FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   STRONA GŁÓWNA      BAŁKANY      Bośnia i Hercegowina - spacer ulicami Sarajewa.
 
Bośnia i Hercegowina - Spacer ulicach Sarajewa.
                                                                                                                            Wycieczka z dnia 5 czerwca 2016r.

 Krajobraz z Bośni i Hercegowiny.Krajobraz z Bośni i Hercegowiny.

Jadąc do Czarnogóry zatrzymujemy się na kilka godzin w stolicy Bośni i Hercegowiny - Sarajewie z zamiarem zwiedzenia dzielnicy Starego Miasta (bośn. Stari Grad).  Obecnie Sarajewo (bośn. Sarajevo) zamieszkuje ok. 380 - 400 tysięcy osób. Jest to spore miasto biorąc pod uwagę że całą Bośnię i Hercegowinę zamieszkuje 3,8 - 4,0 miliony ludności. Po nocnej jeździe, ranek wita nas słońcem i przepięknymi krajobrazami.

       Krajobraz na dojeździe do Sarajewa.Krajobraz na dojeździe do Sarajewa.

       Bośniacki krajobraz - gdzieś przed Sarajewem.Bośniacki krajobraz - gdzieś przed Sarajewem.
 
Sarajewo leży w centralnej części Bośni i Hercegowiny na wysokości 500 m n.p.m. w kotlinie otoczonej pięcioma górami pasma Alp Dynarskich: Bjelašnica (2067 m), Igman (1502 m), Jahorina (1913 m), Trebević (1627 m), Trskavica (2088 m).  Przez miasto przepływa rzeka Miljacka.

Rzeka Miljacka w Sarajewie.
 
Z uwagi, że miasto jest otoczone górami duża ilość zabudowy jest położona na stromych zboczach, co wpływa na charakterystyczny układ zabudowy i ulic. Na okolicznych wzgórzach znajdują się liczne ośrodki narciarskie. Tu odbyły się Zimowe Igrzyska Olimpijskie w 1984 roku.

  Sarajewo - charakterystyczna zabudowa na okolicznych zboczach. 
 
 Sarajewo - charakterystyczna zabudowa na okolicznych zboczach.

Sarajewo - charakterystyczna zabudowa na okolicznych zboczach.

Według badań archeologicznych okolice Sarajewa  były już zamieszkałe w czasach prehistorycznych, o czym świadczą ślady z przed ok. 4500 lat odkryte w Butmirze - obecnie dzielnicy Sarajewa. Nowożytne Sarajewo zostało założone w 1462 roku i rozbudowane przez władcę Bośni Isa-beg Isakovica. W roku 1697 miasto zostało zniszczone przez wojska austriackie, a stolicę przeniesiono do Travnika. W 1878 roku po zajęciu Bośni przez Austro-Węgry Sarajewo zmodernizowano i znacznie rozbudowano. 
 
Nowoczesne Sarajewo - hotel Radon Plaza.

Meczet Omer El Hattab Hifzi Bjelevca w Sarajewie.

Sarajewo od zawsze było miastem przemysłowym, w wyniku wojny 1992 - 1995 większość zakładów została zniszczona, prawie dwa miliony osób opuściło terytorium Bośni i Hercegowiny - obecnie panuje b. duże bezrobocie sięgające 50%.  
Poniżej plan Starego Miasta w Sarajewie z naniesionymi obiektami pokazanymi w tej fotorelacji.


 

Rzeka Miljacka w Sarajewie.
Nasz spacer rozpoczynamy w okolicy Starego Sarajewa, przy moście rzeki Miljacka. 
 
 Rzeka Miljacka w Sarajewie.
 
Pierwszym budynkiem rzucającym się w oczy jest odrestaurowany budynek byłego ratusza.

To w tym budynku arcyksiążę Franciszek Ferdynand wraz z małżonką byli podejmowani na krótko przed strzałami oddanymi przez zamachowca Principa.
Ratusz w Sarajewie (bośn. Vijećnica) - na planie oznaczony nr 1, jest zabytkową siedzibą władz miejskich Sarajewa zlokalizowaną nad rzeką Miljacka, na skraju zabytkowej starówki zwanej Bašcaršija. Został zaprojektowany przez  austriackiego architekta Aleksandra Witteka, a formę neomauretańską nadał mu Ćiril Ivekowić. W roku 1895 nastąpiło uroczyste otwarcie budynku.  
 
  Budynek ratusza w Sarajewie.
 
       Budynek ratusza w Sarajewie.
Budynek został w roku 1949 zamieniony w Bibliotekę Narodową, nazywany Vijećnicą, spłonął w 1992 roku podczas oblężenia Sarajewa przez bośniackich Serbów oraz Jugosłowiańską Armię Ludową. Zniszczeniu uległy  dwa miliony książek w tym bezcenne, przeszło 1000-letnie manuskrypty żydowskie i arabskie. Obecnie odbudowany i oddany do użytku. Widnieje na nim tablica mówiąca o odpowiedzialności "serbskich zbrodniarzy" za zniszczenia. 
Przekorny dom w Sarajewie.Będąc w tym miejscu wypada wspomnieć historię związaną z budową ratusza dotyczącą tzw. "przekornego domu
     Przekorny dom w Sarajewie.

Przekorny dom (bośn.Inad/Inad kuća) - na planie oznaczony nr 2, to tradycyjny dom bośniacki będący dzisiaj atrakcją turystyczną miasta. Jego historia sięga XVI wieku kiedy to postanowiono wybudować  meczet Hadź (Hadźijska dźamija) - na planie oznaczony nr 3.  
Na przeszkodzie stał właśnie dom Inat, którego właściciel nie wyrażał zgody na wyburzenie swojego domu pod budowę meczetu. W końcu zgodził się na przeniesienie domu na drugi brzeg rzeki Miljacki.  Po 200 latach historia się powtórzyła kiedy to władze miejskie wybrały miejsce gdzie stał dom na budowę wyżej pokazanego ratusza. Tym razem prawnuk nie wyraził zgody na wyburzenie i władze miejskie przeniosły budynek na swoje pierwotne miejsce w okolice meczetu.  W części parterowej tego budynku mieści się restauracja, a meczet i smukła wieżyczka minaretu dodają mu swoistego uroku. Idąc wzdłuż rzeki Miljacka mijamy następny meczet tzw. Cesarski (bośn. Careva Dżamija) - na planie oznaczony nr 5.

Meczet Cesarski w Sarajewie.

Pierwszy drewniany meczet w tym miejscu wybudowano po osmańskim podboju Bośni w 1457 roku, został on pod koniec XV wieku całkowicie zniszczony a w roku 1565 odbudowany i powiększony przez sułtana Sulejmana. Do części modlitewnej dodano wtedy pomieszczenia boczne. Meczet został zniszczony podczas II wojny światowej i wojny domowej. Obecnie odbudowany - znajduje się naprzeciwko mostu cesarskiego (bośn. Carev most) - na planie oznaczony nr 4).   

Most Cesarski na rzece Miljacka w Sarajewie.

Idąc nabrzeżnym bulwarem  dochodzimy do najbardziej znanego dla turystów mostu Sarajewa - tzw. Łacińskiego (bośn.Latinska ćuprija) - oznaczonego na planie nr 6
Miejsce zabójstwa cesarza Franciszka I przy moście Łacińskim w Sarajewie.
Most Łaciński w Sarajewie.

Most Łaciński jest najstarszym spośród zachowanych mostów w mieście. Już w roku 1541 stał tu drewniany most , zaś pisane źródła podają, że w roku 1565 zbudowano ten kamienny. Most ma cztery łuki i opiera się na trzech mocnych filarach.

Północny kraniec mostu Łacińskiego był świadkiem dokonanego 28 czerwca 1914 roku zamachu na austriackiego następcę tronu arcyksięcia Franciszka Ferdynanda Habsburga wykonanego przez spiskowca Gavriło Principa. Po zamachu Austro-Węgry chciały przeprowadzić na terenie Serbii śledztwo, na co władze Serbii nie wydały zgody. To stało się pretekstem wypowiedzenia  I wojny światowej. 

Tuż przy moście Łacińskim znajduje się Muzeum Sarajewa obejmujące lata 1878 - 1914 (na planie oznaczone nr 7). Znaczna część kolekcji skupia się na zamachu na arcyksięcia Franciszka Ferdynanda dokonanego w 1914 roku - tuż obok budynku dzisiejszego muzeum. 
Dolne zdjęcie ze strony: https://en.wikipedia.org/wiki/Assassination_of_Archduke_Franz_Ferdinand_of_Austria

Muzeum widziane z Mostu Łacińskiego.

Ulicą przy muzeum ruszamy na Starówkę Sarajewa.  Idziemy uliczkami, a towarzyszą nam zapachy z mijanych kawiarenek, licznych piekarni ze świeżym pieczywem. Po drodze mijamy palarnię kawy ze 125 letnią tradycją - niesamowity zapach tłuczonej w wielkim moździerzu kawy. 
 
Uliczka z tradycyjną palarnią kawy.

                   Uliczka na Starym Mieście w Sarajewie.                       Sarajewo - zaułek na Starym Mieście.

Dochodzimy do meczetu Bugova dżamija  (bośn. Gazi Husrev-bega - na planie oznaczony nr 8). Jest to stary meczet  typu tureckiego zlokalizowany na starym mieście w pobliżu Bašćaršiji.

Meczet Gazi Husrev-begova dżamija w Sarajewie.
 
Został wybudowany w latach 1530-1537 na polecenie bośniackiego władcy Gazi Husrev-bega wg projektu głównego architekta imperium osmańskiego - architekta Adźima Esira Aliję. Całość jest wzorowana na meczetach Stambułu. Kopuła ma 26 m wysokości, a minaret 45 m. 

Detal architektoniczny meczetu Gazi Husrev-begova.       Wejście główne do meczetu Gazi Husrev-begova.

Należy się wyjaśnienie kim był Gazi Husrev-bega? Otóż przybył na te tereny w 1521 roku i panował do 1541 roku. Za ten dwudziestoletni okres rządzenia jest uważany za największego dobroczyńcę Bośni i miasta Sarajewa.

To za jego rządów wybudowano pierwsze toalety, pierwsze łaźnie miejskie, szpital, kuchnie dla biednych, szkoły oraz całe stare miasto które teraz zwiedzamy.

Ciekawostką może być fakt, że obecnie na 125 meczetów po otomańskich w Sarajewie, jedynie w meczecie Gazi Husrev-bega pięć razy w ciągu dnia muezzin nawołuje na modlitwę własnym głosem - we wszystkich innych jest to puszczane z taśmy magnetofonowej. Muezzin - w islamie mężczyzna wzywający wiernych pięć razy dziennie z minaretu  do modlitwy.

Studnia z kopułą na terenie meczetu.Muezzin jest wybierany spośród mężczyzn, którzy charakteryzują się dobrym głosem i dobrym charakterem. Wzywając wiernych, zwraca się kolejno na wszystkie strony świata i wykrzykuje azan czyli wezwanie wyznawców islamu do modlitwy.

   Studnia na dziedzińcu meczetu.
 

Na placu meczetu stoi piękna studnia nakryta kopułą tzw. šedrvan, a obok dwa turbety – wieżowe grobowce islamskie. Jeden z nich to mauzoleum Husrev-bega. Całość otoczona jest ozdobnym ogrodzeniem.

Studnia przy meczecie Gazi.
 

Grobowiec - mauzoleum Husre-bega.

Z meczetu udajemy się uliczkami Starego Miasta a następnie na moment wychodzimy z niego idąc główną ulicą z piękną secesyjną zabudową Ferhadiją - na planie oznaczona nr 9.  Ferhadija stanowi najważniejszą ulicę handlowo-usługową w mieście. Znajduje się w ścisłym centrum Sarajewa i jest całkowicie zamknięta dla ruchu kołowego. Łączy ulicę Maršala Tita na zachodzie (przystanki tramwajowe) z Trgiem fra Grge Martića na wschodzie. Jej naturalnym przedłużeniem na wschód jest ulica Saraći, z którą obie tworzą jeden ciąg pieszy w kierunku Bašćaršiji - najważniejszego sarajewskiego bazaru.

             Secesyjne Sarajewo.                Secesyjne Sarajewo.

Dochodzimy Katedry Serca Jezusowego (bośn. Katadrale Srca Isusova) - na planie oznaczona nr 10. Jest to rzymskokatolicka katedra stojąca przy placu Trgu fra Grge Matića.
Wejście główne do katedry Serca Jezusowego w Sarajewie.
Została wybudowana w stylu neogotyckim w latach 1884 - 1889 według projektu architekta Josipa Vancaša  i była pierwszą rzymskokatolicką katedrą Sarajewa.

   Portal nad wejściem głównym katedry w Sarajewie.

Katedra posiada dwie wieże z dzwonami - w jednej znajduje się jeden duży dzwon, zaś w drugiej pięć małych.

Pomiędzy  wieżami duża rozeta. W roku 1997 katedrę odwiedził papież Jan Paweł II. Wizytę upamiętnia pamiątkowa tablica znajdująca się po wejściu do kościoła po lewej stronie, oraz stojący od 30 kwietnia 2014 roku przed katedrą pomnik Jana Pawła II ustawiony jako podziękowanie Bośni i mieszkańców Sarajewa za to co Karol Wojtyła robił dla tego kraju podczas wojny domowej.

 Katedra Serca Jezusowego w Sarajewie.
 
      Pomnik Jana Pawła II przed katedrą w Sarajewie.

Przez ponad rok katedra Serca Jezusowego była zamknięta z powodu remontu wnętrza - obecnie w środku pięknie odrestaurowana.

Wnętrze katedry w Sarajewie.

Przed katedrą można zobaczyć na chodniku słynne "Sarajewskie róże", których w tym mieście jest ponad sto. Jest to taka smutna pamiątka wojny narodowościowej aby nigdy nie zapomniano o niewinnych ofiarach. Sarajewo było oblężone przez 1425 dni - nie było wody, prądu i gazu. W tym czasie zginęło 11541 osób w tym 1600 dzieci.

"Sarajewskie róże"

Od strony północnej, za katedrą przechodzimy obok budynku z dwoma zielonymi kopułami. Jest to budynek dawnych łaźni miejskich. Obecnie mieści się tu muzeum - 
Bośniacki Institute (Zulfikarpašić Fair Foundation - na planie oznaczone nr 11), mające charakter edukacyjny, instytucji kultury i nauki mających na celu przetrwanie i rozwój różnych wartości artystycznych. W kompleksie znajduje się biblioteka i klub.

Budynek dawnej łaźni miejskiej.

Przy tej samej ulicy ( Mula Mostafe Bašeskije), skręcając za katedrą w lewo, po ok. 100 metrach dochodzimy do hal targowych z owocami, warzywami, mięsem. Są to słynne hale gdzie w roku 1994 doszło do podwójnej masakry cywilnej ludności - na planie oznaczone nr 12.

  Hale targowe (Markale market)      Hale targowe (Markale market)
 

Jedna z tablic upamiętniających ofiary masakry w halach targowych.W tym miejscu na skutek ostrzału moździerzowego prowadzonego przez Armię Republiki Serbskiej  zginęło wielu niewinnych cywilów.  

Pierwsze bombardowanie miało miejsce 5 lutego 1994 roku - zginęło w nim 68 osób, a 144 zostało rannych.

W normalnie funkcjonującej obecnie hali owocowej upamiętnia to pamiątkowa tablica na ścianie.

Nieopodal, w hali sprzedającej mięso, podczas drugiego ostrzału w dniu 28 sierpnia pociski zabiły 43 osoby i raniły 75 innych. 

Również tu wmurowana jest tablica (zdjęcie po lewej stronie) która nazwiskami osób upamiętnia to tragiczne wydarzenie.

Raz w roku władze Sarajewa i ludność cywilna przychodzą w te miejsca by oddać hołd niewinnie poległym cywilom. 

Konsekwencją tych nalotów było zareagowanie świata poprzez podjęcie przez siły NATO nalotów na umocnienia sił bośniackich Serbów. Na mocy mandatu ONZ, NATO przeprowadziło w tym celu operacje lotnicze pod kryptonimem "Deny Flight" oraz "Deliber Nate".
 
Doprowadziło to ostatecznie do zakończenia wojny w Bośni i Hercegowinie  i podpisanie traktatu pokojowego w Dayton.

Tocząca się w latach 1992-1995 wojna domowa, była najbardziej krwawym konfliktem w Europie od zakończenia II wojny światowej. Stronami konfliktu byli walczący o autonomię bośniaccy Serbowie oraz władze Bośni i Hercegowiny, na której terenie toczyły się główne walki, wraz ze skonfederowanymi z nimi od pewnego momentu Chorwatami.  W wyniku działań wojennych, a przede wszystkim w wyniku czystek etnicznych, zginęło od 97 tys. do 110 tys. ludzi (niektóre źródła podają nawet do 200 tys.), a ponad 1,8 miliona zostało uchodźcami. Wszystkie strony konfliktu dopuściły się licznych czystek etnicznych, rabunków i gwałtów na ludności cywilnej.
 
Od hal targowych wracamy w kierunku Starego Miasta, by po drodze na ulicy Mula Mustafe Baśeskije odwiedzić małą prawosławną cerkiewkę która jest piątą na świecie pod względem cenności posiadanych ikon - na  planie oznaczona nr 13.
 
Mała prawosławna cerkiewka na Starym Mieście w Sarajewie.
 
Ta prawosławna cerkiewka jest najstarszą i najładniejszą cerkiewką na tych terenach. W środku wolno robić zdjęcia bez używania lampy błyskowej, a to z uwagi na cenne ikony i złocenia.
 
Ikonostas z XV wieku.Ikonostas z XV wieku.
 
Ikony z XV, XVI wieku.
 
Ten stary kościół świętego Archanioła i Gabriela znany bardziej jest jako stary kościół prawosławny - Stara Cerkiew w Sarajewie. Po raz pierwszy została wymieniona w dokumentach osmańskich  datowanych na 1539 rok, jednak z wykopalisk archeologicznych stwierdzono że jest zbudowana na starszych fundamentach.
 
Nietypowość cerkwi - wybudowane  pierwsze piętro.
 
Od strony dziedzińca istnieje przy cerkwi świętego Archanioła i Gabriela muzeum, w którym można obejrzeć stare ikony, przedmioty związane z obrzędami religijnymi, meble, dywany itp.

Wejście do muzeum przy cerkwi.

Wnętrze muzeum przy cerkwi..

                  Jeden z eksponatów muzealnych.                       Jeden z eksponatów muzealnych.
 
Kilkadziesiąt metrów od cerkwi znajduje się główny plac Starego Miasta  ze stojącą centralnie zabytkowa studnią (Šedrvan) - na planie oznaczona nr 14.

Główny plac Starego Miasta w Sarajewie.
 
Jesteśmy we wschodniej części Sarajewa będącej najstarszą częścią miasta, a sercem tego obszaru jest centralny plac, gdzie w XV wieku Turcy założyli miasto. Tu znajdziemy wiele obiektów religijnych.  Jako przykład, na górnym zdjęciu  widać meczet Havadže Duraka’s Mosque – Baščaršijska - na planie oznaczony nr 15,  zbudowany w połowie XVI wieku, Pierwotnie miał drewnianą kopułę, która została zniszczona. Po II wojnie światowej  uzyskał swój obecny wygląd z kamienną kopułą. Dolne zdjęcia ukazują dwa następne meczety widoczne z głównego  placu: Cekrekcijina Dzamija - na planie oznaczony nr 16, zbudowany w 1526 roku oraz Bakijska Dzamija - na planie oznaczony nr 17.

Meczet Cekrekcijina Dzamija w Sarajewie.

Meczet Cekrekcijina Dzamija był drugim zbudowanym meczetem z kopułą w Sarajewie. Od 2004 roku został wpisany na listę Narodowych Pomników Bośni i Hercegowinie. 

Meczet Bakijska Dzamija w Sarajewie.

Z placu głównego, od strony centralnie stojącej studni pięknie na tle chmur prezentuje się kopuła i minaret meczetu który odwiedziliśmy na początku spaceru tj. meczetu Gazi Husrev-bega.
 
Meczet  Gazi Husrev-bega.

W rogu placu duży budynek Bursa Bezistan - na planie oznaczony nr 18. Obecnie mieści się w nim Muzeum Historii Sarajewa. Jest to prostokątny budynek wybudowany w 1551 roku z charakterystycznymi sześcioma kopułami. Muzeum otwarte od godz. 10, nieczynne w soboty.

Bursa Bezistan - Muzeum Historii Sarajewa.

Jednak najbardziej obleganym przez turystów miejscem Starego Miasta i miejscem spotkań miejscowych jest  plac główny Bačšaršiji  z centralnie stojącą na nim studnią Sebilj na planie oznaczona nr 14.

Główny plac Starego Miasta w Sarajewie z centralnie umieszczoną studnią Sebilj.

Ta drewniana, ażurowo rzeźbiona, studnia została  w 1753 roku jako część systemu miejskiego wodociągu. Stała w innym miejscu, a w obecne miejsce została przeniesiona w 1891 roku. Kiedyś na terenie Starego Miasta istniało ok. 40 takich lub podobnych studni, dzisiaj pozostała jedynie ta. Władze miasta czynią starania aby ustawić jeszcze kilka dla uatrakcyjnienia i stworzenia dawnego klimatu tego miejsca. 

Centralny plac Starego Miasta w Sarajewie.

Dzisiaj na Bačšaršiji tak jak dawniej znajduje się główny bazar miasta ale bardziej nastawiony na turystów. Na placu i okolicznych uliczkach dużo sklepów z pamiątkami, kawiarni z wyśmienitą tradycyjnie parzoną kawą oraz  barów w których można tanio i smacznie coś zjeść.
 
 
 
 



Od roku 1998 w Bośni i Hercegowinie w miejsce dinarów bośniackich i kun wprowadzono nową walutę tzw. marki zamienne (marka konwertybilna) . Po wprowadzeniu euro sztywny kurs marki transferowej do euro wynosi 1,9558 KM.  Można więc przy zakupach szybko przeliczać: 10 KM to 5 euro. Na zdjęciu pomidory 2 KM = ok. 2 euro, brzoskwinie 3 KM = ok. 1,5 euro itd.   Wszystkie prywatne sklepiki, kawiarnie i bary przyjmują zapłatę w euro a resztę wydają również w euro.

https://pl.wikipedia.org/wiki/Ratusz_w_Sarajewie
https://pl.wikipedia.org/wiki/Przekorny_dom
https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamach_w_Sarajewie
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojna_w_Bo%C5%9Bni_i_Hercegowinie
 

Na Bačšaršiji najlepsza potrawa z mięsa to ćevapčići – grillowane kotleciki, podawane z pitą, cebulą i kajmakiem, czyli słonawym kremem z krowiego mleka. Za porcję ok. 30 - 40 KM czyli 15–20 zł.    Miejscowym przysmakiem jest sitni čevap, rodzaj  gulaszu z tureckim chlebem.

 

Powrót do strony głównej: 
 
STRONA GŁÓWNA
 

 


Wspierane przez Hosting o12.pl