub 2 Euro/ dzień.
 
 
... uliczka Koszycka zaraz po wjeździe przez Bramę Koszycką.
 
 
 
Dla lepszej orientacji przedstawiam plan Lewoczy z naniesionymi obiektami które opisuję w tej fotorelacji.
 
 
 

1 i 2 - Mury obronne i Brama Koszycka

Wjeżdżamy przez dobrze zachowaną Bramę Koszycką wchodzącą w skład murów obronnych otaczających starą Lewoczę.
 
 
 
Lewocza już w XIIIw posiadała drewnianą palisadę do której wkrótce dobudowano baszty i bramy. W roku 1410 wzniesiono mury miejskie najlepiej zachowane i widziane od strony głównej drogi.
 
 
 
 
Pozostałości z dawnych liczących 2,5 km długości murów obronnych z sześcioma basztami i trzema bramami zamykają  w sobie Stare Miasto z doskonale zachowanym rynkiem tzw.Placem Mistrza Pawła oraz z zachowanym średniowiecznym układem ulic.
 
 
 
 

3. Kościół i klasztor franciszkanów

 
Tuż za Bramą Koszycką zaczyna się ul. Koszycka a po jej lewej stronie widzimy gotycki kościół franciszkanów z klasztorem z XIVw.
 
 
           
 
W tym kościele znajdziemy gotyckie malowidła ścienne z XIV i XV wieku oraz barokowe wnętrze.
 
 
 
 
 
 
 

4 i 5. Duży i Mały dom Żupny

Idziemy dalej ul.Koszycką i po ok. 200m dochodzimy do Placu Mistrza Pawła.Po lewej stronie mijamy park na tym placu. W narożniku placu po jego północnej stronie widzimy pod obecnym nr 59 Wielki Dom Żupny. Został wybudowany w latach 1805-1831 dla potrzeb administracji Żupy Spiskiej.
 
 
 
 
W budynku znajdowały się pomieszczenia biurowe, mieszkania, magazyny i ogromna sala obrad. Przed wybudowaniem Wielkiego Domu Żupnego urzędnicy zajmowali tzw. Mały Dom Żupny pod dzisiejszym nr 60, obecnie mieści się w nim Państwowe Archiwum.
 

6 i 7. Budynek hotelu Stella i Teatru

Przy Wielkim Domu Żupnym skręcamy w lewo na aby podziwiać kamieniczki stojące po zachodniej stronie Placu Mistrza Pawła. Należały kiedyś do bogatych mieszczan i posiadają bogaty wystrój architektoniczny np. portale i malowidła naścienne.
 
Na początku rzuca się w oczy budynek hotelu Stella i sąsiadujący z nim duży narożny budynek teatru.
 
 
 
 
Budynek teatru zbudowany ok. 1590r. W XVIIIw zamieniony na koszary wojskowe, a w roku 1841 zmienił funkcję na teatr, salę balową, hotel, restaurację. Obecnie znajduje się w nim teatr oraz sala kongresowa.
 
Na górnym zdjęciu w tle na wzgórzu oddalonym o ok. 2 km od centrum Lewoczy widać sanktuarium Maryjne na  Mariańskiej Górze.
 
 

8. Dom Okolicsaniego (Okolicsanyi dom)

Z tym domem wiąże się jedna z niechlubnych historii Lewoczy, gdy w roku 1550 podłożony przez pijanego producenta prochu armatniego ogień strawił w 1,5 godz. cały rynek. Podczas pożaru spłonęły cenne dokumenty dotyczące miasta.
 
 
... pierwszy z prawej Dom Okolicsaniego.
 
Pożar spowodował tak duże straty materialne że cesarz Ferdynand I Habsburg zwolnił Lewoczę z płacenia podatków przez dziesięć lat.
 
 

9. Dom Spillenbergera (Spillenbergov dom)


 
Dom Spillenbergera pod obecnym nr 45-46 należał w XVI i XVIIw do bogatej rodziny lekarzy i aptekarzy.
 
 
 
Jest to najwyższa kamienica na Placu Mistrza Pawła z okresu gotyku i renesansu z bardzo bogatmi zdobieniami.
 
 
 
Zakupił go w roku 1530 Paweł Spillenberger.
 
 
 
Mieszkał w nim między innymi Samuel Spillenberger - lekarz badacz który był lekarzem żupy w Lewoczy.
 
 
 
Był także osobistym lekarzem bogatej rodziny Turzonów posiadającej najokazalszy dom w Lewoczy.
Opis tego domu w dalszej relacji.
 
 
 
 
Dom Spillenberga posiada bardzo bogate zdobienia z charakterystycznym motywem muszli.
 
 
 
 
 
 
Posiada ładny zdobiony portal nad główną bramą z umieszczonym herbem z wężem - symbolem świadczącym o zawodzie lekarza.
 
 

10. Dom Krupka (Krupekov dom)

Sabestian Krupek był znanym krakowskim kupcem handlującym rudą miedzi który na przełomie XVIw zamieszkał w Lewoczy.
 
 
 
Przód budynku posiada bogote zdobienia w postaci renesansowych malowideł. Nad wejściowym portalem widać herb Krupków.
 
 
 
Zaś na piętrze pomiędzy oknami malowidła przedstawiające św. Sabestiana,  św. Anny Samotrzec oraz św.Krzysztofa.
 
 
 
 
Jak widać na zdjęciach całej fasadzie przydałaby się konserwacja.
 

11. Dom Mariassyego

 Pod obecnym nr 42-43 stoi budynek Mariassyego przedstawiciela ważnego spiskiego rodu szlacheckiego mającego na Spiszu i okolicach Pesztu wiele wsi.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ciekawostką jest fakt, że Jan Mariassy był pierwszym szlachcicem któremu miasto Lewocza w roku 1654 pozwoliła kupić dom.
 
 
 
 Był to do tego roku wyjątek gdyż szlachta w średniowiecznej Lewoczy nie mogła mieć nieruchomości w mieście.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Bardzo ozdobny portal wejściowy jest przypominającym styl orientalny.
 
 
 
 
 
 

12.  Kościół św. Jakuba

W samym środku Placu Mistrza Pawła znajduje się najważniejszy zabytek Lewoczy odwiedzany przez tłumy turystów - kościół św. Jakuba. Jest to druga co do wielkości świątynia na Słowacji i największa na Spiszu.
 
 
                
 
Z całej bryły kościoła w oczy rzuca się ogromna 75 metrowa wieża która góruje nad Lewoczą. Ciekawostką może być że pod koniec XVIIIw z uwagi na zły stan techniczny wieża była rozebrana i ponownie postawiona w latach 1852-1858.
 
 
... kościół św.Jakuba i ratusz miejski.
 
Kościół najbardziej jest znany z 18 ołtarzy gotyckich i renesansowych z których najbardziej podziwiany jest największy gotycki ołtarz na świecie o wysokości 18,62m tzw. ołtarz św.Jakuba Apostoła.
 
 
 
Niestety nie mam zdjęć z wnętrza kościoła gdyż w tymdniu trwały jakieś prace budowlane i był zamknięty.
 
 
 
Może innym razem uda się wejść do środka to uzupełnię tą relację nowymi zdjęciami.
 
 
 
Od strony północnej  nad przedsionkiem i kaplicą św.Jerzego znajduje się biblioteka Henckela (Henckelova kniżnica).
 
 
 
Ten lewocki humanista w tym miejscu po raz pierwszy na Słowacji w jednym miejscu przeznaczonym specjalnie na bibliotekę zgromadził książki i dokumenty które były rozproszone w różnych miejscach.
 
 
 
Na zdjęciach obok i niżej widać wejście do przedsionka. Po lewej od przedsionka znajduje się kaplica św. Jerzego, zaś na górze widać okna biblioteki.
 
 
 
 
Ciekawostką pokazywaną turystom jest wycofany z obiegu banknot 100 koron słowackich (dzisiaj obowiązuje euro), gdzie na przedniej stronie widać twarz Madonny z posągu ołtarza wykonanego przez Mistrza Pawła.
 
 
 
Również na odwrocie banknotu jest motyw z Lewoczy pokazujący inne zabytki jak ratusz, kościół św. Jakuba zasłonięte przez mury zakrystii starego kościoła franciszkanów, oraz rzeźbę głowy ze starego kościoła minorytów.
 
 
 
 
 

13. Ratusz miejski

Również pośrodku placu Mistrza Pawła, bezpośrednio obok kościoła św. Jakuba stoi budynek ratusza w którym obecnie mieści się Słowackie Muzeum Narodowe - Muzeum Spiskie w Lewoczy.
 
 
 
 Ratusz można zwiedzać we wszystkie dni tygodnia w godzinach 9-17. Wstęp: dorośli 3,5 euro, studenci,dzieci i emeryci 2,5 euro, zaś niepełnosprawni bezpłatnie.
 
 
... łącznik ratusza z wieżą.
 
 
Ratusz został zbudowany pod koniec XVw w stylu gotyckim, zaś w XVIIw został przebudowany w stylu renesansowym. Na uwagę zasługują renesansowe arkady i podcienia.
 
 
 

 
 
Ciekawostką jest dzwonnica połączona zadaszeniem z ratuszem. Wybudowana w 1656r w stylu renesansu z renasansową attyką. W późniejszym okresie aktykę zastąpiono kopułą by w roku 1824 ostatecznie zakończyć ją obecnym spiczastym hełmem.
 
 
 
 
 

14. Klatka hańby

Od strony tyłu ratusza zobaczyć można średniowieczną sześcioboczną klatkę hańby z XVIw posadowioną na solidnych fundamentach. Sama klatka wykonana z żelaznych prętów.
 

                 
 
 Jak głosi wieść klatka hańby służyła do karania kobiet, które po zmierzchu chodziły po ulicach bez towarzystwa mężczyzn - zamykano je wtedy na 24godziny właśnie do tej klatki.
 
 
 
 
 

15. Kościół ewangelicki

Następną budowlą pośrodku Placu Mistrza Pawła jest budynek kościoła ewangelickiego (evangelicky kostol). Został wybudowany na planie krzyża greckiego w stylu klasycystycznym z dachem w formie ogromnej kopuły.
 
 
... tu widoczny od strony klatki hańby.
 
Obecnie w budynku kościoła ewangelickiego przechowywane są stare archiwa i książki.
 
 
 
 
 

16. Dom Mistrza Pawła

Dom Mistrza Pawła w którym żył i tworzył znajduje się po wschodniej stronie placu w obecnym budynku nr 20.
 
 
 
 
 
Był jednym z ważniejszych rzeźbiarzy średniowiecza, jego data urodzenia i śmierci nie jest dokładnie znana gdyż wszystkie dokumenty o nim spłonęły podczas pożaru Lewoczy w 1550r.
 
Wiadomo na pewno , że w 1500r jako dojrzały artysta przybył na stałe do Lewoczy.
 
Tu miał swoją pracownię w której powstawały liczne ołtarze dla kościołów Spisza i i okolic.
 
Jego największe znane ołtarze można obejrzeć:
 
  • Lewocza - główny ołtarz w kościele św. Jakuba
  • Lewocza - ołtarz pięciu św.Janów w kościele św. Jakuba
  • Bańska Bystrzyca - ołtarz  św.Barbary
  • Spiska Sobota - ołtarz św.Jerzego
 
 
Obecnie w gotyckiej kamienicy nr 20 znajduje się siedziba muzeum, gdzie można z bliska obejrzeć repliki figur z ołtarza głównego.
 
 
 
 
Muzeum czynne od poniedziałku do niedzieli w godzinach 9-17. Wstęp dorośli 3,5 euro, studenci, dzieci i emeryci 2,5 euro, niepełnosprawni bezpłatnie.
 

17. Dom Turzonów.

Po wschodniej stronie zabudowy Placu Mistrza Pawła pod obecnym nr 7 stoi najbardziej okazały budynek bogatego rodu kupieckiego Turzonów.
 
                
 
 
                   
 
 
Turzonowie wywodzili się z węgierskiego rodu szlacheckiego.
 
 
Handlowali metalami,  głównie miedzią na terenie Krakowa i Lewoczy.
 
 
Prowadzili również działalność w hutnictwie i górnictwie na Spiszu, Niemczech, Polsce i Czechach.
 
 
W Lewoczy wspierali szkolnictwo i kulturę.
 
 
Jako zasłużeni dla Lewoczy mieli swoje krypty i sarkofagi w kościele św. Jakuba.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jak widać na zdjęciach budynek wyróżnia się rozbudowaną renesansową attyką oraz malowidłami ściennymi.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 



Na koniec kilka zdjęć z okolic Placu Mistrza Pawła obrazujących wygląd i detale architektoniczne zabudowy.
 
 
... skwerek przed domem Mistrza Pawła.
 
 
... kompleks kamieniczek po zachodniej stronie Placu Mistrza Pawła.

 
... kompleks kamieniczek po stronie zachodniej Placu Mistrza Pawła.
 
 
... detal architektoniczny.
 
 
... kompleks kamieniczek po stronie wschodniej Placu Mistrza Pawła.
 
 
... ratusz od strony wschodniej.
 
 
W czasie tej wycieczki chciałem dokładniej poznać to miasteczko lecz padający deszcz zmusił mnie do obejrzenia jedynie rynku - a i to bardzo pobieżnie.
 
Przypuszczam że w roku 2013 tu powrócę i przekażę inne ciekawe miejsca z Lewoczy.
 
 
Powrót do strony głównej:  STRONA GŁÓWNA 
 
 

Wspierane przez Hosting o12.pl