FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   STRONA GŁÓWNA      BAŁKANY      Chorwacja-Istria. Spacer po starówce Puli.
 

Pula-amfiteatr.Chorwacja-Istria. Spacer po starówce Puli.

                                                   Wycieczka z dnia 7 maja 2019 r.     

W tej fotorelacji zapraszam na ok. 5 km spacer uliczkami starówki Puli w czasie którego można zapoznać się z najważniejszymi obiektami turystycznymi które warto zobaczyć.
 
Pula-amfiteatr.
 
W śledzeniu trasy spaceru pomocnym może okazać się załączony planik starówki z numerami obiektów którymi będę się posługiwał w opisie.
 

1. Koloseum - Arena
 
2. Kościół Świętego Antoniego
 
3. Pomnik bojowników
 
4. Park króla Petar IV
 
5. Makieta Puli
 
6. Brama Bliźniacza
 
7. Kompleks tuneli Zerostrasse
 
8. Muzeum Archeologiczne
 
9. Mały teatr rzymski
 
10.Brama Herkulesa
 
11.Plac Giardini i Portarata
 
12.Łuk Sergiusza
 
13.Pomnik Jones Joyce
 
14.Targowisko
 
15.Ulica Sergijevaca
 
16.Muzeum "Święte Serca"
 
17.Rzymska mozaika
 
18. Kaplica Marii Formosa         19. Forum        20. Kościół Św.Augusta        21. Ratusz         22. Zespół Franciszkanów
 
23.Forteca                               24.Katedra       25. Plac Św.Teodora - stanowisko archeologiczne

Mój spacer, tak jak prawie wszyscy odwiedzający Pulę turyści zaczynamy od najważniejszego i największego obiektu jakim jest starożytny amfiteatr zwany popularnie Areną Puli. (na planie oznaczony nr 1).
 
Pula-amfiteatr. 
 
Rozpoczęcie z tego miejsca jest uzasadnione z powodu bliskości stacji kolejowej (ok. 700 m), dworca autobusowego ( ok. 500 m), przystani jachtowej (ok.200 m) oraz dużej ilości miejsc parkingowych w okolicy amfiteatru.
 
Park i parking w okolicy amfiteatru.
 
 
Fragment amfiteatru widoczny od strony przystani. 

Budowa amfiteatru została rozpoczęta w 2 wieku p.n.e. za panowania Oktawiana Augusta i trwała do 14 wieku n. e. Obecny wygląd amfiteatr uzyskał w 1 wieku n.e. tj. w czasie kiedy pomysłodawca rzymskiego Koloseum Cesarz Wespazjan nakazał rozbudowę budowli w Puli.
 
Amfiteatr w Puli - wnętrze.

Tym sposobem amfiteatr w Puli uzyskał kształt elipsy o wymiarach 132 x 105 metrów. Z uwagi na ukształtowanie terenu amfiteatr od strony morza ma trzy kondygnacje o maksymalnej wysokości ponad 32 metrów, zaś od strony lądu dwie kondygnacje.Wejście do amfiteatru umożliwia 15 bram, a cała budowla zbudowana jest z lokalnego białego wapienia w kształcie arkad.
 
Amfiteatr w Puli - wnętrze.

W czasach starożytnych na widowni mogło się pomieścić 23 tys. widzów – obecnie amfiteatr posiada 5 tys. miejsc i organizowane są w nim koncerty wielkich gwiazd m.in. występowali w nim: Luciano Pavarotti, Andrea Bocelli, Jose Carreras, Elton John, Sting i Seal.
 
Kościół św.Antoniego widoczny a areny amfiteatru. Tu również od 1954 roku odbywa się Festiwal Filmowy w Puli. Amfiteatr w Puli przechodził różne koleje losu – w czasach starożytnych był areną walk gladiatorów, a nawet przedstawiano na nim bitwy morskie.
 
Dzwonnica kościoła św.Antoniego widziana z areny amfiteatru. 
 
Od średniowiecza stał się źródłem pozyskiwania materiałów budowlanych dla lokalnej ludności, a roku 1583 dożowie weneccy mieli zamiary całkowicie go rozebrać a materiały wykorzystać do budowy swoich pałaców w Wenecji – na szczęście ten pomysł nie doszedł do skutku. Ostatnie pozyskiwanie budulca nastąpiło w 1709 roku kiedy to z kamienia Areny wybudowano dzwonnicę przy katedrze w Puli – obejrzymy ją w dalszej części spaceru.
 
 
Fragment koloseum oczyszczony przez konserwatorów.
 

Podziemia koloseum w Puli.

Uwagi praktyczne:

Amfiteatr można zwiedzać codziennie – nieczynny 1 stycznia.

Cena: dorośli 50 kun, uczniowie i dzieci - 25 kun

Godziny otwarcia: styczeń, luty, marzec, listopad, grudzień od 9 do 17

kwiecień, październik od 8 do 20;     maj, wrzesień od 8 do 21

czerwiec od 8 do 22

lipiec, sierpień od 8 do 23

Co tydzień w miesiącach letnich na arenie odbywają się walki gladiatorów w ramach historycznego i rozrywkowego spektaklu "Spectacvla Antiqva".
 
Wystawa w podziemiach koloseum w Puli.
 
 
Wystawa w podziemiach koloseum w Puli.
 
Obecnie w podziemiach amfiteatru znajduje się stała wystawa ukazująca produkcję wina i oliwy na Istrii od czasów starożytnych do dzisiaj. Eksponaty obejmują rekonstrukcje maszyn używanych do produkcji oliwy i wina (młyny, prasy, naczynia) oraz amfory używane do przechowywania i transportu oliwy i wina.
 
Stara prasa do wyciskania soku z winogron na wystawie w koloseum w Puli. 
 
 
Wykopane przez archeologów amfory do przechowywania wina, oleju jako eksponaty na wystawie. 
 
 
Podziemia amfiteatru w Puli. Kiedyś tu przygotowywali się do walki gladiatorzy, tu trzymano również zwierzęta. 

Po południowo-wschodniej stronie Amfiteatru znajduje się zespół kościelno-klasztorny św. Antoniego (sv.Antuna) – na planie oznaczony nr 2.
 
Widokod strony przystani na amfiteatr i kościół św. Antoniego.

Całość zespołu nie ma wielkiego znaczenia historycznego, gdyż pochodzi z XX wieku. Wtedy była konieczność stworzenia nowej parafii i wybudowania kościoła. Kamień węgielny pod budowę kościoła położono w 1929 roku, a jego budowę zakończono w 1931 roku. W rok później ukończono 45 metrową dzwonnicę będącą do dzisiaj najwyższą budowlą w mieście. Klasztor franciszkanów przy kościele został wybudowany w 1934 roku.
 
Amfiteatr i kościół św. Antoniego widziany z murów twierdzy. 
 
Od tamtego czasu kościół i klasztor był wielokrotnie przebudowywany i unowocześniany. Między innymi w 1961 roku zakupiono nowe organy, w 1981 roku powstała duża mozaika w absydzie, w 2003 roku kościół wyposażono w nowe ławy i nowe okna, w 2006 roku wymieniono oświetlenie. W 1995 roku wybudowano nowy budynek klasztoru a stary budynek został wyremontowany i zamieniony na centrum religijne. Solidna konstrukcja kamienna kościoła i dzwonnicy pozwoli mu przetrwać przez następne stulecia.
 
Park Valerijin - widok w kierunku nabrzeża i pomnika bojowników. 

Pomiędzy Amfiteatrem a nabrzeżem znajdują się trzy małe parki: Park Tito, Park Valerijin i park Franje Josipa I. Idąc ul. Amfiteatarską warto spojrzeć w parku Tito na pomnik partyzantów i ofiar faszyzmu 1941-1945 (chor. Borcima narodnooslobodilačke borbe i žrtvama fašizma 1941-1945) - na planie oznaczony nr 3. Przy pomniku ustawione są również popiersia przywódców Ludowej Wojny Wyzwoleńczej, w tym B. Tito.
 

Pomnik partyzantów i ofiar faszyzmu.

Ciekawostką może być fakt, że w w czasie kiedy te tereny należały do Jugosławii w całym państwie wzniesiono tego typu pomników upamiętniających wojnę wyzwoleńczą około 15 tysięcy. Większość z nich postawiono w miejscach bitew historycznych lub w miejscach ofiar cywilów i partyzantów. Na terenie dzisiejszej Chorwacji ok. 3000 takich obiektów zostało zniszczone – ten w Puli się zachował.

Sam park został założony w latach 1940 – 1953 i obecnie można tam odpocząć w cieniu platanów i sosen oraz kwitnących krzewów, oleandrów i japońskich czereśni.
 
 
 

Z parku idziemy w ulicę Carrarina i przechodzimy przez park króla Petar Kresimira IV (chor.King Petar Krešimir IV park) – na planie oznaczony nr 4.
 
Ciekawa fontanna w parku króla Petara Kresimira.W parku pośród pięknych okazów cedru atlasowego znajduje się ciekawa fontanna wykonana z naturalnego kamienia z Istrii jako symbol dostarczania wody pitnej do Puli ze źródła w dolinie Raša.
 
 
Wychodząc z parku, przed wejściem w obręb starówki ustawiona jest makieta Starego Miasta na której można prześledzić lokalizację poszczególnych obiektów. Najczęściej w tym miejscu przewodnicy opowiadają historię miasta. Miejsce to jest również częstym punktem zbiórki turystów po czasie wolnym - na planie oznaczone nr 5.
 
 

Tuż obok parku z fontanną, po przeciwnej stronie ulicy Cararina znajdują się pozostałości dawnych murów miejskich jakimi było w starożytności otoczone całe miasto.
 
Brama Bliźniacza w Puli.Do środka prowadziło 10 bram – w tym miejscu widzimy jedną z nich tzw. bramę bliźniaczą zwaną również bramą podwójną (chor. Dwojne Vrota) – na planie oznaczona nr 6.
 
   Detale Bramy Bliźniaczej w Puli.

W XIX wieku większość murów rozebrano, a ich pozostałości można zobaczyć na odcinku od bramy bliźniaczej a placem Giardini. Brama bliźniacza w średniowieczu wprowadzała do miasta – dzisiaj prowadzi do Muzeum Archeologicznego i zamku. Budowla jest datowana na I–II wiek naszej ery.

Brama Bliźniacza w Puli.

Po przejściu Bramy Bliźniaczej znajduje się jedno z wejść do tzw. Zerostrasse czyli podziemnych tuneli – na planie oznaczone nr 7.
 
W Puli już od chwili jej powstania budowano różnego rodzaju fortyfikacje. Pierwsze fortyfikacje budowali rzymianie, ale najwięcej z nich powstało w okresie od 1813 do 1918 roku kiedy to monarchia austro-węgierska zbudowała wokół Puli 26 fortów które do dnia dzisiejszego są w świetnym stanie.  
 
Tunele podziemne w Puli plus oznaczenie obiektów zgodne z opisem.
Można się o tym przekonać odwiedzając małą wysp Mali Brijun w okolicy Puli gdzie do dnia dzisiejszego znajduje się najważniejszy i największy fort mniejszy który dawniej był najbardziej południowym punktem obronnym monarchii austro-węgierskiej. Dzisiaj fort jest wykorzystywany w sezonie letnim jako scena teatralna i muzyczna.
 
    Tunele podziemne w Puli.

Podziemne tunele w Puli zostały wybudowane tuż przed rozpoczęciem I wojny światowej, ale także w czasie jej trwania – służyły jako schrony dla ochrony ludności cywilnej i sił wojskowych. Było to duże przedsięwzięcie, gdyż ocenia się że do dnia dzisiejszego istnieje ok. 10 km tuneli, galerii które mogą pomieścić nawet 50 tysięcy osób. Dla zwiedzających udostępniono ok. 400 metrów tunelu i galerii pod wzgórzem Kastel i wenecką fortecą. Od roku 2011 w tych podziemiach znajduje się wystawa publiczna – jedno wejście jest tuż za Bliżniaczą Bramą, zaś drugie od strony zachodniej tuż przy ul. Kandlerowa. Są plany udostępnienia turystom dalszych fragmentów podziemnych tuneli.

Tunele można zwiedzać od kwietnia do września w godz. 8 do 21, oraz od października do marca w godz. 9 do 17. Wstęp płatny: dorośli 15 kn, dzieci i studenci – 5 kn.

Tuż obok wschodniego wejścia do podziemnych tuneli Zerostrase znajduje się gmach Muzeum Archeologicznego Istrii – na planie oznaczone nr 8.

Początki muzeum sięgają roku 1802 kiedy to marszałek Marmont rozpoczął tworzenie kolekcji muzealnej z zebranych kamiennych pomników świątyni Augusta. Z początku było to Muzeum Miejskie Puli, by w roku 1947 stać się w Istryjskim Muzeum Archeologicznym.
 
Widok Muzeum Archeologicznego  od strony twierdzy. 

Kto ma więcej czasu może odwiedzić muzeum w którym sale wystawowe na pierwszym piętrze mieszczą eksponaty prehistoryczne, a na drugim - zbiory rzymskie, późnoromańskie i średniowieczne. Sale wystaw Muzeum Archeologicznego Istrii są stale uzupełniane nowymi znaleziskami odkrytymi na istryjskich stanowiskach archeologicznych.

Muzeum znajduje się na wschodnim skraju prehistorycznej osady na wzgórzu i rzymskiej kolonii Pola. Okazała rzymska brama podwójna (Porta Gemina) oraz lapidarium i park na świeżym powietrzu, droga dojazdowa i szerokie schody prowadzą do głównego wejścia do budynku, za którym znajduje się Mały Teatr Rzymski.

Muzeum Archeologiczne czynne od maja do września pon. - sobota od 9 do 20 oraz w niedzielę od 10 do 15.

Wstęp do muzeum płatny: dorośli 12 kn; ulgowy 6 kn.


      Muzeum Archeologiczne i pozostałości Teatru Małego widziane od strony twierdzy.

Na północno-wschodnich zboczach centralnego wzgórza miasta, pomiędzy Zamkiem a Muzeum Archeologicznym znajdują się pozostałości Małego Teatru Rzymskiego (chor. Malo rimsko kazalište ) – oznaczonego na planie nr 9.
 
Muzeum Archeologiczne i pozostałości Teatru Małego widziane od strony twierdzy.

Pula w starożytności miała trzy teatry: dwa znajdowały się poza murami obronnymi miasta tj. Amfiteatr-Arenę który odwiedziliśmy wcześniej oraz Wielki Teatr Rzymski dzisiaj nie istniejący na wzgórzu Monte Zaro (nikłe pozostałości archeologiczne można dojrzeć w dzisiejszym parku Monte Zaro).

Trzecim teatrem był tzw. Mały Teatr Rzymski który właśnie zwiedzamy. Jego powstanie datuje się na I wiek n.e. - mógł pomieścić 5000 widzów. Z Małego Teatru Rzymskiego pozostały jedynie fundamenty budowli scenicznej, część półkolistego teatru - to co teraz widać zostało zrekonstruowane.
 
Pozostałości murów obronnych Puli.
 

Z Małego Teatru Rzymskiego wracamy na ulicę Carranina i wzdłuż pozostałości rzymskich murów obronnych idziemy w kierunku południowym dochodząc do Bramy Herkulesa (chor. Herkulova vrata ) - na planie oznaczona nr 10.
 

Brama Herkulesa w Puli.Brama Herkulesa jest datowana na I wiek p.n.e. i jest najstarszym rzymskim zachowanym zabytkiem Puli.
 
    Brama Herkulesa - detal.
 
Usytuowana jest pomiędzy dwoma okrągłymi , prawdopodobnie średniowiecznymi basztami.
 
W centralnym miejscu łuku bramy znajduje się dosyć nieczytelna rzeźba uznawana za wizerunek Herkulesa. W czasach Cesarstwa Rzymskiego Herkules był uważany za patrona Puli. Brama wykonana jest z kamiennych bloków, ma szerokość 3,6 m oraz wysokość ponad 4m – jest dosyć niepozorna z uwagi na wtopienie w mur obronny.
 
Brama Herkulesa w Puli.
 

Mijamy Bramę Herkulesa za którą ulica Carranina przechodzi w miejski plac Giardini - na planie oznaczony nr 11. Nazwa wywodzi się od znajdujących się na tym terenie w XIX wieku ogrodów znajdujących się bezpośrednio na wschód od murów miejskich. Na początku XX wieku zasadzono w tym miejscu ponad 100 drzew z których do dzisiaj dotrwało ok. 80 – są w dalszym ciągu najcenniejszym skupiskiem zieleni w środku miasta.
 
Pozostałości murów obronnych przy Placu Giardini w Puli.

Plac Giardini przechodzi w plac Portarata – nazwa wywodzi się od nazwy Złotej Bramy (Porta Rata) która kiedyś stanowiła wejście do starożytnej Puli otoczonej murami obronnymi. Oba place są dzisiaj miejscem spotkań i zgromadzeń z okazji różnych uroczystości - odbywają się na nich pokazy filmów, koncertów i innych wydarzeń społeczności Puli.
 
Plac Giardini.
 
 
Plac Giardini. 
 
Ciekawostką może być fakt, że 125 lat temu w okresie austro-węgierskim przez oba place przebiegała linia tramwajowa łącząca północ i południe miasta. Prace przy budowie linii tramwajowej rozpoczęto w 1902 roku, a pierwszy tramwaj ruszył 24 marca 1904 roku.
 
Tramwaj w Puli - zdjęcie archiwalne z Wikipedii. 

W ciągu pierwszych 120 dni skorzystało z niego ponad 120 tys. osób co przełożyło się na przejechanie ponad 126 tys. kilometrów i przychód w wysokości 50 tys. koron. Po I wojnie światowej Pula straciła znaczenie gospodarcze i tramwaj przestał działać w 1931 roku.
 
Łuk Syriusza w Puli.
 

Łuk Syriusza w Puli.W południowej części placu Portarata przy wlocie ulicy Sergiijevaca stoi Łuk Sergiusza – oznaczony na planie nr 12.
 
       Zdobienia Łuku Syriusza.
 
Jest to łuk triumfalny z czasów panowania rzymian a został wzniesiony dla upamiętnienia zmarłych członków rzymskiego rodu Sergiuszy – pochodzi z lat 20 – 10 p.n.e. i został wzniesiony w miejscu dawnej Złotej Bramy.

Jak widać na zdjęciach łuk jest bogato zdobiony kolumnami korynckimi i akcentami roślinno-zwierzęcymi.
 
Zdobienia Łuku Syriusza.
 
Od strony zachodnio-północnej monumentu Sergiusza znajduje się kawiarnia „Caffe Bar Uliks” oraz hostel „James Joyce” - uważne oko zauważy na tarasie kawiarni ciekawy pomnik z brązu w postaci siedzącej postaci – na planie oznaczona nr 13.
 

Pomnik James Joyce na tarasie kawiarni.Jest to postać James Joyce irlandzkiego poety który mieszkał w Puli jedynie jeden rok ucząc języka angielskiego.
 
   
 
 Ciekawostką może być fakt, że nie przyczynił się niczym wybitnym dla Puli a wręcz przeciwnie uważał miasto za nudne z mieszkańcami noszącymi czerwone czapeczki i wielkie spodnie – co wyraził w liście do ciotki. Tak więc wystawienie pomnika należy raczej traktować jako jedną więcej atrakcję turystyczną do zrobienia sobie fotki.
 
Hala targowa w Puli. 

Jeżeli chcemy zaznać ciekawej egzotyki i poczuć dzisiejszy klimat Puli to będąc przy Łuku Triumfalnym Sergiusza musimy koniecznie przejść w kierunku południowo-wschodnim ulicą Flanaticką – po ok. 100 metrach dojdziemy do największego targu w Puli - na planie oznaczony nr 14.
 
Targowisko w Puli.
 
Tak jak każdy targ dostarczy nam dużo wrażeń – można spotkać ciekawych sprzedawców i duży wybór owoców, warzyw, i innych towarów. Znajdziemy także dużą halę z rybami i innymi owocami morza.
 
Targowisko w Puli.
 
 
Targowisko w Puli. 
 
Po odwiedzaniu targu wracamy do Łuku Sergiusza. Przechodzimy pod Łukiem Sergiusza i idziemy jedną z głównych ulic zarówno za czasów rzymskich jak i dzisiaj tj. ulicą Sergijevaca – na planie oznaczona nr 15.
 
Ulica Sergijevaca w Puli.W czasach największego rozkwitu Puli tj. za czasów austro-węgierskich ulica nosiła nazwę Via Sergia – a nieoficjalnie Corso. W XX wieku, po włączeniu Puli do Jugosławii oczywiście z przyczyn ideologicznych przemianowano ją na 1-go maja (promajska). Dzisiejsza oficjalna nazwa to ul. Sergijevaca – chociaż często miejscowi zwą ją „Prvomajska”.
 
   Ulica Sergijevaca w Puli - wprowadzająca na Forum.
 

Jak się zwie tak się zwie, ale warto przejść się tą uliczką gdyż prowadzi do ważnych zabytkowych obiektów takich jak forum, katedra, ratusz czy dawne świątynie. Są tu liczne kawiarnie i restauracje i sklepy z pamiątkami, toteż w miesiącach letnich spotkać można duże rzesze turystów.

Idąc ulicą Sergijevaca dochodzimy do skrzyżowania na którym w prawo odchodzi ulica Villeov natomiast w lewo ulica Naksimijanova. Skręcając w prawo, po ok. 60 metrach znajduje się odnowiona budowla w której obecnie mieści się Muzeum i Galeria Sztuki „ Święte Serca” - na planie oznaczona nr 16.
 
Muzeum i Galeria Sztuki"Święte Serca" w Puli.

Centrum muzeum i galerii znajduje się w późnobarokowym kościele Najświętszych Serc, który został zbudowany wraz z klasztorem w 1908 roku – po II wojnie światowej kościół został zamknięty i przekazany Muzeum Archeologicznemu Istrii. Po renowacji w 1994 roku powstało imponujące centrum muzealne i galeria. Odbywają się tu również seanse filmowe, koncerty i wykłady.

Ma on 34,6 m długości, 14,7 m szerokości i 15,3 m wysokości. Zgodnie z planem powinna być zbudowana dzwonnica o wysokości 26 metrów, pierwotnie na tyłach kościoła, a następnie, zgodnie ze zmienionym planem przed nią, która nigdy nie została zrealizowana.

Otwarte w miesiącach maj – czerwiec od 9 do 21, lipiec - sierpień od 9 do 23. Wstęp płatny – 100 kn.

Idąc od strony Łuku Sergiusza ulicą Sergijevaca można trafić na bardzo unikatowy zabytek jakim jest rzymska mozaika znaleziona w 1959r. podczas usuwania skutków bombardowania pod jednym z domów - na planie oznaczona nr 17.
 
W głębi ukryta  mozaika.

Z ulicy Sergijevaca skręcamy w lewo w ulicę Maksimijanova i po ok. 40 metrach skręcamy w prawo w ulicę Bissa. Po przejściu ok. 50 metrów skręcamy w prawo – przed nami brama i metalowa furtka. Tuż za furtką po prawej stronie okratowany widok na mozaikę. Wstęp wolny, z tym że furtka jest otwarta w godzinach od 9 do 18. Dosyć trudno do tego miejsca trafić chociaż na budynku jest zarastająca pnączem tabliczka wskazująca kierunek do mozaiki.
 
Zachowana rzymska mozaika.
 
 
Fragment zachowanej rzymskiej mozaiki. 
 

Po obejrzeniu mozaiki wychodząc za furtkę idziemy na wprost w kierunku parku i wolnego placu na którym w VI wieku stała najstarsza na Istrii benedyktyńska Bazylika pod wezwaniem św. Marii Formosa. Zostały po niej jedynie ślady murów, gdyż zniszczył ją pożar, a XVI wieku została całkowicie zniszczona i obrabowana przez Wenecjan. Zrabowane kolumny są ustawione w Bazylice św. Marka w Wenecji. W miejscu gdzie stała bazylika jest tablica pokazująca jej wygląd.

 
Pozostałości Bazyliki. w głębi kaplica św. Marii Formosa. 
 
Na skraju placu, na rogu ulic Maksimijanova i Flaciusova stoi jedna z dwóch ocalałych kaplic należących kiedyś do Bazyliki tj. św. Marii Formosa (kapela sv. Marije Formose) – na planie oznaczona nr 18. Z kaplicy zachowały się mozaiki rzymskie, które obecnie są przechowywane w pobliskim Muzeum Archeologicznym.
 
Kaplica św. Marii Formosa w Puli - pozostałość po Bazylice.

Od kaplicy św.Marii Formosa już tylko kilkadziesiąt metrów do najważniejszego placu średniowiecznej i dzisiejszej Puli tj. Forum – oznaczony na planie nr 18. Znajduje się on u podnóża wzgórza, w zachodniej części miasta, w bezpośrednim sąsiedztwie morza.
 
Forum w {uli.
 

Forum zbudowano w I wieku p.n.e. i był to rynek pełniący funkcje religijne, administracyjne, ustawodawcze i handlowe, Można powiedzieć, że dzisiejszy plac spełnia podobne role – jest ratusz, świątynie, odbywają się tu ważne wydarzenia publiczne i handlowe. Jest chętnie odwiedzane przez turystów – oprócz średniowiecznych zabytków znajdują się tu liczne kawiarnie, restauracje.
 
Forum w Puli. 


Wchodząc na Forum, po jego północnej stronie widać dobrze zachowaną rzymską świątynię Augusta wybudowaną w I wieku n.e., obecnie kościół św. Augusta – na planie oznaczony nr 20 oraz budynek ratusza - na planie oznaczony nr 21.
 
Świątynia Augusta i Ratusz na Forum w Puli.
 
Świątynię zdobi portyk z sześcioma korynckimi kolumnami wysokości 8 metrów. Świątynia w czasie swojego istnienia pełniła różne funkcje – wraz z zakończeniem pogańskiej starożytności, pierwotna pogańska funkcja przestała istnieć, a świątynia była wykorzystywana jako kościół, spichlerz, a na początku XIX wieku była muzeum kamiennych zabytków.
 
Świątynia Augusta i Ratusz na Forum w Puli.
 
Pod koniec II wojny światowej świątynia została trafiona bombą i zniszczona – odbudowano ją w latach 1945 – 1947 i pełni dzisiaj jako oddział Muzeum Archeologicznego rolę ekspozycyjną starożytnych rzeźb z brązu i kamienia, sarkofagów, płyt nagrobnych.
 
 
 

W starożytności na Forum w Puli istniały trzy świątynie bóstw rzymskich – zachowała się jedynie świątynia Augusta.
 

Ratusz w Puli.Wejście do świątyni płatne: bilet normalny – 10 kn; ulgowy 5 kn.
 
Czynne w miesiącach letnich (od Wielkanocy do września): poniedziałek – piątek od 9 do 21, sobota – niedziela od 10 do 15.

Bilet łączony Amfiteatr, Muzeum Archeologiczne, świątynia Augusta: normalny 50 kn; ulgowy 25 kn.


Obok świątyni Augusta stoi budynek XVIII wiecznego Pałacu Komunalnego (dzisiejszy ratusz) – na planie oznaczony nr 21.

Ratusz łączy w sobie różne style architektoniczne od antycznego, przez romański, po barokowy. Na fasadzie widać datę 1926 – najprawdopodobniej wzniesiono pałac na ruinach dawnej rzymskiej świątyni Diany. Z tej świątyni zachowała się jedynie tylna ściana dzisiejszego ratusza.

Będąc na Forum można łatwo dojść na umocnienia fortecy. Wracamy na ulicę Sergijevaca i skręcamy w pierwszą uliczkę Św.Franciszka z Asyżu - podchodzimy lekko pod górkę. Po drodze mijamy zespól kościelno-klasztorny franciszkanów - Franje z początku XVI wieku.  Na planie oznaczony nr 22. Na uwagę zasługuje dziedziniec klasztorny na którym obejrzeć można lapidarium.
 
Zespół kościelno-klasztorny Franciszkanów. 
 
 
Dziedziniec klasztoru Franciszkanów w Puli. 
 
 
Zespół kościelno-klasztorny Franciszkanów.
 
Przy zespole skręcamy na prawo w ulicę Castropola i stromymi schodkami wspinamy się na mury fortecy - oznaczonej na planie nr 23.
 
Wejście do fortecy. 
 
W przeszłości w tym miejscu istniała osada Ilirów, w czasach rzymskich był tu Kapitol zaś w okresie wczesnego chrześcijaństwa jego miejsce zajął kościół. W następnych latach wybudowana została twierdza, którą w XVII wieku rozbudowali Wenecjanie.
 
Twierdza w Puli. 
 
 
Wejście na dziedziniec twierdzy od strony fosy. 
 
Twierdza obwarowana jest czterema potężnymi bastionami i mostem zwodzonym. Wejście na mury obronne lub wieżę widokową gwarantuje wspaniałe widoki na miasto i okolice. Od strony wschodniej doskonale widać pozostałości tzw. Teatru Małego usytuowanego obok Muzeum Archeologicznego.
 
Pozostałości Teatru Małego widziane z murów twierdzy.
 
Wewnątrz twierdzy znajduje się Muzeum Historyczne Istrii (Povijesni muzej Istre) w którym są eksponowane dokumenty i przedmioty związane z tym terenem i historią miasta. Warto odwiedzić to miejsce chociażby dla zobaczenia Puli z góry.
 
Widok z murów fortecy w kierunku stoczni.
 
 
Widok z murów twierdzy w kierunku Amfiteatru.
 
 
 
 
W pobliżu nabrzeża stoczniowego stoi Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny - na planie oznaczona nr 24. W tym miejscu stała pierwotnie świątynia Jowisza w miejscu której w V-VI wieku wybudowano wczesnochrześcijańską bazylikę. Obecny wygląd świątyni pochodzi z przełomu XV-XVI wieku.
 

Katedra w Puli.


Stojąc przed fasadą główną Katedry Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny po lewej stronie okazała wolno stojąca barokowa dzwonnica wybudowana w 1707 roku. Materiał pozyskano z rzymskiego amfiteatru Pula Arena.
 
Dzwonnica Katedry w Puli na tle stoczni - widok z Fortecy.

Na skwerach po obu stronach katedry ustawione dwa ciekawe pomniki. Od strony nabrzeża popiersie Juraj Dobrila biskupa katolickiego opowiadającego się za większymi prawami narodowymi dla Chorwatów pod obcymi rządami, opowiadał się za wprowadzeniem języków słowiańskich do szkół i życia publicznego.

Natomiast na skwerze od strony ulicy Kandlerova stoi malutki pomnik tzw. Vergarola upamiętniający dużą tragedię jaka wydarzyła się 18 sierpnia 1946 roku podczas trwania zawodów pływackich Scarioni Cup w pobliskiej zatoce. W czasie trwania zawodów nastąpił wybuch zgromadzonej przez aliantów 9 ton min i torped co spowodowało śmierć 116 widzów oraz ponad 200 osób zostało rannych.

W północno-wschodnim rogu starego miasta znajduje się Plac świętego Teodora będący częścią historycznego centrum Puli, a jego nazwa pochodzi od kompleksu klasztoru benedyktynów istniejącego w tym miejscu za administracji bizantyjskiej. Na tym placu istnieje stanowisko archeologiczne - na planie oznaczone nr 25.

Plac Św.Teodora - stanowisko archeologiczne.
 
 
Podczas prac archeologicznych prowadzonych w latach 2005-2009 odkryto w tym miejscu wiele zabudowań m.innymi budynków,łaźnię publiczną i świątyń z różnych okresów począwszy od I wieku p.ne do XI wieku. Z wykopalisk wynika, że w tym miejscu istniała świątynia Herkulesa, a w XV wieku w miejscu w miejscu wcześniejszego kościoła wybudowano większy św.Teodora. Ten z kolei został zburzony podczas budowy koszar austro-węgierkich w 1873 roku.
 
W tym miejscu zakończyliśmy spacer po historycznym centrum Puli - pomimo, że obszar nie jest duży w porównaniu z całym miastem zgromadzone na nim obiekty zabytkowe mogą zadowolić każdego turystę. Na obejście pokazanych obiektów potrzeba ok. 2 godzin, oczywiście o wiele więcej gdy się chce obejrzeć ich wnętrza.
 
Powrót do strony głównej:  STRONA GŁÓWNA 
 




www.ami-pula.hrhttps://pl.wikipedia.org/wiki/Amfiteatr_w_Puli

https://hr.wikipedia.org/wiki/Samostan_i_crkva_sv._Antuna_u_Puli

https://www.pulacroatia.net/pula-croatia/zerostrasse-and-pula-underground-tunnels/

http://www.pulainfo.hr/where/archaeological-museum-istria

https://hr.wikipedia.org/wiki/Malo_rimsko_kazali%C5%A1te_u_Puli

https://hr.wikipedia.org/wiki/Herkulova_vrata

http://www.pulainfo.hr/hr/where/herkulova-vrata

https://hr.wikipedia.org/wiki/Portarata

https://hr.wikipedia.org/wiki/Giardini

http://www.ami-pula.hr/en/collections-on-other-locations/sacred-hearts/

https://www.istria-culture.com/en/the-mosaic-of-the-punishment-of-dirke-i147

http://www.pulainfo.hr/where/floor-mosaic-punishment-dirce

http://www.pulainfo.hr/where/forum

https://hr.wikipedia.org/wiki/Samostan_i_crkva_sv._Franje_u_Puli
 
 
https://crolove.pl/pula-na-polwyspie-istria-amfiteatr-i-inne-ciekawe-miejsca/

https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Cathedral_of_the_Assumption_of_the_Blessed_Virgin_Mary_in_Pula