FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   STRONA GŁÓWNA      BAŁKANY      Bułgaria. Nesebyr - starożytna perełka nad Morzem Czarnym część 1.
 
 
Nesebyr - przystań jachtowa.BUŁGARIA. Nesebyr - starożytna perełka Morza Czarnego część 1.

                                                   Wycieczka z dnia 25 maja 2018 r.     

Po kilku dniach zwiedzania Rumunii przyszła pora trochę odpocząć w Bułgarii nad Morzem Czarnym w miejscowości Warna. Jednak jeden z trzech dni wykorzystałem na wycieczkę do NESEBYRU oddalonego o ok. 101 km od Warny.  Dla orientacji położenia tej miejscowości względem Warny załączam mapkę.
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Nesebyr to zabytkowe miasteczko nad Morzem Czarnym, położone w sąsiedztwie popularnych nadmorskich kurortów takich jak: Burgas, Pomorie. W odległości ok. 5 km od Nesebyru znajduje się znany wielu Polakom kurort Słoneczny Brzeg nazywany Las Vegas Europy Wschodniej z racji dużej ilości dyskotek, klubów, restauracji, parków rozrywki i ogromnej ilości hoteli.
Właściwie Nesebyr składa się z dwóch wyraźnych części: część starego miasta położonego na otoczonym morzem półwyspie  o wymiarach ok. 300 na 800 metrów połączonym z nową częścią miasta wąską 400 metrową groblą na której poprowadzono drogę asfaltową.
 
Wiatrak na grobli prowadzącej do starożytnego Nesebyru.Mniej więcej w połowie tej grobli, po lewej stronie wita nas charakterystyczny wiatrak - symbol tej części wybrzeża Morza Czarnego. Dawniej w każdej miejscowości stało po kilka takich wiatraków.
 
Makieta starożytnego Nesebyru.
 
Bezpośrednio po przekroczeniu murów obronnych znajduje się makieta półwyspu z naniesionymi budynkami i świątyniami starożytnego Nesebyru. Na dolnym zdjęciu zrobionym zza murów obronnych widać te mury, groblę, wiatrak oraz zabudowę nowego miasta Nesebyr.
 
Widok ze starożytnego Nesebyru w kierunku grobli i nowego Nesebyru.
 
Bardzo ciekawa jest etymologia nazwy Nesebyr -miasto  założone ponad 2,5 tys. lat temu przez Traków zwano jako  Mesembria od nazwiska trackiego wodza Melsy  i dodając tracki wyraz "brija" oznaczający miasto.
 
Jedno ze stanowisk archeologicznych w północno-zachodniej części miasta.Tak było od czasów imperium rzymskiego i bizantyjskiego aż do IX wieku kiedy w bułgarskim języku zaczęto nazwę wymawiać jako Mesebyr, a w późniejszym czasie przyjęto fonetyczne brzmienie - NESEBYR.
 
Na tym nie koniec, bo w roku 1934 w Bułgarii przyjęto że oficjalna nazwa ma brzmieć NESEBER i pod tą nazwą został utworzony rezerwat architektoniczno-archeologiczny o znaczeniu lokalnym.
 
Od roku 1983 miasto starożytne zostało w całości wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO pod oficjalną nazwą NESEBYR - dlatego w dalsze części będę używał jedynie tej nazwy.
 
Stanowisko archeologiczne - ruiny Bazyliki w północno-zachodniej części miasta.
 
Na górnym zdjęciu, jedno z wielu stanowisk archeologicznych Nesebyru tj. ruiny Bazyliki w północno-zachodniej części miasta - na planie oznaczone nr 4.
Aby było łatwiej śledzić poszczególne obiekty pokazane w tej fotorelacji załączam planik starożytnej części Nesebyru z zaznaczonymi obiektami istotnymi dla turysty. Tym razem nie będzie to spacer lecz opis poszczególnych obiektów. Powód jest prosty - obszar jest na tyle mały, z wieloma uliczkami że każdy może wykonywać spacer wg swojego uznania.
 
Planik Nesebyra z obiektami.
 
Podróżujący samochodem, po przejechaniu groblą muszą zostawić go na jednym z parkingów znajdujących się wokół nabrzeża - wjazd do miasta jedynie dla mieszkańców. Na mapce parkingi zaznaczone na niebiesko literą " P ".
 
Pieszych turystów wita pomnik "Rybaka" ustawiony przed murami obronnymi - na mapce oznaczony nr 5. Również przed murami znajduje się duże centrum handlowe, oraz przystanek taksówek i busów odjeżdżających i przyjeżdżających ze Słonecznego Brzegu.
 
 Pomnik "Rybaka".         Mury obronne Nesebyru - w okolicy bramy przystanek.
 
Mijając mury obronne - na planie oznaczone nr 1, wchodzimy do miasta w miejscu gdzie kiedyś była brama - na planie oznaczona nr 2. Kiedyś grube mury otaczały całe miasto, obecnie pozostały jedynie fragmenty przy bramie od zachodu i w narożniku południowo-wschodnim (przy porcie południowym).
 
Mury obronne i brama wprowadzająca do miasta.
 
Dzisiaj w miejscu dawnej podwójnej bramy składającej się z części zewnętrznej ze spadającą kataraktą i części wewnętrznej zamykanej dwuskrzydłowymi  wrotami jest jedynie otwarte przejście. To przejście było kiedyś wzmocnione dwoma pięciokątnymi wieżami.
 
Brama wejściowa widziana od strony Starego Nesebyru. Po lewej widoczna makieta miasta. 
 
Tuż za bramą, po lewej stronie znajdziemy pokazaną wcześniej makietę miasta dającą obraz jego małego obszaru oraz rozmieszczenia zabytkowych obiektów.
Zwiedzanie Nesebyru najlepiej zacząć od odwiedzenia Muzeum Archeologicznego - na planie oznaczone nr 3. Znajduje się zaraz za bramą po prawej stronie. Wejście do muzeum płatne: dorośli 6 lv. dzieci 3 lv.
 
Budynek Muzeum Archeologicznego widziany z przed wschodnich murów obronnych.
 
Muzeum Archeologiczne w Nesebyrze powstało w 1956 roku, a jego pierwsza ekspozycja była w Kościele św. Jana Chrzciciela. W 1994 roku wybudowano nowy budynek do którego przeniesiono muzeum. Nowy budynek posiada dużą salę ogólną oraz cztery sale wystawowe.
 
Carskie wrota ze sceną "Zwiastowanie i święci" - XVI w.Na honorowym miejscu w sali ogólnej wisi dyplom poświadczający wpis Starego Nesebyru na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO wydany  9 grudnia 1983 roku na VII sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa, we Florencji we Włoszech.
 
Ikona Św.Bogurodzicy z 1342 r.
 
Ekspozycja zawiera zabytki kultury z wielu epok historii Nesebyru zgromadzonych z wykopalisk archeologicznych, takich jak ceramika, monety, fragmenty kamienne zabytkowych budowli, rzeźby, przedmioty codziennego użytku itp.
 
Płaskorzeźba strategów z Mesembrii, ku czci Hekate - II wiek p.n.e. 
 
   Marmurowy posąg bogini Tyche - IV w. p.n.e.                Odnalezione detale.
 
 Sala z amforami.       Sala z detalami architektonicznymi.
 
 Kamienne kotwice z dwoma lubtrzema otworami z zachodniego portu Mesembrii - XI w. p.n.e.      
 
Chyba największe i najwspanialsze są zbiory ikon z przedziału od XIII do XIX wieku. Na tym terenie z uwagi na dziesiątki świątyń działali liczni malarze ikon reprezentujący wysoki poziom artystyczny swoich dzieł - stąd Nesebyr nazywano "Bułgarską Rawenną". Czy słusznie można ocenić samemu.
 
  Ikony z XVI w.       Ikony z XVIII i XIX wieku.
 
 
 Sala wystawowa z ikonami.
 
Muzeum czynne jest w dni powszednie w godz. 9.00-17.00 z godzinną przerwą 13.00-14.00. Cena biletu:   dorośli -  6,00 lv.  dzieci - 3,00 lv.
 
W samym zabytkowym centrum półwyspu znajduje się mały placyk z ruinami starej cerkwi metropolitalnej z V wieku, zwanej "Stara Metropolia", - na planie oznaczona nr 12.  W tej świątyni były przechowywane relikwie świętych, które w 1257 roku wywieziono do Wenecji, wtedy to aż do połowy XIX wieku mieszkańcy Nesebyru zaczęli używać  nazwy Święta Sofia (Święta Zofia).
 
Stara cerkiew metropolitalna (Św.Zofii) w Nesebyrze.
Pomimo, że są to ruiny mogą robić wrażenie. Prowadzone prace archeologiczne pozwoliły ustalić, że świątynia została wybudowana na ruinach antycznej świątyni Apolla. Budowla pod koniec VI wieku została uszkodzona prawdopodobnie na skutek trzęsienia ziemi - odbudowana w VII - VIII wieku na starym planie tj. o wymiarach 25x22 metry, trzema nawami i z półkolistą absydą.
 
Stara cerkiew metropolitalna (Św.Zofii) w Nesebyrze.
 
 
Stara cerkiew metropolitalna (Św.Zofii) w Nesebyrze - północna strona. 
 
Nawę główną oddzielały od naw bocznych kamienne kolumny z ceglanymi łukami. Do dnia dzisiejszego w absydzie zachowały się trzy łukowate okna oraz kamienne półokrągłe schody charakterystyczne dla tamtego okresu.
 
Stara cerkiew metropolitalna (Św.Zofii) w Nesebyrze. 
 
Stara cerkiew metropolitalna (Św.Zofii) w Nesebyrze - widok od strony wschodniej. 
 
W czasach kiedy Nesebyr był siedzibą biskupów budowano duże świątynie - bazyliki, taką bazyliką jest właśnie Stara Metropolia wybudowana w V wieku.
 
Cerkiew Św. Stefana w Nesebyrze.
Nie była to jedyna bazylika w mieście - w X - XI wieku została wybudowana  Bazylika Św. Stefana (tzw. Nowa metropolia) - na planie oznaczona nr 20.
 
W następnych wiekach XIII i XVIII dobudowano dobudówki - posiada trzy nawy, absydę i narteks. Widać wyraźne tradycje bułgarskiego budownictwa sakralnego i bizantyjskiej szkoły architektonicznej.
 
Cerkiew Św. Stefana w Nesebyrze.
 
Zbudowana z kamiennych bloków i cegły zapożycza wiele elementów z innych wczesnochrześcijańskich kościołów charakterystycznych dla bułgarskiej architektury takich jak: architektoniczne profile, elementy ceramiczne, pasy cegieł, rozety, łuki, pasy cegieł ułożone raz szeroko, raz wąsko.
 
Wszystko to powoduje, że cerkiew zachwyca swym oryginalnym wyglądem i zachęca do wejścia do wnętrza. Przejście obok i nie wstąpienie do środka jest po prostu grzechem, a dlaczego - niech pokażą zdjęcia.
 
Wnętrze cerkwi Świętego Stefana w Nesebyrze.
 
Cerkiew Świętego Stefana (Nowa Metropolia) jest  jedną z nielicznych świątyń w Nesebyrze z tak dobrze zachowanymi freskami. Większość fresków pochodzi z XIV- XVIII wieku.
 
Wnętrze cerkwi Świętego Stefana w Nesebyrze. 
 
 Wnętrze cerkwi Świętego Stefana w Nesebyrze.      Wnętrze cerkwi Świętego Stefana w Nesebyrze.
 
 Nie może dziwić, że bardzo duża część fresków poświęcona jest Matce Boskiej - w pierwszym okresie świątynia była pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Można obejrzeć namalowane duże sceny jak choćby pokazany niżej fresk "Wniebowzięcie Bogurodzicy".
 
Fresk "Wniebowzięcie Bogurodzicy" - cerkiew Św.Stefana w Neseberze. 
 
W innych scenach np.Cuda Chrystusa w nawie głównej przewija się ponad 1000 postaci przestawionych w dziesiątkach kompozycji. Z wystroju wnętrza cerkwi Św.Stefana w oczy rzuca się drewniany ikonostas z końca XVI wieku, oraz z XVIII wieku drewniany tron arcybiskupa i piękna ambona.
 
Górna część ikonostasu w cerkwi Św.Stefana w Nesebyrze.
 
              Tron Arcybiskupi w cerkwi Św.Stefana w Nesebyrze.             Ambona w cerkwi Św.Stefana w Nesebyrze.
 
 
 Wnętrze cerkwi Świętego Stefana w Nesebyrze.          Wnętrze cerkwi Świętego Stefana w Nesebyrze.          Wnętrze cerkwi Świętego Stefana w Nesebyrze.  
 
Kto pójdzie nabrzeżem po północnej stronie półwyspu ujrzy dwie następne bazyliki. Jedna to stanowisko archeologiczne z nikłą pozostałością tzw. Bazyliki północno zachodniej zbudowanej na ruinach antycznej świątyni, zlokalizowane w okolicy portu północnego - na planie oznaczone nr 4. Jak widać na zdjęciach dolnych pozostały nikłe ślady po jej istnieniu.
 
 Stanowisko archeologiczne - ruiny Bazyliki północno-zachodniej. Widok od strony nabrzeża.         Stanowisko archeologiczne - ruiny Bazyliki północno-zachodniej. Widok od strony Muzeum Archeologicznego..
 
Idąc dalej nabrzeżem, po minięciu dużych parkingów dojdziemy do lepiej zachowanej bazyliki zwanej Przybrzeżną Bazyliką "Świętej Bogurodzicy Eleusy" - na planie oznaczona nr 17
 
Pozostałości tzw. Bazyliki Przybrzeżnej.
 
 
Bazylika Przybrzeżna "Eleusa".Bazylika Najświętszej Bogurodzicy Eleusa (Miłosierna), jest dawnym kościołem klasztornym zbudowanym w VI wieku.
 
Przypuszcza się że została zniszczona przez trzęsienie ziemi. Część północna i nawa główna zatopiła się w morzu, ale od 1920 roku podjęto działania wykopaliskowe i badania oraz na ich podstawie częściową rekonstrukcję.
 
Bazylika Przybrzeżna "Eleusa".
 
W czasie prac wykopaliskowych odkryto wiele grobowców, ceglane pieczęcie i inne przedmioty będące obecnie w Muzeum Archeologicznym.
 
Wielu badaczy uważa, że w Bazylice Najświętszej Bogurodzicy Eleusa znajdowała się słynna ikona Bogurodzicy ze srebrnym okuciem i napisem darczyńcy datowanym na 1342 rok.
 
Jeżeli jesteśmy przy Bazylice Najświętszej Bogurodzicy Eleusa to tuż obok znajduje się pozostałość po wiatraku i młynie w nim pracującym - na planie oznaczony nr 16.
 
Bazylika Przybrzeżna "Eleusa", pozostałości wiatraka oraz kawiarnia "Adamo". 
 
Bardzo przyjemny zakątek na wzgórzu z widokiem na Morze Czarne, Słoneczny Brzeg. Można przysiąść w kawiarence "Adamo", coś zjeść lub napić się kawy i podziwiać ładne widoki.
 
 Kawiarnia "Adamo".        Kawiarnia "Adamo".
 
Jak podają różne źródła kiedyś w Nesebyrze było 40 świątyń, dzisiaj tych widocznych dla turystów jest ok. 12. Oprócz odwiedzonych wcześniej bazylik możemy odwiedzić jeszcze kilka cerkwi. Między innymi idąc główną ulicą Messambria dojdziemy do małego parku gdzie ujrzymy Cerkiew Chrystusa Wszechwładcy Pantokratora - na planie oznaczona nr 6.
 
Cerkiew Chrystusa Pantokratora widziana od strony restauracji "Dono".Cerkiew została wybudowana za czasów cara Iwana Aleksandra (1331-1371), ma masywną sylwetę z kamienia i cegły.
 
Cerkiew Chrystusa Pantokratora.  
 
Oglądając tą budowlę, w oczy rzuca się charakterystyczna ozdobna i kolorowa dekoracja ścian zewnętrznych - każda ze ścian inne ornamenty. Najbardziej bogata pod tym względem jest strona wschodnia z absydą. Różnorodność ornamentów, naprzemienne pasy kolorowych cegieł, rzędy ślepych łuków, kolorowa ceramika, fryzy, rzeźbione elementy kamienne, centralna kopuła i uszkodzona dzwonnica czynią cerkiew bardzo malowniczą.
 
Na zdjęciu górnym uważny obserwator zauważy poziomy pas z ornamentem z motywem swastyki (卐 lub 卍) kojarzony zazwyczaj z ruchem neofaszystowskim.  Ten symbol użyty w świątyniach  nie powinien to dziwić, gdyż w średniowieczu używano taki motyw jako symbol religijny Słońca.
 
 
Cerkiew Chrystusa Pantokratora.

Obecnie w Cerkiewi Chrystusa Pantokratora mieści się galeria sztuki z ekspozycją sztuki bułgarskich artystów. Otwarta codziennie od 900 do 2100. Wstęp płatny: dorośli - 3,00 lv; dzieci -  2,00 lv. 
Sama cerkiew ładnie komponuje z placykiem-parkiem który ją otacza. Są ładne domy, drzewa, kwiaty, kilka kawiarenek. Jest też duża restauracja "Deno" - na planie oznaczona nr 19. W restauracji szeroki wybór kuchni bułgarskiej, europejskiej, śródziemnomorskiej oraz następujące usługi i udogodnienia: Wi- Fi, możliwość zapłaty kartą płatniczą, klimatyzacja, ogród / taras.
 
 Restauracja "Dono" naprzeciwko Cerkwi Chrystusa Pantokratora.     Restauracja "Dono" - ogród.
 
Placyk-park przy Cerkwi Chrustusa Pantokratora w Nasebyrze. 
 
Na ciąg dalszy spaceru po Nesebyrze zapraszam do części 2:   >Bułgaria. Nesebyr - starożytna perełka nad Morzem Czarnym część 2. 
 
 
Ewentualny powrót do strony głównej:  STRONA GŁÓWNA 
 
 
 
https://en.wikipedia.org/wiki/Basilica_of_the_Holy_Mother_of_God_Eleusa,_Nesebar
http://www.ancient-nessebar.com/html/main_en.php?menu=sights_arheolo
https://en.wikipedia.org/wiki/Church_of_Christ_Pantocrator,_Nesebar
http://www.krajoznawcy.info.pl/nesebyr-od-cerkwi-cerkwi-33580/2
http://www.ancient-nessebar.com/html/main_en.php?menu=sights_termi
https://en.wikipedia.org/wiki/Church_of_Saint_Paraskevi,_Nesebar
https://en.wikipedia.org/wiki/Church_of_St_John_Aliturgetos