FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   STRONA GŁÓWNA      GÓRY SOWIE i OKOLICE      Glinno-Walim-schronisko Andrzejówka-Sokołowsko cz.III (spacer ulicami Sokołowska)
 
 

 Wycieczka piesza Glinno - Walim - Rozdroże pod Moszną - Przełęcz Marcowa - Jedlina Zdrój - schronisko Andrzejówka - Sokołowsko cz. III

                                                                                                              (Zwiedzanie Sokołowska)             Wycieczka z dnia 13 i 14 marca 2015 r.

 
Po małych przygodach doszliśmy do Sokołowska, miejscowości uzdrowiskowej  leżącej na wysokości 540 - 600m n.p.m. w dolinie dawniej zwanej Radosnym Jarem i w dolinie Dzikiego Potoku zwanej do dziś Bednarskim Jarem. Miejscowość otoczona jest wzniesieniami Gór Suchych.
 
Są sprzeczne dane kiedy Sokołowsko powstało. Jedni twierdzą że początki osadnictwa zaczęły się w XIII wieku, kiedy to wędrujący hodowcy bydła natrafili w dolinie na zasobne pastwiska i założyli pierwszą osadę.
 
Inni twierdzą na podstawie pierwszych pisanych źródeł, że pierwszą osadę założyli benedyktyni z Broumova przy istniejącym trakcie handlowym z Czech na Śląsk który przebiegał po terenach do nich należących.
 
Od roku 1400, nazwa miejscowości Gorbersdorf była wielokrotnie wymieniana w dokumentach związanych z pobliskim zamkiem Radosno wybudowanym dla ochrony traktu handlowego.
 
Prawdziwy rozkwit miejscowości nastąpił po roku 1849, kiedy to hrabina Maria von Colomb założyła tu zakład leczenia zimną wodą.
 
Następnie namówiła ona swojego szwagra dr Hermana Brehmera na utworzenie uzdrowiska leczącego metodą hydroterapii. W 1855 roku we wsi uruchomiono pierwsze na świecie sanatorium dla gruźlików.
 
Powstawały nowe sanatoria, a miejscowość zyskała miano "śląskiego Davos", chociaż powinno być odwrotnie gdyż Davos wybudowało ośrodek leczenia gruźlicy na wzór Gorbersdorf (Sokołowska). Po drugiej wojnie światowej wieś została zajęta przez wojska radzieckie i przekazana władzom polskim. Ludność niemiecka została wysiedlona, a w jej miejsce przybyli polscy przesiedleńcy. To wtedy nazwa Sokołowsko została nadana dla uczczenia zasług prof.Alfreda Sokołowskiego który był bliskim współpracownikiem dr Brehmera i przez 6 lat pełnił funkcję pierwszego asystenta dr Brehmera.
 
Zachęceni spotkanym w lesie pierwszym obiektem ścieżki historycznej poszliśmy jej tropem, a efektem tego było zobaczenie zabytkowej zabudowy z przełomu XIX i XX wieku. Dla lepszej orientacji załączam mapkę z naniesionymi numerami budynków zgodnych z numeracją podaną na tablicach ścieżki historycznej. 
 
      
 
Oto kilka zdjęć tych obiektów.


Pensjonat "Tannenberg" (na mapce nr 1)

Budynek dawnego pensjonatu "Tannenberg" przy ulicy Głównej 23/23a. Wybudowany około roku 1910 posiada cechy późnego historyzmu. Obecnie obiekt mieszkalno-usługowy.
 
 
 
W roku 2008 na budynku umieszczono tablicę pamiątkową upamiętniającą pobyt w latach 1951 - 1955 Krzysztofa Kieślowskiego reżysera,filmowca,scenarzysty. Na dolnym zdjęciu widoczny balkon mieszkania w którym zamieszkiwał Kieślowski.
 
 
 

Budynek "Steinhaus"  (na mapce nr 3)

Budynek przy ulicy Słonecznej 2 wybudowany około poł. XIX wieku tzw.Steinhaus" - jest pozostałością istniejącego w tym miejscu gospodarstwa. Obiekt postawiony w konstrukcji kamienno-ceglanej. 
 
 
Obecnie  siedziba prywatnej galerii sztuki, oraz biblioteki publicznej Miasta i Gminy Mieroszów, Filia nr 2 w Sokołowsku.
 
Tu również wbudowano tablicę upamiętniającą Krzysztofa Kieślowskiego reżysera,filmowca,scenarzysty. 
 
 
 

Sanatorium Brehmera "Grunwald"  (na mapce nr 4)

Sanatorium Brehmera było największym budynkiem w Sokołowsku. Zostało wybudowane w trzech etapach. Pierwszy dom zdrojowy (tzw.stary) został wybudowany w 1862 roku.
 
 
 
W latach 1870 -1871 budynek w ramach drugiego etapu został rozbudowany. Natomiast w latach 1875 - 1878 wzniesiono nowy dom zdrojowy wg projektu E.Opplera w stylu gotyku francuskiego i neogotyku niemieckiego z czerwonej klinkierowej cegły, a całość przypominała architekturę zamkową.
 
 
Całość otoczono parkiem zdrojowym z elementami małej architektury w postaci rzeźb,sadzawek z fontannami.
 
Obok budynku głównego sanatorium powstały inne obiekty jak zabudowania gospodarcze, obserwatorium meteo, kostnica, budynek z natryskami, pralnia oraz trzy budynki willowe: "WeissenHaus", "Neves Haus" i "Villa Rosa".
 
Całe założenie sanatorium zajmowało ok. 100 hektarów. Po zbudowaniu tego pierwszego kompleksu sanatoryjnego wieś przekształciła się w znany kurort - powstawały nowe pensjonaty, sklepy, kawiarnie i restauracje.
 
       
 
Po II wojnie światowej budynek pełnił funkcję sanatorium pod nazwą "Grunwald" jednak nie remontowany i opuszczony popadł w ruinę.Jego obecny stan jest opłakany.Wpisanie w roku 1960 do rejestru zabytków nie uchroniło go od dalszych zniszczeń, włącznie z katastrofą budowlaną jaką było zawalenie się jednej ze ścian. 
 
 
 
W roku 2007 "Grunwald" i okoliczny park został zakupiony przez Fundację Sztuki Współczesnej In Situ. Obecnie małymi kroczkami prowadzona jest rewitalizacja tego pięknego obiektu.
 
 
 
 
 

Budynek obserwatorium  (na mapce nr 6)

Budynek przy ulicy Różanej 3 wybudowany około 1876 roku wg projektu E. Opplera w konstrukcji ceglanej o cechach neogotyckich.
 
 
 
Pierwotnie dach budynku był płaski i służył jako taras do obserwacji. Dach pokryty jest oryginalnym łupkiem.
 
Obecnie to pięknie odnowiony prywatny budynek mieszkalny.
 
 
 
 
 

Pensjonat "Villa Rosa"  (na mapce nr 7)

Od budynku obserwatorium idziemy ulicą Różaną pod górkę. Z poza drzew parku wyłania się bryła remontowanego budynku dawnej Willi Rosa wybudowanej przed rokiem 1876.
 
         

       

 

Budynek przechodził remont w latach 30 XX wieku.

 
Po II wojnie światowej mieszkali w nim pracownicy sanatorium.
 
W ostatnich latach stał zaniedbany i popadał w ruinę. 

Obecny remont ratuje go od całkowitego zniknięcia.

 

 

Obok dawny wygląd Willi Rosa z roku 1921 skopiowany z tablicy informacyjnej stojącej przed budynkiem.

 

 

 

 

Pawilon Humboldta  (na mapce nr 8)

Idąc dalej ulicą Różaną w odległości ok. 100 metrów od Wilii Rosa sterczą pozostałości tzw. Pawilonu Humboldta wybudowanego w latach 60-tych XIX wieku dla upamiętnienia profesora Alekxandra von Humboldt.
 
Był to jednoprzestrzenny budynek o konstrukcji szachulcowej stojący na tarasie z piaskowca.

 
We wnętrzu pawilonu znajdowało się popiersie profesora Alexandra von Humboldta.
 
Obecnie po pawilonie pozostały jedynie fundamenty, pod którymi znajduje się ujęcie źródlanej wody.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Pensjonat "Neues Haus"  (na mapce nr 11)

 

Dawny pensjonat Neues Haus zbudowany ok. 1878 wg projektu E. Opplera w konstrukcji murowano-drewnianej.

 

Pierwotnie wchodził w skład zespołu sanatoryjnego dr Brehmera.

 

Po 1945 r. częściowo przebudowany, znajdowało się tu sanatorium Waryński.

 

Obecnie jest to dom wielorodzinny.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Pensjonat "Weisses Haus"  (na mapce nr 12)

Budynek przy ulicy Różana 1 zbudowany około 1878 roku wg. projektu E. Opplera na miejscu starego domu kuracyjnego tzw. "Weisses Haus" (Biały Domek). 
 
 
Budynek powstał w trakcie rozbudowy zakładu hydroterapeutycznego hrabiny Colomb.
 
Obiekt konstrukcji murowano-drewnianej.Pierwotnie wchodził w skład zespołu sanatoryjnego dr Brehmera.
 
Obecnie  prywatny dom wielorodzinny.
 
 
 

Cerkiew prawosławna  (na mapce nr 15)

W ładnie urządzonym parku przy Placu ks. Aleksego Malcewa i dr Theodora Römplera stoi wybudowana w  roku 1901 prawosławna cerkiew św.Archanioła Michała.
 
        
 
Została zbudowana staraniem Bractwa św.Włodzimierza dla potrzeb kuracjuszy rosyjskich, bułgarskich leczących się w uzdrowisku. Służyła im do końca lat 30-tych.
 
 
 
Po II wojnie światowej zastała porzucona i uległa dewastacji. Od 1980 do 1996 stanowiła własność prywatną – jako dom letniskowy.
 
Odkupiona przez parafię prawosławną św.Cyryla i św.Metodego we Wrocławiu została wyremontowana i pełni obecnie  funkcję świątyni parafialnej dla wiernych Sokołowska i okolicy.
 
Wracamy ulicą Parkową przy której można zobaczyć kilka obiektów powstałych w czasie budowy drugiego zakładu leczniczego doktora Theodora Römplera. Powstały wtedy willa wieżowa, budynek główny sanatorium, willa "Turm", park wokół sanatorium,mała architektura. Wszystko to miało na celu konkurować z sanatorium doktora Brehmera.


Mała architektura - Monument "Waldquelle"  (na mapce nr 16)

      
 
Monument służył w parku jako ujęcie wody źródlanej i obecnie jest jednym z niewielu ocalałych elementów dawnej małej architektury Sokołowska.
 
 
 

Budynek "Villa Elsa"  (na mapce nr 17)

Po przeciwnej stronie ulicy Parkowej wyłania się budynek "Villi Elsa" wybudowany w w 1876 roku. Zaprojektowany w stylu willi szwajcarskiej dla potrzeb rodziny doktora Römplera, który zakładał drugi kompleks uzdrowiska Sokołowska zlokalizowany wzdłuż ulicy Parkowej.
Od roku 1876 do 1945 willa była domem doktora Römplera i jego żony Elsy.
 
 
 
W czasie II wojny światowej dom stał się schronieniem dla kobiet i dzieci rodziny właściciela.
 
Po wojnie w budynku mieściło się przedszkole.
 
Od roku 2000 obiekt przybrał nazwę Domu św.Elżbiety i jest własnością Prawosławnej Parafii św.Archanioła Michała.
 
 

Sanatorium  "Römplera"  (na mapce nr 18)

Następnym obiektem przy ul. Parkowej jest kompleks budynków sanatorium doktora Theodora Römplera. Pierwszy budynek wybudowano w roku 1874 i był to budynek północny tzw. "Turm Willa".
 
 
 
Budynek główny sanatorium powstał w roku 1876, do którego w roku 1885 dobudowano ogród zimowy, w 1887 leżakownię, a w 1898 lodownię.
 
Budynek główny snatorium dr Romplera.
 
Leżakownia
 
Cały kompleks był otoczony parkiem zdrojowym o powierzchni 120 hektarów. Obecnie w budynku funkcjonuje sanatorium "Biały Orzeł".
 
       
 
 

Kościół parafialny  (na mapce nr 19)

Na niewielkim wzgórzu przy ulicy Parkowej stoi kościół wybudowany w latach 1883 - 1884 w czasie powstawania kompleksu sanatorium doktora Theodora Römplera.
 
 
 
Budowla została wzniesiona ze składek pensjonariuszy odwiedzających Sokołowsko. Pierwotnie był to kościół protestancki, obecnie kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Świata.
 

Kawiarnia "Zum Dreimädelhaus"  (na mapce nr 20)

Przy zbiegu ulicy Głównej i Szkolnej stoi wybudowany pod koniec XIX wieku budynek mieszczący dawniej kawiarnię "Zum Dreimädelhaus". Po II wojnie światowej mieściła się tu apteka sanatoryjna. Obecnie jest to budynek mieszkalny i siedziba biura parafii rzymskokatolickiej.
 
      
 
 

Budynek dawnej szkoły  (na mapce nr 21)

Z ulicy Głównej skręcamy na prawo w ulicę Szkolną. Z daleka w oczy rzuca się potężna bryła dawnej szkoły ludowej wybudowana w roku 1880 co jest udokumentowane na ścianie budynku.
 
Budynek został wybudowany w surowym stylu Rohbaustill. Mieszkał w nim Erich Hanke, autor pierwszego opracowania historii Sokołowska.
Szkoła funkcjonowała do roku 1965.Obecnie dom mieszkalny.
 
 

Sanatorium "Heinricha"  (na mapce nr 23) oraz tzw. "Haus Haidelberg" (na mapce nr 23a)

Ulica Szkolna zatacza mały łuk i powraca do ulicy  Głównej. Tuż za skrzyżowaniem widać dwa kolejne obiekty dawnej zabudowy uzdrowiskowej.
 
 
Po lewej stronie widać budynek dawnego sanatorium i domu towarowego C.Heinricha Pause z początku XX wieku.
 
Po II wojnie światowej czynne było w nim sanatorium "Walter", a następnie "Marysieńka". Obecnie obiekt nieczynny.
(numer 23)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Zaś po prawej przy ulicy Główna 15 budynek Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego - sanatorium Odrodzenie.
(nr 23a)
 
 
 
 
 
      
 
 

Budynek "Villa Laurentin"  (na mapce nr 24)

Przy ul.Głównej 14 róg ulicy Unisławskiej stoi ciekawy dom drewniano-murowany z 1895 roku. Pełnił on rolę dodatkowego miejsca zakwaterowania dla kuracjuszy z pobliskiego sanatorium "Villa Buchberg" (obiekt na planie nr 25)
 
 
 
 

Sanatorium "Villa Buchberg"  (na mapce nr 25)

Wchodząc w ulicę Unisławską pod nr 2 widzimy budynek dawnego sanatorium "Villa Buchberg" z przełomu XIX i XX wieku. Po I wojnie światowej obiekt funkcjonował jako pawilon sanatoryjny "Curie". Obecnie budynek wielorodzinny.
 
       
 
 

Budynek Hauptmana   (na mapce nr 27)

Przy ulicy Głównej  - dawna leśniczówka z 1803 r. W tym budynku wypoczywał i tworzył noblista Gerhart Hauptmann. Umieścił tu akcję swego romansu "Wanda", napisanego w 1930 r. Budynek szachulcowo-przysłupowy o bogatej historii. Początkowo było tu zamożne gospodarstwo z zabudowaniami tworzącymi czworobok. Przed 1945 rokiem w budynku była pralnia, przedszkole i mieszkania dla personelu sanatoryjnego. Obecnie budynek mieszkalny.
 
 
 
 

Pensjonat Freudengrunt    (na mapce nr 28)

Przy ulicy Głównej 5  stoi budynek z 1905 roku w którym leczono uzależnionych. Obecnie ośrodek szkoleniowo-wypoczynkowy  "Radosno".
 
 
 
 

Dom pisarza    (na mapce nr 29)

Przy ulicy Głównej 1  wiejska chata datowana na lata 1763 - 1800 jest przykładem  sudeckiego budownictwa ludowego. Mieszkał w niej niemiecki poeta A.Brahvogel.
 
 
 

Leśniczówka    (na mapce nr 30)

Przy ulicy Głównej 2  budynek leśniczówki z 1901 roku należącej do rodziny książęcej Hochbergów. Obecnie siedziba Leśnictwa Sokołowsko.
 
 
 

Jak widać Sokołowsko warto odwiedzić chociażby dla zobaczenia zabytkowej architektury sanatoryjnej z przełomu XIX i XX wieku. My ograniczeni czasem, kończymy dwudniową wycieczkę pieszą  (z noclegiem w schronisku Andrzejówka) i busem wracamy do Wałbrzycha, następnie busem do Walimia i na piechotę 3,5 km do kwatery w Glinnie.
 
 
Powrót do strony głównej: STRONA GŁÓWNA 
 
 
 
 
 

 
 
Wspierane przez Hosting o12.pl