FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   STRONA GŁÓWNA      BESKID SĄDECKI i NISKI      Cerkiew w Powroźniku.
 

Cerkiew w Powroźniku .
                                                                                                                            Wycieczka z dnia 8 czerwca 2015r.
 
   
 
W tej fotorelacji odwiedzimy miejscowość Powroźnik w której znajduje się wpisana w 2013 roku na listę  światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO cerkiew Św.Jakuba Młodszego Apostoła.
Miejscowość  Powroźnik położona jest w Beskidzie Sądeckim przy drodze nr 971, pomiędzy Krynicą Zdrój a Muszyną. Odległość od centrum Krynicy Zdroju to ok. 5,5 km. Poniżej plan miejscowości Powroźnik z zaznaczonymi obiektami.
 
      
 
Uwagi praktyczne:
  • dojazd z Krynicy do Powroźnika możliwy zarówno rowerem, samochodem własnym,  PKP lub często kursującymi busami w kierunku Muszyny
  • na planie zaznaczyłem przystanek PKP i PKS - do cerkwi od PKP około 500 metrów, zaś od PKS około 250 metrów
  • wstęp do cerkwi w roku 2015 w okresie od 1 maja do 30 września w ramach projektu "Otwarty Szlak Architektury Drewnianej" w godzinach: czwartek,piątek,sobota - 900 - 1800, natomiast w niedzielę 1200 - 1700. Przerwa 1300 -1330 z wyjątkiem niedzieli.  Wstęp bezpłatny.
  • najlepiej jednak wybrać się na organizowaną wycieczkę z Biurem Turystycznym.  Za jedyne 20 zł od osoby zapewniony jest transport w obie strony, ubezpieczenie KL i NNW, zwiedzanie cerkwi lub nawet dwóch, przewodnik. Co najważniejsze jest pewność że cerkiew jest otwarta. Informacje o takich wycieczkach umieszczone w formie harmonogramu z podaną ceną znajdują się w kilku miejscach Krynicy na specjalnych tablicach w postaci wydruku na kartce.
  • Biuro PTTK przy ulicy Zdrojowa 32 lub Biuro Turystyczne Jaworzynka ul.Puławskiego 4. 

W czasie jazdy autokarem przewodnik przekazuje informacje o rejonie, zwyczajach oraz mijanych obiektach. Jadąc ulicą Kraszewskiego, na wysokości stacji PKP widać po lewej stronie kościół pw. Świętego Antoniego Padewskiego który ma ciekawą architekturę - kształt w formie łodzi.
 
      
 
Dla zainteresowanych podaję, że po około 200 metrach od ujrzenia kościoła, od ulicy Kraszewskiego w prawo odchodzi ul. Cmentarna. Warto się nią udać na spacer. Idąc nią, po około 150 metrach  dochodzimy do cmentarza, a po następnych 150 metrach dotrzemy do przepięknej cerkwi prawosławnej  pw. Księcia Włodzimierza. Polecam ją zobaczyć i zwiedzić przed lub po nabożeństwie.
 
Cerkiew udostępniona również w niektóre dni. Poniedziałek i sobota  od  1400 - 1800,   wtorek i piątek  od 1000 - 1800.
 
      
 
 
Więcej zdjęć z wycieczki do tej cerkwi w osobnej fotorelacji -  >Muzeum Nikifora i cerkiew Księcia Włodzimierza w Krynicy Zdroju .
 
My dalej jedziemy ulicą Kraszewskiego by po ok. 860 metrach od ulicy cmentarnej dotrzeć do skrzyżowania z sygnalizacją świetlną. W prawo odchodzi ulica Czarny Potok wciśnięta pomiędzy wzgórze Holicę (697 m n.p.m.) i Szczawną Górę (781 m n.p.m.). Tą ulicą po około 3,3 km dojeżdża się do dolnej stacji kolei gondolowej, którą można dotrzeć na szczyt Jaworzyny Krynickiej (1114 m n.p.m.)
 
          
 
Na skrzyżowaniu z sygnalizacją świetlną jedziemy dalej prosto ulicą Kraszewskiego, cały czas na południe doliną Kryniczanki. Po minięciu mostu na Muszynce zjeżdżamy z drogi głównej w lewo i po około 100 metrach jesteśmy przy cerkwi w Powroźniku.
 
       
 
Widoczny na górnym zdjęciu obiekt sakralny to nowy kościół w Powroźniku, interesująca nas cerkiew św.Jakuba Młodszego Apostoła ukryta jest w gęstych drzewach, otoczona kamiennym murkiem.
 
 
 
 
 
Obok zamieszczam zdjęcie autorstwa Mzopw zamieszczone w Wikipedii na którym drzewa są bez liści i lepiej widać architekturę cerkwi. 
 
 
 
Cerkiew w Powroźniku jest ogrodzona kamiennym murkiem przykrytym od góry daszkiem z gontów. W bramnych słupkach we wnękach umieszczone figurki.
 
            
       
 
Miejscowość Powroźnik istniała już w roku 1391, a dowodem na to są dokumenty króla Władysława Jagiełły, który przekazał na własność biskupowi krakowskiemu Janowi Radlicy Muszynę i okoliczne wsie wśród nich wymieniony był Powroźnik. Budowa cerkwi jest datowana na rok 1604 o czym świadczy wyryta data z inskrypcją na południowej ścianie nawy.
Jest to najstarsza cerkiew na Sądecczyźnie  - od roku 2013 wpisana na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

 
Pierwotnie cerkiew stała w innym miejscu i dopiero w roku 1913 po wielkiej powodzi została przesunięta w całości o około 150 metrów w obecne miejsce. Wtedy też dostawiono od północnej strony zachowany fragment starej cerkiewki pełniący obecnie funkcję zakrystii.
Ten najstarszą część dostawioną część obecnej cerkwi widać na zdjęciu obok.
 
 
Cerkiew w Powroźniku to typowa cerkiew karpacka z wyraźnym podziałem na trzy części które są usytuowane w osi podłużnej budowli. Te części to:
  1. Babiniec z charakterystyczną cechą łemkowskich cerkwi jakim jest wieża, konstrukcji słupowej o ścianach pochylonych ku środkowi o 150, z dużą nadwieszaną izbicą oraz wieżyczką.
  2. Nawa z dachem namiotowym, kilkakrotnie łamanym, zakończona wieżyczką ze ślepą latarnią i kopułką.
  3. Prezbiterium z niższym dachem, zakończonym również małą wieżyczką.
  4.  
 
Wchodzimy do cerkwi przez przedsionek do pierwszej części tzw. babińca, który pierwotnie był przeznaczony dla kobiet i dopiero w XVIII wieku przestał spełniać taką rolę, a w tej cerkwi nawet skasowano ścianę pomiędzy babińcem a nawą która była przeznaczona dla mężczyzn.
 
 
 
Na górnym zdjęciu widać nawę i prezbiterium, u góry profilowana belka tęczowa będąca elementem architektonicznym wnętrza cerkwi z wizerunkiem Chrystusa na krzyżu.
 
Wpisanie cerkwi w Powroźniku na listę UNESCO skutkuje że oczekuje tu w godzinach  jej otwarcia dla zwiedzających miejscowy przewodnik który ze szczegółami zapoznaje nas o historii tej budowli, jej wystroju itp.
 
 
 
W roku 2014 zakończono renowację ikonostasu, tabernakulum oraz oczyszczono z brudu ściany cerkwi. Obecnie konserwacji jest poddawana nastawa i ołtarz boczny.
 
 
        
 
Tak jak w każdej cerkwi, tak i w Powroźniku ikonostas jest najważniejszym i najbardziej efektownym elementem wnętrza cerkwi. Ten w Powroźniku powstał w I połowie XVIII wieku w formie dekoracyjnego baroku cerkiewnego. Pierwotnie ikonostas jako jedna całość w kształcie przegrody rozdzielał nawę od prezbiterium.
 
 
Po roku 1947 kiedy to w ramach akcji "Wisła" wysiedlono z tych terenów Łemków a cerkiew oddano w użytkowanie katolikom ikonostas podzielono na dwie części. Górna pozostała na swoim miejscu, zaś dolną przesunięto do prezbiterium - co doskonale widać na górnym zdjęciu.
 
 
Przesunięta część ikonostasu to rząd namiestnych ikon z wrotami carskimi, parą wrót diakońskich niezamykanych, czterema ikonami w predellach oraz na górze rzędem ikon świątecznych (prazdniki).
 
Drugim ważnym i cennym wystrojem są ikony na ścianach cerkwi - oto trzy z nich. Pierwsza to ikona Matki Boskiej Hodegetrii z XVIII wieku. Pochodzi z kościoła w Wojkowej gdzie była kiedyś umieszczona w rzędzie namiestnych ikonostasu.
 
Ikona namalowana temperą na desce lipowej. Została w czasie prac konserwatorskich oczyszczona i przedstawia Matkę Boską z Dzieciątkiem w typie Hodegetrii.
 
                                               
 
Druga to ikona Wniebowstąpienia Pana Jezusa z I połowy XVII wieku - namalowana temperą na desce lipowej.Ikona ma wiele cech nawiązujących do ikon tego typu w malarstwie ruskim.
 
W prawym dolnym rogu realistycznie przedstawiony fundator ikony ubrany w polski szlachecki strój reprezentacyjny, pochodzenia wschodniego tzw.delię  - prawdopodobnie jest to Andrzej Powroźnicki namiestnik Muszyny.
 
Można to przyjąć za pewnik, gdyż na tablicy fundacyjnej można odczytać fragment napisu o treści: "N... Bogu w Trójcy Jedynemu ten obraz postawił sługa boży An....  P...."
 
 
Trzecia to ikona z lat 20-tych XVII wieku pochodzi z wcześniejszego ikonostasu i przedstawia Patrona  cerkwi Jakuba Młodszego Apostoła.
 
Na bokach ikony namalowane miniaturowe sceny z życia św.Jakuba Młodszego Apostoła tj. narodzenie, nauczanie, męczeństwo i pogrzeb.
 
Jednak najcenniejszą a zarazem największą i najstarszą ikoną jest znajdująca się po prawej stronie prezbiterium ikona "Sąd Ostateczny" napisana w 1623 roku.
 
U góry ikony przedstawione alegorycznie zwijanie sklepienia niebieskiego ze słońcem,gwiazdami, księżycem.
 
W prawym górnym rogu pokazana jest scena w której Michał Archanioł strąca do piekła zbuntowanych aniołów.
 
 
 
W drugim rzędzie, centralnie przedstawiony Chrystus unoszony przez cztery anioły, zaś po lewej i prawej stronie Matka Boża, św. Jan Chrzciciel oraz aniołowie i Apostołowie
Trzeci rząd przedstawia dwunastu Apostołów siedzących na tronach.
 
 
W samym centrum ikony znajduje się przygotowany tron dla Sędziego świata, poniżej waga która w zależności w którą stronę przeważa, wskazuje dobro lub zło. Z prawej strony tronu narody potępione, którym Mojżesz  pokazuje Dekalog i nadchodzącego Chrystusa. Po lewej stronie tronu w dwóch rzędach znajdują się grupy zbawionych - prorocy, męczennicy, pustelnicy, mnisi i królowie. Niżej wąż grzechu i piekło.
 
 
Wystrój cerkwi uzupełnia zabytkowa ambona z i połowy XVIII wieku z ikonami Chrystusa Pantokratora i czterech ewangelistów, chrzcielnica oraz droga krzyżowa w formie drewnianych płaskorzeźb wykonanych przez znanego rzeźbiarza ludowego z Krynicy Józefa Citaka.
 
         
 
                                        
 
Na szczególną uwagę zasługuje najstarsza część która pierwotnie była małą cerkiewką wybudowaną w 2 połowie XVI w., gdzie wierni stali na zewnątrz.  W roku 1813 została połączona z cerkwią i służy jako zakrystia.
 
 
 
W tym małym pomieszczeniu znajdują się bardzo cenne polichromie z 1607 roku, będące zarazem najstarszym zachowanym zabytkiem malarstwa związanym z tą cerkwią.
 
Polichromie malowane w większości bezpośrednio na belkach z ubytkami drewna i sękami były poddane konserwacji w roku 1999, a efekty możemy dzisiaj podziwiać włącznie z odsłoniętym starym napisem znajdującym się na południowej belce zakrystii dotyczącym powstania polichromii i fundatora malowidła.
 
Przetłumaczony przez Jarosława Giemzę Kierownika Działu Sztuki Cerkiewnej Muzeum Zamku w Łańcucie tekst brzmi: "Roku Pańskiego 1607 d.18 Iuna, ten Przybytek domu bożego dał zmalować kosztem swym ociec Michał Miescki, prezbiter powroźnicki na cześć Bogu w Toici Jedynemu"
 
 
Polichromia w zakrystii przedstawia na sklepieniu i ścianach: Boga Ojca, aniołów, sceny Męki Pańskiej, scenę ukrzyżowania, ofiary Abrahama, Chrystusa w grobie, Zmagania Jakuba z Aniołem, św.Jana Chrzciciela, dużego malowidła przedstawiającego Wjazd do Jerozolimy i wiele innych scen wypełniających całość powierzchni.
 
 
Uwaga praktyczna: wszędzie gdzie znajdują się polichromie nie używamy lampy błyskowej gdyż błysk powoduje uszkodzenia delikatnej farby która w następstwie zaczyna się łuszczyć. Praktycznie w całej cerkwi zdjęcia robione bez lampy błyskowej.
 
                                                  
 
       
 
    
 
 
 
 
 
Na koniec jeszcze jedno zdjęcie cerkwi w Powroźniku z zewnątrz pokazujące piękno architektury drewnianej.
 
 
Przy opisie wykorzystałem wiadomości podawane przez miejscowego przewodnika oraz publikację nabytą w cerkwi "Przewodnik po cerkwi św.Jakuba Młodszego Apostoła w Powroźniku" autorstwa księdza Bogusława Zawiślaka.
 
 
 
 
 
Powrót do strony głównej:  STRONA GŁÓWNA 
 
 
 
 
 
 

Wspierane przez Hosting o12.pl